พอเพียงทุกระดับ
ระบบราชการจะเป็นองคาพยพในการพัฒนาประเทศด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงให้เป็นไปได้อย่างยั่งยืน  โดยในการศึกษานี้ให้“เศรษฐกิจพอเพียง” หมายถึงการพึ่งตนเองเป็นการรวมจากหลักการ ๓ ประการคือความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  และมีระบบภูมิคุ้มกัน
๑.ปัญหา         
๑.๑.ด้านการเศรษฐกิจ : รัฐบาลไม่เคยคิดให้เปิดเสรี  คิดเพียงว่าเราสู้เขาไม่ได้  ต้องจ้างเขาทำดีกว่า   หรือในกรณีสินค้าไทยที่มีราคาสูงกว่าต่างประเทศราว ๑๐-๑๕% ก็ควรซื้อสินค้าที่ผลิตในเมืองไทย  แต่เจ้าหน้าที่ของรัฐบาลชอบสั่งซื้อสินค้าจากต่างประเทศอยู่เสมอ  SME ของเราจะสู้ไม่ไหวถ้ารัฐบาลไทยไม่ให้การสนับสนุน   ต้องมียุทธศาสตร์เป็นขั้นตอนเพื่อให้คนไทยฉลาด  อยู่ดีกินดี รัฐบาลต้องดูแลไม่ช่วยจนคนไทยคิดเองทำเองไม่เป็นต้องผลิตเพื่อImport  substitution แต่จะทำอย่างไรที่จะให้คนไทยสามารถผลิตและพึ่งตนเองได้  เพราะเรามี risk  management  กับประเทศที่มีความแข็งแรงทางเศรษฐกิจมากกว่าเสมอ  ทำให้การแข่งขันไม่เป็นธรรม   แม้จะมีตลาด   แต่ไม่สามารถขายได้เพราะรัฐบาลไม่เอื้อประโยชน์ให้ผู้ผลิตในประเทศไทย         
๑.๒.ด้านกฏหมาย : ประเทศไทยจัดจ้างที่ปรึกษาจากต่างชาติโดยไม่ได้พึ่งตนเอง           
๑.๓.ด้านการศึกษา : ๑.สถาบันการศึกษาของรัฐชิงเด็กจากเอกชน  ทำลายธุรกิจภาคเอกชน    ๒.การศึกษาไทยไม่ช่วยให้เด็กไทยเรียนดีขึ้น  เพราะถือหลักจ่ายครบจบแน่  ไม่ได้คำนึงว่าเด็กจะเก่งหรือไม่ (หน้าที่การศึกษาไทยต้องสร้างให้คนไทยเก่ง  เด็กคิดเป็นทำเป็น  จะได้พึ่งตนเองและช่วยชุมชนให้เข้มแข็งประเทศทั่วไทย)  ๓.การอ้างมหาวิทยาลัยให้ออกนอกระบบ เพื่ออิสระทางการศึกษา  มีการตั้งโบนัสให้ข้าราชการแพง ๆและให้ลูกจ้างกับข้าราชการอยู่ด้วยกัน   ก่อให้เกิดความเลื่อมล้ำในการบริหารงานบุคลากรด้วย
๑.๔.ด้านการทหาร : การจัดซื้อฝูงบินจากต่างชาติ  
๑.๕.ด้านการต่างประเทศ : ไทยเป็นห่วงเรื่องความเชื่อมั่นจากต่างประเทศมากเกินไป  ต้องยินยอม  ในพันธะสัญญาไม่เป็นธรรมกับต่างประเทศอยู่เสมอ   หรือแม้แต่การขอซ่อมรถพม่าในประเทศไทยก็ไม่ได้ฯลฯ
๑.๖.ด้านแรงงาน : แรงงานไทยไม่ได้รับสิทธิ์ตามกฎหมายกำหนด 
๑.๗. ด้านนันทนาการ : เกมส์โชว์ปํญญาอ่อน รัฐบาลไม่สนับสนุนให้เกิดความบันเทิงเสริมสติปัญญา
๑.๘.ด้านการส่งออก : ประเทศไทยขายแร่ราคาถูก(open source)  แต่สั่งซื้อเทคโนโลยีราคาแพง ๆ   เข้ามาใช้ภายในประเทศ
๒.ข้อเท็จจริง 
๒.๑.สำนักงบประมาณแสดงการใช้จ่ายภาครัฐภายใต้เศรษฐกิจพอเพียงตามยุทธศาสตร์ที่กำหนดในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๑๐ ผสมผสานร่วมกับนโยบายรัฐบาลในการบริหารประเทศตามแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ  เพื่อให้ทุกส่วนราชมีการใช้จ่ายเงินอย่างสมเหตุสมผล  พอประมาณ   ประหยัดและมีภูมิคุ้มกัน ให้เกิดประโยชน์  มีประสิทธิภาพ  โดยอาศัยความร่วมมือจากทุกส่วนราชการที่ได้รับงบประมาณแผ่นดินไปและรักษาการคลังของประเทศไทยมั่นคงยั่งยืน  
๒.๒  ผู้แทนจากสำนักคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติได้นำเสนอหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ ความพอประมาณความมีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกัน ซึ่งนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาประเทศทุกด้าน เช่นเศรษฐกิจ สังคม  การเมือง  การศึกษา  การต่างประเทศ  ฯลฯ  คาดว่าจะสัมฤทธิ์ผลในระดับปัจเจกชน  ครอบครัว ชุมชนสังคมไทยและระดับโลก  อันจะนำพาประเทศไปสู่การพัฒนาแบบยั่งยืนและมีสัมพันธภาพที่ดีกับประเทศเพื่อนบ้านรวมทั้งประชาคมโลกจะให้การยอมรับคนไทยมากขึ้นโดยทุกส่วนราชการจะดูแลให้สามารถขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได้ในระดับมหภาค   ส่วนในระดับจุลภาคก็จะใช้หลักความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  และภูมิคุ้มกันเป็นแนวทางในการกระทำกิจกรรมต่างๆเหมือนกัน
๒.๓กรมพัฒนาชุมชนได้นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปพัฒนาให้ชุมชนทั่วไทยเข้มแข็ง  และมีส่วนร่วมจากประชาชน โดยส่งเสริมการขับเคลื่อนจากวิถีปฏิบัติเริ่มจากปัญหาที่เขามีอยู่และแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น  ให้สามารถพึ่งตนเองได้  ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการ  ให้มีบูรณาการ เกิดการกระตุ้นความคิดและจิตสำนึก  จะมีตัวชี้วัด ๖ X ๒(ลดรายจ่าย  เพิ่มรายได้   การออมการดำรงชีวิตการอนุรักษ์/ใช้ทรัพยากรธรรมชาติ-สิ่งแวดล้อมและความเอื้ออาทร)มีเป้าหมายหลัก คือสตรีและเยาวชน หากสามารถทำให้ชุมชนเข้มแข็งได้ก็จะสามารถขยายผลไปสู่ตำบล  อำเภอและประเทศได้ตามลำดับ           
๒.๔ในหลักสูตรการฝึกอบรมพัฒนาผู้นำฯ คลังสมอง วปอ.เพื่อสังคม ตั้งแต่ รุ่นที่ ๑ – ๘พบว่าการนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในชุมชนจะมีการบริหารจัดการทรัพยากรตามความต้องการ       ภูมิสังคม ภูมิปัญญาและจิตวิญญาณในแต่ละพื้นที่  ซึ่งจะมีความแตกต่างกัน  ทำให้แนวการดำเนินงานตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไม่เหมือนกันและความช่วยเหลือจากรัฐบาลจะทำให้ชุมชนไม่สามารถพึ่งตนเองได้   ต้องให้ชุมชนและคนพัฒนาด้วยศักยภาพของตนเอง            
๒.๕  หลักในการนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในระดับครอบครัวของชุมชนจะต้องเริ่มที่เด็ก  ต้องให้เขาได้รับความรักและความรู้เรื่องของสังคมที่เขาอาศัยอยู่โดยมีการพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเพื่อถ่ายทอดวัฒนธรรมและก่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้โลกและชีวิตสร้างความเข้าใจระหว่างกัน มีการเข้าปฏิบัติกิจกรรมของศาสนาเพื่อให้หลักธรรมควบคุมจิตวิญญาณเป็นคนดีที่รู้จักพอประมาณ  มีเหตุผลและสร้างภูมิคุ้มกันตนเองได้ตามหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง  พร้อมกับการให้ได้รับการศึกษาทางโลกอย่างต่อเนื่องและจรรยาบรรณวิชาชีพก็เป็นสิ่งหนึ่งที่สำคัญที่จะช่วยให้อยู่ในกรอบของสังคม  สังคมจะมีการควบคุมภายในชุมชนเอง คือ ละอายหรือสำนึกผิดต่อการกระทำอาจจะให้กฎหมายและตำรวจเป็นเครื่องมือช่วยเหลือสำหรับพวกที่อยู่นอกกรอบมากเกินไปแต่ปกติจะใช้เพียงการรู้จักละอายต่อบาปก็เพียงพอในการลงโทษแล้ว  สำหรับสตรีถือว่าเป็นช้างเท้าหลังคอยช่วยให้บุรุษขับเคลื่อนหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได้ในกิจกรรมต่างๆ  และต้องมีผู้นำตามธรรมชาติ ไม่ใช่ผู้นำแต่งตั้ง  คนในชุมชนต้องมีความสุข รักความสะอาด มีวินัย มีระเบียบ ชอบสวยงาม รื่นรมย์น่าอยู่  เศรษฐกิจชุมชนที่พึ่งตนเองได้ คือ ต้องมีกินไม่ต้องสั่งซื้อจากภายนอก เป็นธุรกิจที่มีชีวิตชีวา ไม่ต้องหรูหราถ้าทุกคนยึดแนวทางปรัชญานี้ไม่จำเป็นต้องใช้อาวุธเลยจะใช้ความเอื้ออาทรช่วยลดความรุนแรงจากภายนอกชุมชนและสามารถขยายผลไปสู่ตำบล อำเภอจังหวัด ประเทศและระดับโลกเราสามารถนำแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปพัฒนาประเทศไทยได้เป็นอย่างดี  ด้วยการสร้างความมั่นคงและเข้มแข็งให้ชุมชนถ้าภาครัฐและประชาชนมีความเข้าใจหลักนี้ก็สามารถใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาประเทศในสภาวะที่โลกกำลังใช้ความรุนแรงต่อกันได้ดีทีเดียว           
๓.ข้อพิจารณา            
๓.๑ในการพัฒนาประเทศนั้นจำเป็นต้องทำตามลำดับขั้นเริ่มด้วยการสร้างพื้นฐานคือความมีกินมีใช้ของประชาชนด้วยวิธีการประหยัด ระมัดระวังถูกต้องตามหลักวิชาเมื่อพื้นฐานเกิดขึ้นมั่นคงพอควรแล้วจึงค่อยสร้างเสริมความเจริญขั้นที่สูงขึ้นตามลำดับต่อไปหากมุ่งแต่จะทุ่มเทสร้างความเจริญ     ยกเศรษฐกิจขึ้นให้รวดเร็วแต่ประการเดียวโดยมิได้คำนึงถึงความสมดุลและความสัมพันธ์อันสอดคล้องในองค์ประกอบต่างๆอย่างพอเพียง   อาจทำให้เศรษฐกิจของประเทศล้มเหลวได้            
๓.๒การจะพัฒนาทุกสิ่งทุกอย่างให้เจริญนั้นจะต้องสร้างและเสริมขึ้นจากพื้นฐานเดิมที่มีอยู่ก่อนทั้งสิ้นถ้าพื้นฐานไม่ดีหรือคลอนแคลนบกพร่องแล้วจะเพิ่มเติมเสริมต่อให้เจริญขึ้นไปอีกนั้นยากนักที่จะทำได้จึงควรจะเข้าใจให้แจ้งชัดว่านอกจากจะมุ่งสร้างความเจริญแล้วยังต้องพยายามรักษาพื้นฐานให้มั่นคงไม่บกพร่อง พร้อมๆ กันไปด้วย                                   
๓.๓การจะเป็นเสือนั้นสำคัญอยู่ที่มีเศรษฐกิจแบบพอมีพอกิน  หมายความว่า อุ้มชูตัวเองได้ให้มีพอเพียงกับตัวเอง  อันนี้“ความพอเพียง”ไม่ได้หมายความว่า    ทุกครอบครัวจะต้องผลิตอาหาร หรือทอผ้าใส่เองแต่ว่าหมู่บ้านหรือในอำเภอจะต้องมีความพอเพียงในบางสิ่งบางอย่างที่ผลิตได้  และขายในพื้นที่ไม่ห่างไกลเพื่อไม่เสียค่าขนส่งมาก           
๓.๔ถ้าประเทศไทยเป็นมหาอำนาจที่มีคุณภาพลดลง  แต่ปริมาณสูงขึ้น  สังคมเลวลง  ความรับผิดชอบไม่มี จะใช้แนวพระราชดำริปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงต้องดู outcome ซึ่งเป็นตัวชี้วัดผลการปฏิบัติของทุกภาคส่วนได้   โดยการพิจารณาจากคุณภาพมากกว่าปริมาณ              
๓.๕ paradigmเก่าในการเมืองเศรษฐกิจ ซึ่งโครงการ Physical  Infrastructure และinnovation จากการปรับภูมิปัญญาไทยต้องการให้สาธารณะอยู่เย็นเป็นสุข  มีการจัดสรรบุคลากรซึ่งในอบต.จะช่วยให้ประชาชนไม่มีปัญหาด้านเศรษฐกิจเลย           
๓.๖ประเทศไทยกำลังนำแนวพระราชดำริปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้  ขณะที่คนไทยยังยากจน  ยึดมั่นในอบายมุข  มีการเจริญพันธุ์สูง  มีการโกงกินจากข้างบน  มีการหลบหนีเข้ามาอยู่ในเมืองทิ้งชนบทให้คนแก่กับเด็กมา ๑๐ - ๒๐ปี  และประเทศไทยกำลังถอยหลัง           
๓.๗การพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียงพื้นฐานการพึ่งตนเองเป็นขั้นตอนรอบคอบ ระมัดระวัง  พิจารณาความพอดี พอเหมาะ  พอควร  ความสมเหตุสมผล  พร้อมรับความเปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆสามัคคี ครอบคลุมทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม เทคโนโลยี  ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  รวมทั้งจิตใจและวัฒนธรรม  เศรษฐกิจ  ลดรายจ่ายเพิ่มรายได้  ชีวิตอย่างพอควร  คิดแสวงหา อย่างรอบคอบ  มีภูมิคุ้มกันไม่เสี่ยงเกินไป   การเผื่อทางเลือกสำรอง  จิตวิทยาเข้มแข็ง  พึ่งตนเองได้  มีจิตสำนึกที่ดี  เอื้ออาทร   ประนีประนอม  นึกถึงประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก  สังคมช่วยเหลือเกื้อกูล  สามัคคี  เข้มแข็งครอบครัว  ชุมชน  ทรัพยากรธรรมชาติ  รู้จักใช้ จัดการอย่างฉลาดและรอบครอบ  เลือกใช้พร้อมที่มีอยู่อย่างคุ้มค่า  และเกิดประโยชน์สูงสุด  ฟื้นฟูทรัพยากรเพื่อไม่เกิดความยั่งยืนสูงสุด  เทคโนโลยี  รู้จักใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม  สอดคล้องกับความต้องการ  และสภาพแวดล้อมภูมิศาสตร์  พัฒนาเทคโนโลยี  ภูมิปัญญา  ชาวบ้าน  ก่อให้เกิดประโยชน์กับคนหมู่มาก           
๓.๘ความแตกต่างของเศรษฐกิจทุนนิยมและเศรษฐกิจพอเพียง 
เศรษฐกิจทุนนิยม                           เศรษฐกิจพอเพียงปรัชญา       
สร้างความสามารถแข่งขัน                สร้างภูมิคุ้มกัน/ความพอดี
นโยบายเปิดเสรีการค้า/การลงทุน         พึ่งตนเอง/พึ่งพากันการบริหาร         
Market  Wisdom                    Moral  Wisdom
ผลตอบแทนReturn on Investment  Return  on Integrity
การค้า        Free  Trade               Fair  Tradeเศรษฐกิจ    Global  Economy              Local Economy     
Gross  Nation  Product Gross  National  Happiness         
๓.๙  แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๙ พ.ศ. ๒๕๔๕– ๒๕๔๙ได้ยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ เป็นปรัชญานำทางการพัฒนาของประเทศโดยมีแนวทางดังนี้ (๑)  ทางสายกลาง  ไม่พัฒนาไปในทางทิศใดทิศหนึ่งจนเกินไป เช่นปิดประเทศหรือเปิดเสรีเต็มที่   (๒)ความสมดุลและความยั่งยืน   เน้นการพัฒนาในลักษณะองค์รวม  (๓)ความพอประมาณอย่างมีเหตุผล มีความพอดีทั้งในการผลิตและการบริโภค (๔)ภูมิคุ้มกันและรู้เท่าทันโลก    รู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงในด้านต่าง ๆที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว  (๕)การเสริมสร้างคุณภาพคน  เน้นให้มีความซื่อสัตย์สุจริตมิตรไมตรีเอื้ออาทร มีความเพียร มีวินัย  มีสติ  ไม่ประมาทฯ  พัฒนาปัญญาและความรู้อย่างต่อเนื่อง   
๔.ข้อเสนอแนะ  
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักคิดในการสร้างเศรษฐกิจให้ชุมชนเพื่อเป็นภูมิคุ้มกันเศรษฐกิจทุนนิยมโลก  ไม่จำเป็นต้องเฉพาะในชุมชนของประเทศไทยเท่านั้น  แต่สามารถนำไปใช้ได้ในสังคมทั่วโลกประชาชนที่ยากจนจากเศรษฐกิจทุนนิยมจะรอดพ้นความยากจนด้วยเศรษฐกิจพอเพียงที่มีตัวชี้วัดคือความสุข(Gross  National  Happiness)นั่นเอง             
๔.๑.ต้องจัดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงให้เป็นวาระแห่งชาติผลักดันให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมต้องมีการประเมินผลอย่างเป็นระบบเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนและต่อเนื่องให้มีบูรณาการ ไม่ใช่เป็นเพียงการสร้างกระแส           
๔.๒.ให้มีการประชาสัมพันธ์แนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการพัฒนาประเทศด้านต่างๆ ให้แพร่หลาย เช่น การเศรษฐกิจ การศึกษา การต่างประเทศ  ฯลฯโดยการเขียนบทละครทางโทรทัศน์  แผ่นใบปลิวติดประกาศเหมือนห้องPRหมอเป็นต้นและต้องลดภาษีให้สื่อสารมวลชนเพื่อที่จะได้มีทุนใช้สร้างสรรค์ผลงานให้เกิดประโยชน์แก่สังคมได้กว้างขวางยิ่งขึ้น           
๔.๓การพัฒนาประเทศด้วยเศรษฐกิจพอเพียงจะต้องเริ่มต้นที่การสร้างเด็กไทยให้เก่งและเป็นคนดี  และให้สถาบันทางสังคมต่าง ๆใช้แนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการดำเนินงานได้แก่บ้าน  สถาบันการศึกษา    สถาบันการเมือง   สถาบันเศรษฐกิจ   สถาบันศาสนา  สถาบันนันทนาการ  เป็นต้น  โดยมีทุกส่วนราชการคอยขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพ