สามคำถามในอภิปรัชญา ๒

ความสงสัยในโลกและชีวิตล้วนมีอยู่ด้วยกันทุกคน เพียงแต่ว่าคนส่วนใหญ่สนใจเพียงประเดี่ียวประด่าวแล้วก็นำความคิดความรู้สึกไปผูกพันหรือสนใจกับสิ่งอื่น... ส่วนผู้ที่สงสัยแล้วให้ความสนใจอย่างจริงจังอาจเรียกได้ว่า นักปรัชญา ตามความหมายเดิม...

ตัวอย่างของผู้ที่สนใจโลกและชีวิตอย่างจริงจังก็เช่น ฟ้าชายสิทธัตถะ ทรงปรารภว่า คนเราเกิดมาแล้วต้องแก่ เจ็บ และตายไป ไม่มีอะไรเป็นแก่นสารของชีวิต ควรออกบวชแสวงหาสัจธรรมความจริงแห่งชีวิต ทำให้การเกิดมาครั้งหนึ่งไม่สูญเปล่า ... ประมาณนี้

ตามปกติคนเรามักจะสงสัยบางสิ่งบางอย่างก่อน แล้วก็สงสัยอีกบางสิ่งบางอย่างเชื่อมโยงกันออกไป... กลายเป็นว่า สงสัยทุกสิ่งทุกอย่าง หรืออาจประมวลกลับมาว่า สงสัยเฉพาะความคิดความรู้สึกของตัวเองเท่านั้น...

ความสงสัยนี้ก็จะมาถึงคำถามแรกว่า

  • ตัวเราเอง โลกและชีวิต หรือทุกสิ่งทุกอย่างมาจากไหน ?

ประเด็นนี้ เชื่อกันมานานแล้วว่าจะต้องมี ผู้สร้าง ขึ้นมา ซึ่งผู้สร้างขึ้นมานี้ อาจเรียกว่า เทพเจ้า พระเป็นเจ้า หรือ God หรือชื่ออะไรก็ตามที่สมมติขึ้นมาว่าเป็น พระผู้สร้าง

ดังนั้น ตัวเราเอง โลกและชีวิต หรือทุกสิ่งทุกอย่าง จึงเป็นเพียง ผู้ถูกสร้าง คู่กับ พระผู้สร้าง ... แนวคิดทางเทววิทยาจะเริ่มต้นที่ประเด็นนี้ เพียงแต่รายละเอียดอาจแตกต่างกันออกไปเท่านั้น....

............

สมัยผู้เขียนเป็นวัยรุ่น เคยไปเรียนภาษาอังกฤษควบคู่กับศาสนาคริสต์ที่โบสถ์คริสต์ใกล้บ้าน.... ผู้เขียนเคยถามฝรั่งผู้สอนว่า เมื่อพระเจ้าสร้างทุกสิ่งทุกอย่างแล้ว ใครสร้างพระเจ้า ? (ในขณะนั้น ผู้เขียนคิดว่าเป็นคำถามที่สุดยอด) อาจารย์ฝรั่งบอกว่า พระเจ้า เป็นคำสมมติขึ้นมาเพื่อใช้เรียกสิ่งที่สูงสุดในภาษาไทย ตามภาษาเดิมเรียกว่า พระยะโฮวา ซึ่งแปลว่า เราเป็นซึ่งเราเป็นนั่นคือ ไม่มีใครสร้าง ... คำถามก็เลยจบแค่นั้น แต่ผู้เขียนก็ยังคงสงสัยต่อไป

เมื่อมาเรียนปรัชญา ได้อ่านหนังสือแนวนี้เพิ่มขึ้น จึงได้คำตอบเพิ่มขึ้นว่า พระเจ้า จริงๆ นั้น จะไม่มีใครสร้าง... พระเจ้าที่ถูกสร้าง มิใช่พระเจ้าที่แท้จริง...

ประเด็นนี้ เป็นความจำเป็นเชิงตรรกะ กล่าวคือ ถ้าว่า 1 ถูก 2 สร้างมา ..2 ถูก 3 สร้างมา ... 3 ถูก 4 สร้างมา ... ฯลฯ เมื่อถอยหลังกลับไปแล้ว จะต้องมีที่สุด ซึ่งพระผู้สร้างอันดับแรกและเป็นที่สุดนี้เองได้แก่ พระเจ้า นั่นคือ พระเจ้าไม่มีใครสร้าง เป็นความจำเป็นจะต้องมีในฐานะ ปฐมเหตุ คือสาเหตุแรกของทุกสิ่งทุกอย่าง .... ประมาณนี้

ใครเคยเรียนคณิตศาสตร์มาบ้าง คงจะรู้จัก จำนวนนับ ซึ่งเริ่มต้นที่ 1 แล้วก็ขยายต่อไปเป็น 2, 3, 4, 5, . . . ฯลฯ ซึ่งมีนักคณิตศาสตร์คนหนึ่งชื่อ เปอาโน (Peono, Giuseppe) ได้กำหนดว่าจำนวนนับทุกตัว จะต้องมีตัวตามและเป็นตัวตามของจำนวนอื่นๆ... ยกเว้น 1 ไม่เป็นตัวตามของจำนวนใดๆ... ซึ่งเป็น ความจำเป็นเชิงตรรกะ นั่นเอง นั่นคือ ถ้าไม่มี 1 จำนวนอื่นๆ ก็เกิดขึ้นไม่ได้ (เรียกกันว่า ทฤษฎีอนิยามของเปอาโน   แต่ผู้เขียนก็ไม่ค่อยเข้าใจนักเพราะไม่ใช่นักคณิตศาสตร์ )

ความมีอยู่ของพระเจ้าในฐานะสาเหตุแรกของทุกสิ่งทุกอย่างก็คล้ายๆ ความจำเป็นที่จะต้องมีเลข 1 ในจำนวนนับนั่นเอง

ความจำเป็นที่จะต้องมีพระเจ้าในฐานะจุดเริ่มต้นคล้ายๆ กับเลข 1 ในจำนวนนับ อาจเข้าใจได้ง่าย และหลายคนคงจะไม่สงสัย... แต่ถ้าจะถามต่อไปว่า...

  • พระเจ้าเกิดขึ้นได้อย่างไร ถ้าไม่มีใครสร้าง ? 

ก็จะมีอีกคำคือ ความบังเอิญ นั่นคือ พระเจ้าเกิดขึ้นมาจากความบังเอิญ ไม่มีสาเหตุ ไม่สามารถตอบได้ว่าเกิดขึ้นมาได้อย่างไร เป็นเพียงความบังเอิญ... ประมาณนี้

ความจำเป็น และ ความบังเอิญ เป็นสองคำสุดท้ายในแง่นี้ ส่วนการพิสูจน์ความมีอยู่ของพระเจ้า เป็นอีกแง่หนึ่งซึ่งขยายความออกไป โดยผู้เขียนค่อยนำมาเล่าในตอนต่อไป...