ดร. อโณทัย โภคาธิกรณ์ ถามไว้นานแล้ว   ถึงเหตุผลที่ผมไม่เรียนต่อจนจบปริญญาเอก   ทั้ง ๆ ที่มีโอกาสเรียนได้ไม่ยาก   เธอคิดว่าคนอย่างผมต้องมีเหตุผลที่ดี   เธอคิดผิดครับ   ผมไม่เรียนต่อเพราะความสับสนของผมเอง   เป็นช่วงชีวิตของการแสวงหา   อาจกล่าวได้ว่าเป็นความล้มเหลวอย่างหนึ่งในชีวิต  หรือเป็น "มารผจญ" ในใจตนเอง   สาเหตุมีหลายอย่างประกอบกัน

     - culture shock  ผมอยู่ต่างประเทศไม่มีความสุข   รู้สึกว่าตัวเราไม่เป็นส่วนหนึ่งของสังคมนั้น
     - ไม่แน่ใจว่าตัวเองชอบสิ่งที่มาเรียน คือ Population Genetics ซึ่งต้องเรียนคณิตศาสตร์ชั้นสูง   ผมต้องไปเรียนแคลคูลัสกับ นศ.วิศวะ
     - ไม่แน่ใจว่างานตามแนวทางการวิจัยด้านพันธุศาสตร์ประชากร เกี่ยวกับโรคธาลัสซีเมียและโรคพันธุกรรมอื่น ๆ จะเป็นทางเลือกที่ดีต่อชีวิตหรือไม่   ในความสับสนนั้น  ผมถึงกับถามตัวเองว่า "เราถูกหลอกมาเรียนวิชาที่จะทำให้เรายากจนไปตลอดชีวิตหรือเปล่า"  มีการคิดเปรียบเทียบกับเพื่อน ๆ ที่ไปเป็น intern ในอเมริกา   มีเงินเดือนสูง  มีรถขับ   กล่าวได้ว่าเป็น "มารผจญ" ทางจิตใจ
     - คิดถึงแฟน

         คนทั่วไปมักคิดว่า คนที่ตั้งเข็มชีวิตแบบ "พอเพียง" เป็น "ธรรมชาติภายใน" มาตั้งแต่แรก   เป็นการคิดที่ผิดครับ   อย่างน้อยก็กรณีผม

         ชีวิตผมผ่านการลองผิดลองถูกหลายช่วง   กว่าจะมาลงที่ชีวิตแบบปัจจุบัน

วิจารณ์  พานิช
 15 ก.ย.50