มารูจักกับความหมายของ "วิสาหกิจชุมชน"

วิสาหกิจชุมชน คือ อะไร...	คือ การประกอบการโดยคนในชุมชนเพื่อการจัดการ "ทุน" ของชุมชนอย่างสร้างสรรค์ เพื่อตอบสนองการพึ่งตนเองและความพอเพียงของครอบครัวและชุมชน
ประเภทของวิสาหกิจชุมชน	1.วิสาหกิจชุมชนพื้นฐาน ผลิต แปรรูปการดำเนินการต่างๆเพื่อกินเพื่อใช้ในครอบครัว ในชุมชนเพื่อตอบสนองความจำเป็นขั้นพื้นฐาน
	2.วิสาหกิจชุมชนก้าวหน้าการดำเนินการอย่างเป็นระบบและด้วยรูปแบบ
	ที่ทันสมัยใช้ทุนและเทคโนโลยีเพื่อตอบสนองชุมชน เครือข่าย และตลาดในวงกว้าง
"ทุนชุมขน" มีอะไรบ้าง	ทุนชุมชนมีทั้งทุนที่เป็นเงิน ทุนที่เป็นทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า
	ทุนที่เป็นผลผลิต ทุนความรู้ ภูมิปัญญา ทักษะต่างๆ ประเพณี วัฒนธรรม ทุนทางสังคม
	หรือความเป็นพี่เป็นน้อง ความไว้วางใจกันของชุมชนเครือข่าย
	ความสัมพันธ์ของสมาชิกของชุมชน
องค์ประกอบของวิสาหกิจชุมชน	1.ชุมชนเป็นเจ้าของและผู้ดำเนินการ
	2.ผลผลิตมาจากกระบวนการในชุมชน
	3.ริเริ่มสร้างสรรค์เป็นนวัตกรรมของชุมชน
	4.มีฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นผสมผสานกับภูมิปัญญาสากล
	5.มีการดำเนินการแบบบูรณาการ เชื่อมโยงกิจกรรมต่างๆ อย่างมีระบบ
	6.มีกระบวนการเรียนรู้เป็นหัวใจ
วิสาหกิจชุมชนแตกต่าง จากธุรกิจอื่นอย่างไร	ธุรกิจอื่นส่วนใหญ่มุ่งแสวงหาผลกำไรเป็นหลักและ
	อาจจะไม่ให้ความสำคัญต่อผลเสียที่อาจเกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อมและสังคมเท่าที่ควร
	แต่วิสาหกิจชุมชนเป็นกระบวนการสร้างสรรค์ทางเศรษฐกิจและสังคม
	ของชุมชนเป็นการประกอบการบนพื้นฐานการใช้ความรู้ ภูมิปัญญา
	วัฒนธรรม และการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนอย่างรู้คุณค่า
	เพื่อการพึ่งพาตนเองของครอบครัว ชุมชน และระหว่างชุมชน
	โดยมุ่งประโยชน์ทางสังคมแก่ชุมชนมากกว่าการแสวงหากำไรสูงสุด
	มุ่งต่อการอยู่ร่วมกันอย่างสงบการมีสุขภาพอนามัยและ
	คุณภาพชีวิตที่ดีของคนในชุมชนและมุ่งต่อการรักษาระบบนิเวศน์
	์ของสังคมโดยรวม
เครือข่ายวิสาหกิจชุมชน หมายถึง	คณะบุคคลที่รวมตัวกันโดยมีวัตถุประสงค์ในการจัดทำกิจกรรมอย่างหนึ่ง
	อย่างใดเพื่อประโยชน์ในการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชน
	ในเครือข่ายในขณะที่ชาวบ้านทั่วไปและองค์กรพัฒนาเอกชน
	ใช้คำนี้เพื่อหมายถึงองค์กรชุมชนต่างๆที่สัมพันธ์กันเป็นเครือข่าย
ความเป็นมาของพระราชบัญญัต	พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ.2548 เกิดจากการนำเสนอ
ิส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน	ของตัวแทนเครือข่ายองค์กรชุมชนทั่วประเทศ ร่วมกับมูลนิธิหมู่บ้าน และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เมื่อต้นปี พ.ศ.2544 เพื่อรองรับกระแสการเคลื่อนตัว ของกระบวนความคิดในการประกอบวิสาหกิจเพื่อการพึ่งตนเองของชุมชน และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้แต่งตั้งตัวแทนเครือข่ายองค์กรดังกล่าว ร่วมกับผู้แทนหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องเป็น"คณะกรรมการพิจารณายกร่าง พระราชบัญญัติวิสาหกิจชุมชน พ.ศ...." ในคราวที่มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณา ยกร่างกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ใช้ชื่อร่างกฎหมายฉบับนี้ว่า "ร่างพระราชบัญญัติวิสาหกิจชุมชน พ.ศ......" แต่เมื่อทำการพิจาณายกร่างได้ เปลี่ยนมาใช้ชื่อ"ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนพ.ศ....") ซึ่งคณะกรรมการ ได้ดำเนินการพิจารณายกร่างแล้วเสร็จเสนอต่อคณะรัฐมนตรีและที่ประชุมคณะรัฐมนตร ีได้มีมติอนุมัติหลักการ เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2544 ตามที่กระทรวงเกษตร และสหกรณ์เสนอภายหลังจากมีมติอนุมัติหลักการคณะรัฐมนตรีได้ส่งร่างฯไปยัง สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเพื่อตรวจพิจารณา รายละเอียดตาม ขั้นตอน ของกฎหมาย และต่อมาได้เสนอเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาผ่านกระบวนการ พิจารณาแก้ไขเพิ่มเติมของสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาได้ลงมติเห็นชอบ เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2547 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงลงพระปรมาภิไธย เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2548 โดยพันตำรวจโททักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการ และได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่ม 122 ตอนที่ 6ก เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2548 โดยให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ ในราชกิจจานุเบกษา คือ ตั้งแต่วันที่ 19 มกราคม 2548 เป็นต้นไป
กรมส่งเสริมการเกษตรกับ บทบาทหน้าที่ในการส่งเสริม วิสาหกิจชุมชน	สถานภาพ 1.กรมส่งเสริมการเกษตร ทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการ ส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน 2.อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร ทำหน้าที่เป็นกรรมการและเลขานุการคณะกรรมการ ส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน 3.ผู้แทนกรมส่งเสริมการเกษตรหนึ่งคน ซึ่งอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เป็นผู้แต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเลขานุการคณะกรรมการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน (ผู้แทนกรมการพัฒนาชุมชนอีกหนึ่งคนซึ่งอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชนแต่งตั้ง เป็นผู้ช่วยเลขานุการคณะกรรมการ ส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน) 4.เกษตรจังหวัด เป็นกรรมการและเลขานุการคณะกรรมการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน จังหวัดทุกจังหวัด (รวมทั้งกรุงเทพมหานคร)
	บทบาท 1.กรมส่งเสริมการเกษตร รับผิดชอบงานด้านธุรการ งานประชุม การศึกษาข้อมูลและกิจกรรมต่างๆที่เกี่ยวกับงานของคณะกรรมการ ส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน 2.สำนักงานเกษตรจังหวัด ทำหน้าที่และรับผิดชอบงานตาม (1) ที่เกี่ยวข้องกับงานของคณะกรรมการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนจังหวัด (รวมทั้งกรุงเทพมหานคร)
	หน้าที่และความรับผิดชอบ กรมส่งเสริมการเกษตรและสำนักงานเกษตรจังหวัด มีหน้าที่และความรับผิดชอบ ในงานด้านธุรการ งานประชุม การศึกษาข้อมูล และกิจกรรมต่างๆที่เกี่ยวกับงานของคณะกรรมการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน และคณะกรรมการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ.2548มีบทบัญญัติไว้ชัดเจนเกี่ยวกับ อำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการและการดำเนินงานส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน ดังปรากฏในตารางแสดงประเด็นการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน
แนวทางปฏิบัติในการรับจดทะเบียน วิสาหกิจชุมชนและเครือข่าย วิสาหกิจชุมชน	1. สำนักงานเกษตรอำเภอและศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตร ประจำตำบล ตรวจสอบว่า ได้รับแบบฟอร์มและกระดาษที่ใช้พิมพ์แบบฟอร์ม สำหรับใช้ในการจดทะเบียนจากสำนักงานเกษตรจังหวัดครบถ้วน คือ สำนักงานเกษตรอำเภอ ต้องมีแบบฟอร์ม สวช.01 – สวช.07 , ท.ว.ช.1 , ท.ว.ช.3 และกระดาษสำหรับใช้พิมพ์ ท.ว.ช.2 ศูนย์บริการและถ่ายทอด เทคโนโลยีการเกษตร ประจำตำบล ต้องมีแบบฟอร์ม สวช.01 2. สำนักงานเกษตรอำเภอ ตรวจสอบโปรแกรมระบบสารสนเทศวิสาหกิจชุมชน สำหรับใช้ในการจดทะเบียน ทั้งระบบ Offline และ Online ว่าสามารถใช้งานได้ หากมีปัญหาเรื่องระบบสารสนเทศวิสาหกิจชุมชน ให้ติดต่อศูนย์สารสนเทศ โทร. 0-2579-1260 ต่อ 14 - 117 3. สำนักงานเกษตรจังหวัด สำนักงานเกษตรอำเภอ และศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี ีการเกษตรประจำตำบล ดำเนินการประชาสัมพันธ์เพื่อกระตุ้นให้กลุ่มเกษตรกร หรือคณะบุคคลอื่น ๆ มาจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนหรือเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน 4. เปิดรับคำขอจดทะเบียน ณ สำนักงานเกษตรอำเภอและศูนย์บริการและ ถ่ายทอดเทคโนโลยี การเกษตร ประจำตำบล โดยมีขั้นตอน ดำเนินการรับ จดทะเบียน โดยสรุปดังนี้
	4.1 กรณีรับแบบ สวช.01 ที่ศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตร ประจำตำบล ให้จัดสารบรรณ ลำดับเลขรับเรื่องตรวจสอบเอกสารให้ถูกต้องครบถ้วนแล้วนำ แบบคำขอจดทะเบียน (สวช.01) เสนอนายทะเบียนภายใน 7 วัน กรณีรับแบบ สวช.01 ที่สำนักงานเกษตรอำเภอ ให้ผู้รับตรวจแบบคำขอและเอกสารหลักฐาน หากครบถ้วนจึงลงเลขที่ในช่อง “ คำขอเลขที่” แล้ว login เข้าสู่ระบบ ปฏิบัติงานโปรแกรมระบบงานสารสนเทศวิสาหกิจชุมชนเพื่อทำการจองชื่อ แล้วออกใบรับเรื่อง (ท.ว.ช.1) 4.2 นายทะเบียนตรวจสอบคุณสมบัติและเอกสารหลักฐานให้แล้วเสร็จ ภายใน 7 วัน หากถูกต้องครบถ้วนก็จะรับจดทะเบียน แต่ถ้าพิจารณาแล้วไม่รับจดทะเบียน ให้นายทะเบียนแจ้งผลการไม่รับจดทะเบียน (ท.ว.ช.7) ให้ผู้ยื่นคำขอจดทะเบียนทราบ ภายใน 15 วัน 4.3 เมื่อรับจดทะเบียนให้เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลทำการบันทึกแบบ สวช.01 ในโปรแกรม ระบบสารสนเทศวิสาหกิจชุมชน Offline เ มื่อบันทึกเสร็จถึง Online ส่งข้อมูลให้ส่วนกลาง 4.4 เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลออกรายงานผลการพิจารณารับจดทะเบียน(สวช.01-1) เสนอ นายทะเบียนเพื่อปิดประกาศ 4.5 ปิดประกาศข้อมูลวิสาหกิจชุมชนที่รับจดทะเบียน โดยใช้รายงาน สวช.01-1 พร้อมสำเนาคำขอจดทะเบียน (สวช.01) ณ สำนักงานเกษตรอำเภอ หากเป็นการยื่น สวช.01ที่ศูนย์บริการฯ ให้ปิดประกาศ ทั้งที่สำนักงานเกษตรอำเภอและศูนย์บริการฯ 4.6 หลังปิดประกาศ 7 วัน หากไม่มีการคัดค้านให้นายทะเบียนออกหนังสือสำคัญแสดง การจดทะเบียน (ท.ว.ช.2) และเอกสารสำคัญแสดงการดำเนินกิจการ (ท.ว.ช.3) พร้อมแจ้งให้ผู้ยื่นแบบคำขอมารับ แต่หากมีการยื่นแบบคัดค้าน (สวช.02) และตรวจสอบแล้วพบว่า ขาดคุณสมบัติ นายทะเบียน สามารถไม่รับจดทะเบียน และแจ้งผลการไม่รับจดทะเบียน (ท.ว.ช.7) ให้ผู้ยื่นแบบคำขอทราบภายใน 15 วัน 4.7 วิสาหกิจชุมชนหรือเครือข่ายที่ถูกพิจารณาไม่รับจดทะเบียนสามารถยื่นคำขออุทธรณ์ (สวช.06)ต่อคณะกรรมการส่งเสริมวิสาหกจิชุมชนจังหวัด หากคณะกรรมการ พิจารณาให้รับจดทะเบียนนายทะเบียนต้องดำเนินการรับจดทะเบียน ภายใน 15 วัน หลังได้รับแจ้ง 5. นายทะเบียนและเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องสามารถศึกษารายละเอียด เรื่องการจดทะเบียน ได้จากคู่มือการจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชน และเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน ซึ่งได้ลงในเว็ปไซต์ http://smce.doae.go.th ตั้งแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2548 และกรมส่งเสริมการเกษตรจะจัดส่งคู่มือมาเพื่อเป็นเอกสารประจำตัวนายทะเบียนทุกคน ภายในเดือนสิงหาคม นี้ 6. กรณีมีข้อสงสัยในเรื่องขั้นตอนและวิธีการรับจดทะเบียนติดต่อสอบถาม ได้ที่ส่วนทะเบียนและ ข้อมูลวิสาหกิจชุมชน โทร. 0-2940-6171 หรือ E-mail : [email protected]
ที่มา	เสรี พงศ์พิศ และ สุภาส จันทร์หงษ์.2548. ข้อควรรู้เกี่ยวกับวิสาหกิจชุมชน.กรมส่งเสริมการเกษตร.ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร แห่งประเทศไทย จำกัด.68 หน้า
ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติม	http://smce.doae.go.th/

 

ตอนนี้ เราก็รู้จักกับ วิสาหกิจชุมชน กันแล้ว

ไว้โอกาสหน้า จะนำความรู้เพิ่มเติมที่เป็นประโยช์แกผู้ที่สนใจมาให้ได้อ่านกันนะค่ะ