อำเภอแม่สอด อยู่ห่างจากอำเภอเมือง 86 กิโลเมตร จัดตั้งเป็นอำเภอมาตั้งแต่ พ.ศ.2441 เดิมชื่อพะหน่อเก่ ตัวอำเภออยู่ในที่ราบระหว่างภูเขา ส่วนหนึ่งเป็นเทือกเขาในฝั่งประเทศไทย อีกส่วนหนึ่งเป็นเทือกเขาฝั่งประเทศพม่า มีพื้นที่ประมาณ 2,600 ตารางกิโลเมตร ประชากรมีทั้งชาวเขาและคนที่อพยพจากอำเภอเมืองเข้าไปตั้งถิ่นฐานอยู่ รวมทั้งชาวพม่าที่มีบุตรภรรยาเป็นคนไทยด้วย ประวัติความเป็นมาของอำเภอแม่สอดนั้นยังไม่ปรากฏแน่ชัดแต่น่าเชื่อได้ว่าไม่ใช่เมืองฉอด ขณะนี้นักโบราณคดีพบซากเมืองโบราณอยู่ในป่าทึบท้องที่อำเภอแม่ระมาด-ท่าสองยาง อาจจะเป็นเมืองฉอดตามศิลาจารึกกรุงสุโขทัย คำขวัญคือ “เจ้าพ่อพระวอองอาจ ธรรมชาติแสนสวย ร่ำรวยอัญมณี  ชมของดีริมเมย
                          ศาลเจ้าพ่อพะวอ  ตั้งอยู่บนเนินดินเชิงเขาพะวอ สร้างเพื่อเป็นการรำลึกถึงคุณงามความดีของเจ้าพ่อพะวอนักรบชาวกะเหรี่ยงนายด่านแม่ละเมาเมืองหน้าด่านของไทย ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ที่ได้นำกำลังไพร่พลเข้าปะทะกับข้าศึกอย่างกล้าหาญเด็ดเดี่ยวทุกคนยอมตายถวายชีวิต ณ ยุทธภูมิด่านแม่ละเมา ที่เชิงเขาแห่งนี้
                          ศาลพ่อขุนสามชน เชื่อกันว่าพ่อขุนสามชน เป็นราชบุตรของพ่อขุนจันคำเหลืองเจ้าเมืองฉอด และเจ้าแตงอ่อน  มีพระอนุชาชื่อ พ่อขุนพุฒวงษ์ยนต์หงษ์  เมื่อพระราชบิดาสวรรคตได้สืบราชสมบัติในเมืองฉอดแทนพระราชบิดา มีเจ้าแม่มโนราห์เป็นชายา    พ่อขุนสามชนทรงปรีชาสามารถทั้งการรบและการปกครองและทางธรรม สาเหตุที่ขุนสามชนทำศึกกับสุโขทัยนั้นเป็นเพราะความเข้าใจผิดกัน
                          เนินพิศวง มีลักษณะเป็นทางขึ้นเนินอยู่บนถนนสายตาก-แม่สอด ตรงหลักกิโลเมตรที่ 68 เป็นเรื่องแปลกคือเมื่อนำรถไปจอดไว้ตรงทางขึ้นเนินโดยไม่ได้ติดเครื่อง รถจะไหลขึ้นเนินไปเอง มีนักวิทยาศาสตร์ได้พิสูจน์ถึงสาเหตุนี้พบว่าเกิดจากเป็นภาพลวงตา เนื่องจากได้มีการวัดระดับความสูงของเนินเขาลูกนี้แล้วปรากฎว่าช่วงที่มองเห็นเป็นเนินเขานั้น มีระดับต่ำกว่าช่วงที่เห็นเป็นทางขึ้นเนินเขา แต่บอกไม่ได้ว่าทำไมจึงมองเห็นเป็นภาพลวงตาเช่นนั้นได้
                          วัดโพธิคุณ หรือวัดห้วยเตย เป็นวัดฝ่ายอรัญวาสี มีความสวยงามตามธรรมชาติ ภายในวัดมี พระอุโบสถสร้างแบบสถาปัตยกรรมประยุกต์ มีลักษณะคล้ายเรือมี 3 ชั้น ภายในอุโบสถลงรักปิดทองสวยงามโดยรอบ ชั้นบนประดิษฐานพระพุทธรูปงดงาม
                          วัดไทยวัฒนาราม เดิมเรียกว่าวัดแม่ตาวเงี้ยว หรือวัดไทยใหญ่  เป็นวัดในพระพุทธศาสนานิกายมหายานของชาวไทยใหญ่ ได้รับอิทธิพลมาจากประเทศพม่า ก่อสร้างเมื่อประมาณพุทธศักราช 2410 ในวัดเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมหามุนี ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่จำลองมาจากพระพุทธมหามุนีอันศักดิ์สิทธิ์ คู่บ้านคู่เมืองของชาวเมืองมัณฑเลย์ ประเทศพม่า ภายในวัดมีวิหารเจดีย์สีชมพูและศาสนาการเปรียญ ลายไม้ฉลุรูปแบบพม่า