เมื่อภาวะสุกงอมของความขัดแย้งทางความคิดของ พคท. เอง แบบประนีประนอมไม่ได้แล้ว นักศึกษาต่างก็ทยอยออกมาจากป่า จนหมดสิ้น มีหลงเหลืออยู่บ้างก็กลายเป็นผู้ที่ใช้ชีวิตลำพังในป่า ดั่งชาวไร่ชาวนาคนหนึ่ง

การเข้าป่าของพวกนักศึกษานั้นก็มีผู้นำชาวนาเข้าไปด้วยจำนวนมาก เพราะผู้นำชาวนาทางภาคเหนือจำนวนไม่น้อยต้องถูกยิงตาย  ซึ่งต่างก็หนีภัยเข้าป่าไปร่วมกับ พคท.เสียสิ้น นโยบายการฆ่าในสมัยนั้นเท่ากับเป็นการผลักให้คนกลุ่มหนึ่งเข้าป่า ทั้งที่จำนวนมากไม่ต้องการเข้าไปใช้ชีวิตป่า แต่จำเป็น  

ที่ตั้งอนุสรณ์สถาน DL= ดงหลวง KW =เขาวง 

ด้วยจิตสำนึกปกติของปุถุชนในสภาวะแวดล้อมของช่วงนั้น เราคิดว่าสิ่งที่เราคิดและทำในสิ่งที่ถูกต้องแล้ว  จึงกล้าที่จะไปเผชิญความเสี่ยงและยากลำบากสาหัสที่รออยู่ข้างหน้า  และในที่สุด เพื่อน พี่ น้องต้องสังเวยชีวิตในป่าไปจริงๆ ที่มากที่สุดคือชาวนาชาวบ้าน.ที่ไปเป็นทหารปลดแอก 

ป้ายบอกที่ตั้งอนุสรณ์สถานฯ 

เมื่อภาวะสุกงอมของความขัดแย้งทางความคิดของ พคท. เอง แบบประนีประนอมไม่ได้แล้ว นักศึกษาต่างก็ทยอยออกมาจากป่า จนหมดสิ้น มีหลงเหลืออยู่บ้างก็กลายเป็นผู้ที่ใช้ชีวิตลำพังในป่า ดั่งชาวไร่ชาวนาคนหนึ่ง 

สถูป อนุสรณ์สถานสันติภาพภูพาน 

ผมไม่ทราบว่าที่ดงหลวงแห่งนี้มีผู้สูญเสียชีวิตมากมายแค่ไหน จำนวนเท่าไหร่ เป็นนักศึกษาเท่าไหร่ เป็นชาวนา ชาวบ้านเท่าไหร่ แต่ทั้งหมดที่หลุดรอดชีวิตออกมาได้จนถึงปัจจุบันได้รวมตัวกันสร้างอนุสรณ์สถานเพื่อสันติภาพ ขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2537 บริเวณวัดป่าศิลาอาสน์วนาราม บ้านโพนนาดี ตำบลหนองผือ อำเภอเขาวงจังหวัดกาฬสินธุ์   เขตภูเขารอยต่อกับตำบลกกตูม อำเภอดงหลวง เพื่อเป็นสถานที่ระลึกถึงสหายร่วมรบผู้จากไปก่อนแล้ว 

การปราศรัยของอดีตสหายนำ 

เกือบทุกปีในเดือนเมษายนจะมีการรวมตัวกันของเหล่าสหายใหญ่น้อยในเขตงาน 333 และ 444 จัดงานรำลึกสหายร่วมรบกัน นิมนต์พระมาทำบุญและเสวนากัน นอกจากนี้ก็มีการรื่นเริงกันย้อนรำลึกชีวิตในป่าและความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งต่อกัน 

ทหารปฎิวัติกล่าวไว้อาลัยและระลึกถึง 

เมื่อวันเสาร์ที่ 29 เม.ย. พ.ศ.2549  ผมมีโอกาสไปร่วมงานซึ่งเป็นการจัดครั้งที่ 4 เห็นการจัดงานแล้วก็ทึ่งในความสามัคคีและร่วมมือกันของเหล่าสหายทั้งหลาย สหายผู้ใช้นามว่า pasit กล่าวไว้ใน “บ้านตุลาไทย” ว่า “อนุสรณ์สถานสันติภาพภูพาน แห่งนี้เป็นสถูปแบบง่ายๆไม่มีความพิสดารแต่อย่างใด มีการปูกระเบื้องรอบองค์สถูปครบหมดแล้วจากที่ไปคราวก่อนการปูกระเบื้องยังไม่รอบ ขาดแหว่งเป็นช่วงๆ ผมเคยเสนอ อาจารย์ ผสม เพชรจำรัสที่เป็นหนึ่งในผู้ริเริ่มก่อสร้างว่าน่าจะปล่อยไว้แบบไม่เสร็จนั่นแหละเป็นอนุสติเตือนใจเราว่าการปฏิวัติเรายังไม่เสร็จ”....     

 การสามัคคีรำวง

ในงานดังกล่าวมีวงร๊อคภูไทมาบรรเลงเพลงปฏิวัติ  ส่วนใหญ่เป็นเพลงที่แต่งขึ้นในเขตอีสานเหนือ เช่นเพลง  นักรบอาจหาญ  ศิลปินมาแล้ว  ควนกาหลง  และรำกลอนปฏิวัติ  

ลูกหลานอดีตสหาย ฟ้อนภูไท ให้ลุงป้าชื่นชม 

ท่านที่รัก อนุสรณ์สถานสันติภาพภูพาน นี้ อยู่บนเส้นทางที่จะขึ้นไปอ่างห้วยไผ่สถานที่จัดงานของเรา และท่านใดอยากฟังเพลงปฏิวัติสดๆ ต้องไปฟังที่เฮฮาศาสตร์ 3 ดงหลวง 16-18 พ.ย.2550 ครับ