การดูแลผู้ป่วยมะเร็งด้านจิตวิญญาณ

โครงการวิปัสสนาเยียวยารักษาใจ

หอผู้ป่วยเคมีบำบัด 5จ แผนกการพยาบาลบำบัดพิเศษ

  • ที่ปรึกษาโครงการ   

นางสาวชูศรี  คูชัยสิทธิ์            หัวหน้าพยาบาล โรงพยาบาลศรีนครินทร์

นางดวงพร  สีจร                      ผู้ตรวจการแผนกการพยาบาลบำบัดพิเศษ

ผู้รับผิดชอบโครงการ 

พระครูบรรดล  ถาวโร              สำนักปฏิบัติธรรมเวฬุวัน        ประธานฯ ฝ่ายสงฆ์

นางอุบล   จ๋วงพานิช               หัวหน้าหอผู้ป่วย 5จ             ประธานฯ ฝ่ายฆราวาส

นางสาวรัชนีพร  คนชุม           พยาบาล                                   กรรมการ

 นางสุพัสตรา  เฮงศิริ                พยาบาล                                   กรรมการ

นางบังอร  เพชรศรี                  ผู้ช่วยพยาบาล                          กรรมการ

นางบานเย็น  ไชยศรี                พนักงานการแพทย์                 กรรมการ

นางสาวพัชรี  ประสมพืช         พยาบาล                                   กรรมการและเลขานุการ

  • ผู้ร่วมโครงการฯ

หน่วยเวชกรรมสังคม  โรงพยาบาลศรีนครินทร์

  • หลักการและเหตุผล

โรคมะเร็งยังเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทยและ

เป็นสาเหตุการตายอันดับหนึ่ง

ปัจจุบันการรักษามะเร็งด้วยเคมีบำบัดเป็นการรักษาที่มีประสิทธิภาพ   แต่ทำให้เกิดอาการข้างเคียงต่างๆ ต่อร่างกาย ได้แก่ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ช่องปากอักเสบ ผมร่วง ท้องเสีย ฯลฯ

ซึ่งอาการข้าเคียงเหล่านี้จะทำให้ผู้ป่วยมีปัญหาด้านจิตใจ

นอกจากนี้ผู้ป่วยต้องรักษาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน

ทำให้มีปัญหาทางเศรษฐกิจ    ทำให้มีความวิตกกังวลมากขึ้น 

หลายคนจะรู้สึกกระวนกระวายใจ  จิตใจหวาดหวั่น ไม่สบายใจ

หงุดหงิด สะดุ้งตกใจง่าย  จิตใจไม่สงบ เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย

ดังนั้น สำนักสำนักปฏิบัติธรรมเวฬุวัน  จังหวัดขอนแก่น 

หอผู้ป่วย 5จ ร่วมกับโรงพยาบาลศรีนครินทร์ 

จึงได้มีการจัดโครงการวิปัสสนาเยียวยารักษาใจ

ซึ่งเป็นโครงการที่ใช้ศาสนาเป็นที่พึ่ง นำธรรมะเข้ามาใช้ในชีวิต

ประจำวัน เพื่อช่วยลดความวิตกกังวลและเพิ่มความสงบสุขให้

กับผู้ป่วย จะทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

วัตถุประสงค์

เพื่อให้ผู้ป่วยและญาติ  ลดความวิตกกังวลขณะอยู่โรงพยาบาล

และมีจิตใจสงบมากขึ้น

  • กลุ่มเป้าหมาย

ผู้ป่วยมะเร็งที่มารับยาเคมีบำบัดและญาติ ที่หอผู้ป่วย 5จ และ

หอผู้ป่วยอื่น รวมทั้งผู้สนใจ

  • ผู้รับผิดชอบ

พยาบาล มีหน้าที่ดูแลผู้ป่วยขณะทำกลุ่ม ประเมินผลก่อนและหลังทำกลุ่ม

จดบันทึกสิ่งที่ได้เรียนรู้  

ช่วยเลือกผู้ป่วยหนักที่พระอาจารย์จะเข้าเยี่ยมข้างเตียง

กรณีผู้ป่วยไม่สามารถเข้าร่วมกิจกรรมในห้องประชุม  

ผู้ช่วยพยาบาล มีหน้าที่ ช่วยดูแลผู้ป่วยขณะทำกลุ่ม  ช่วยประเมินผลก่อนและหลังทำกลุ่มประสานรถรับส่ง พระอาจารย์ 

 พนักงานการแพทย์ ช่วยดูแลสถานที่ แจกันดอกไม้ จัดเตรียมน้ำดื่ม แด่พระอาจารย์   เตรียมน้ำดื่มและของว่างไว้บริการผู้ป่วยและญาติ 

คนงาน   มีหน้าที่ จัดสถานที่และเก็บของเข้าที่หลังจัดกิจกรรม

 เจ้าหน้าที่เวชกรรมสังคม มีหน้าที่  รับ-ส่ง พระอาจารย์

  • เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการ

แบบบันทึกการทำกิจกรรมกลุ่ม

แบบประเมินความไม่สุขสบาย ความวิตกกังวลและความสงบสุขและความพึงพอใจ

  • ขั้นตอนการดำเนินงาน

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลศรีนครินทร์  หัวหน้าพยาบาล  ผู้ตรวจการฯ แผนกการพยาบาลบำบัดพิเศษ  บุคลากรหอผู้ป่วยเคมีบำบัด 5จ  หน่วยเวชกรรมสังคม  ร่วมกับศูนย์ปฏิบัติธรรมเวฬุวัน  ได้ร่วมปรึกษาหารือ  เรื่อง การจัดตั้งโครงการฯ เพื่อนำวิปัสสนาเยียวยารักษาใจมาใช้ในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งในโรงพยาบาล

  • การดำเนินการกลุ่มวิปัสสนาเยียวยารักษาใจ

เตรียมผู้ป่วยและญาติ

พระอาจารย์  จากสำนักปฏิบัติธรรมเวฬุวัน  เป็นผู้ดำเนินการ  นำผู้ป่วยและญาติทำกิจกรรม  อาราธนาศีล  การสวดมนต์  หมั่นปฏิบัติทุกวัน ทำให้จิตสงบ มีความสุข เห็นผลและต้องมีศีลสวดพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ  พระสังฆคุณ   ฝึกวิปัสสนา เป็นการรักษาศีล  สะสมบุญ ฝึกสติ ทำให้ใจสงบ การฝึกมี 4 ท่า  ยืน  เดิน นั่ง  นอน ทุกขั้นตอนให้มีสติกำกับ  เดินจงกรม  นั่งสมาธิ   แผ่เมตตา  อุทิศส่วนกุศล  สรุปแนวปฏิบัติ  แนะนำศูนย์ปฏิบัติธรรม  ถาม-ตอบธรรมมะ  ดูวีซีดี ธรรมมะ เยี่ยมและสอนธรรมมะให้ผู้ป่วยหนักข้างเตียง

 

             

                 สวดมนต์

             

               สอนธรรมมะ

            

                         เดินจงกรม

                    

                         เยี่ยมผู้ป่วยข้างเตียง

พยาบาลประเมินความไม่สุขสบาย ความวิตกกังวล ความสงบสุขก่อนและหลังการทำกลุ่ม  

ประเมินผลลัพธ์ที่ได้ จากการทำกลุ่มโดยวัดระดับความวิตกกังวล ความสงบสุข  เปรียบเทียบกับก่อนทำกิจกรรม และความพึงพอใจ จากการเข้าร่วมกิจกรรมนี้

และนำมาวิเคราะห์ปัญหาเพื่อดำเนินการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

                

                      พยาบาลประเมินหลังเข้ากลุ่ม

                

                  เลี้ยงนำสมุนไพร และผลไม้หลังเข้ากลุ่ม

  • สถานที่ดำเนินการ

ห้องประชุมหอผู้ป่วย 5จ  แผนกการพยาบาลบำบัดพิเศษ งานบริการพยาบาล

  • วันและเวลาดำเนินกิจกรรม

ทุกวันพุธของแต่ละสัปดาห์  เวลา 13.00-15.00 น.

  • งบประมาณ

รายรับ 

งบประมาณจากคณะแพทยศาสตร์

เงินบริจาค  จาก เจ้าหน้าที่   ผู้ป่วยและญาติ

รายจ่าย 

รถรับ-ส่งพระสงฆ์ งบประมาณจากคณะแพทยศาสตร์

จัดทำหนังสือธรรมมะ แจกผู้ป่วยและญาติ งบประมาณจากคณะแพทยศาสตร์

อาหารว่าง จาก เงินบริจาค  จาก เจ้าหน้าที่   ผู้ป่วยและญาติ

  • การประเมินโครงการ

การประเมินผลการดำเนินงานและสะท้อนผลเป็นไตรมาสทุก 3 เดือน

  • ผลลัพธ์

จากการประเมินผู้ป่วยและญาติที่เข้ากลุ่ม  พบว่า  ความวิตกกังวลลดลงและความสงบด้านจิตใจเพิ่มขึ้น

  • สรุปผลการดำเนินงาน  

สรุปบทเรียนและการเรียนรู้จากการดำเนินโครงการ มีพระอาจารย์บันดล ถาวโรและพระอาจารย์องค์อื่นๆ มาร่วมดำเนินการเป็นบางวัน   นำพาผู้ป่วยมะเร็งสวดมนต์  อาราธนาศีล  เทศนาหลักคำสอนของพระพุทธเจ้า  การมีสติ    ฝึกสติ หมั่นปฏิบัติทุกวัน จะทำให้จิตใจสงบ มีความสุข เห็นผลและต้องมีศีล ฝึกวิปัสสนา เป็นการรักษาศีล   การฝึกมี 4 ท่า  ยืน เดิน  นั่ง  นอน   ทุกขั้นตอนให้มีสติกำกับ  เดินจงกรม  นั่งสมาธิ   แผ่เมตตา  อุทิศส่วนกุศล

  • บทเรียนที่ได้รับสำหรับพยาบาลและผู้ป่วย     

ผู้ป่วยและญาติ  ผ่อนคลาย  ลดความเจ็บปวด  โดยใช้วิธีกำหนดจิต สามารถควบคุมสติ  มีสมาธิ  และนำไปปฏิบัติต่อด้วยตนเอง 

เพื่อบรรเทาความไม่สุขสบาย ผู้ป่วยเกิดความพึงพอใจ

อยากให้มีการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง        

การฝึกวิปัสสนา  เป็นการฝึกจิตให้มีสติ  สมาธิ 

ทำให้ใจสงบอยู่กับปัจจุบัน  จะช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกัน 

เม็ดเลือดขาวเพิ่มขึ้น  T-Cell เพิ่ม 

ซึ่งพระอาจารย์เล่าว่า มะเร็งเป็นโรคที่กลัวความสงบ

 ถ้าผู้ป่วยสามารถกำหนดจิตให้มีสมาธิ ทำให้ลดความวิตกกังวล 

เข้าใจวัฏฏะจักรของชีวิต เมื่อถึงวาระสุดท้าย 

ถ้าสามารถตัดกิเลส  โลภะ  โมหะ โทสะ

วาระสุดท้ายของชีวิตผู้ป่วยจะสงบ  ไม่ทุกข์ทรมาน 

สามารถลดปวดได้      

บุคลากรที่เข้าทำกิจกรรม  เช่น พยาบาล  ผู้ช่วยพยาบาล  พนักงานการแพทย์   สามารถทำงานด้วยใจ มีสติ   มีสมาธิในการทำงานมากขึ้น