งาม ดี จริง

เรื่องที่จะเขียนต่อไปนี้ เป็นปาฐกถางาน HA regional forum ที่รร.โลตัส ปางสวนแก้ว เชียงใหม่ หัวข้อเรื่อง Humanized Health Care งาม ดี จริง เนื้อหาหลักได้มาจากหนังสือ Integral Spirituality ของ Ken Wilber รายละเอียด ผมเป็นคนขยายความ ตีความเอง

มิติการรับรู้ของคนเรานั้นมีอิทธิพลต่อโลกภายในและภายนอกอย่างเกี่ยวเนื่องเชือมโยง แยกไม่ออก (Goethe) กระนั้น การนำเอามิติแต่ละมิติมาพิจารณา เพื่อหาพิสัยที่ถูกอิทธิพลหรือผลกระทบหลักจากแต่ละมุมมอง ก็มีความน่าสนใจอย่างยิ่ง

ฉัน หรือ "I"

จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าเรื่องราวมองจาก "มุม" มอง ของฉัน และ เพื่อฉัน?เหตุการณ์ต่างๆ เกิดขึ้นเพื่ออะไร และจะไปในแนวทางใด? สิ่งที่จะทำ เพื่อฉัน นั้น ลงเอยก็เพื่อความรู้สึกสบาย สุนทรีย์นั่นเอง กิจกรรมมากมายที่สร้างสรรค์มา และทำโดยปราศจากเงื่อนไขภายนอก ผลักดันโดยภายใน ขั้นต้นคงจะเป็นเพื่อการอยู่รอด มีชีวิต แต่หลังจากนั้น ถ้ามีแต่เราเพียงคนเดียว อารมณ์ หรือสมองชั้นกลาง ที่พัฒนามา ก็จะมีจุดมุ่งหมายไปที่ความสงบ ความสบาย ความสุนทรีย์ สิ่งเหล่านี้พัฒนาต่อไปกลายเป็น ศิลปะ นั่นเอง

เธอ หรือ "You"

สิ่งที่น่าสนใจมากประการหนึ่งก็คือ "โลกนี้ไม่มี ความดี ถ้าไม่มี เธอ"

ความดีเป็นคุณภาพที่เกิดขึ้นเมื่อมีบุคคลที่สอง ที่สาม มาเพิ่มเติมกับบุคคลที่หนึ่งเท่านั้น ตอนที่เราอยู่คนเดียว จะทำอะไร ก็ยังไม่เกิดความดีขึ้นมา และมองให้ระดับสูงขึ้น วิชาที่ว่าด้วยความดี อาทิ มารยาทสังคม จริยศาสตร์ จริยธรรม จรรยาบรรณ คุณธรรม ฯลฯ ต่างๆนั้น จะเกิดขึ้นต่อกับการมีอยู่ของ "เธอ" เท่านั้น และเมื่อบุคคลที่หนึ่ง เริ่มทำอะไรเพื่อ "เธอ" นอกจากเกิด "ความดี" ขึ้นมาแล้ว สิ่งมหัศจรรย์อีกประการก็คือ การหล่อหลอม "เธอ" กลายเป็น "เรา"

จากมีเธอ มีเรา เกิดเป็นประเพณี วัฒนธรรม culture สังคมที่สานเชื่อมโยง และสามารถคงอยู่ sustain และมีภูมิคุ้มกัน เกิดความเข้มแข็ง เกิดการถักทอของใยสังคม fabric of society ที่สวยงามมั่นคงขึ้น

มัน หรือ "it"

ทั้งหลายทั้งปวง ที่ไม่ใช่เธอ ไม่ใช่ฉัน เป็นสิ่งแวดล้อมที่เรารับรู้ สังเกตได้ คือ ข้อเท็จจริง ความเป็นไป ของสิ่งแวดล้อมทุกอย่างนั้นเอง การสังเกต รวบรวม และบันทึกความเชื่อมโยง ความสัมพันธ์เหล่านี้ เกิดเป็น "ศาสตร์" หรือ องค์ความรู้ หรือว่าด้วย "ความจริง" นั่นเอง วิชาต่างๆทั้งหมด การแพทย์ สังคมศาสตร์ กฏหมาย วิศว วิทยาศาสตร์ ภาษาศาสตร์ ฯลฯ

โลกทั้งโลก ของปัจเจก หรือของสังคม ชุมชน ก็จะขึ้นอยู่กับ "สมดุล" ของ ฉัน เธอ มัน หรือ ความงาม ความดี และความจริง

ถ้าสมดุลเอียง ก็จะเกิดผลตาม เช่น ถ้าเอียงไปทางการทำเพื่อ "ฉัน" มากๆ ก็คือการเห็นแก่ตัว การเอาตัวรอดเพียงผู้เดียว หรือเผ่าเดียว ชุมชนเดียว ถ้าเอียงไปทางเพื่อ "เธอ" ก็จะขาดการดูแลตนเอง ไม่ได้ดูแลสุขภาพ ไม่ขวนขวายพัฒนาตนเอง และไม่ว่าจะทำเพื่อฉัน หรือเพื่อเธอ ถ้าขาดองค์ความรู้ ความเข้าใจเบื้องต้นของสรรพสิ่งต่างๆที่แวดล้อมตัวเรา คือไม่มีศาสตร์ หรือไม่ทราบ "ความจริง" กิจกรรมนั้นๆก็จะคลอนแคลนไม่มั่นคง เป็นต้น

ที่น่าสนใจก็คือ การต่อเนื่องเชื่อมโยงทำให้เกิดมิติใหม่จากมิติเก่าได้

เช่น การเราทุ่มเทเวลาศึกษา "ความจริง" ในศาสตร๋ด้านต่างๆ (IT or TRUE) เพื่อนำมาช่วยเหลือคนอื่นๆ (YOU and become US or GOOD) สิ่งที่เกิดขึ้น กลับกลายเป็น ความงามภายในของฉัน (I or BEAUTY)ไปได้อย่างน่ามหัศจรรย์ 

นอกจากนี้ ยังมี shade หรือ stage ของความต่อเนื่องเชื่อมโยงนี้อีก เช่น การทำความดี เปลี่ยน you เป็น us เกิดชุมชน เกิดเป็นประเทศขึ้น แต่ก็ยังเป็นกลุ่มก้อน ยังมีแบ่งเขา แบ่งเรา ยังมีชุมชนอื่น ยังมีประเทศอื่นอยู่ ที่ไม่ใช่ one of us

ถ้าจะเปลี่ยนระดับ ต้อง upgrade จาก us ไปเป็น ALL OF US

ALL OF US นั้นหมายถึงทุกสิ่งทุกอย่าง รวมไปถึงสิ่งแวดล้อม แม่น้ำ ภูเขา มหาสมุทร อากาศ เมื่อนั้นสภาวะจิต หรือระดับจิตร่วมก็จะกลายเป็นหนึ่งเดียว เกี่ยวเนื่องเชื่อมโยง เป็นองค์รวมแท้จริง real wholistic