กระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์

ชื่อผลงาน เรื่อง กระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์ : การปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ Title : News and Events Learning Process : Child Centred

ความสำคัญ จากกระแสการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของสังคมยุคโลกาภิวัตน์และจากการเปลี่ยนแปลงแนวคิด หลักการและทิศทางในการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ 2542และแก้ไขเพิ่มเติม ทำให้บทบาทของครูที่จะสอนเฉพาะความรู้ ความจำ ต้องเปลี่ยนแปลงไป การสอนเด็กให้คิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์และคิดอย่างมีวิจารณญาณ หรือการคิดเป็น เป็นแนวคิดที่จำเป็นและต่อเนื่องมาตั้งแต่มีการใช้หลักสูตรฉบับพุทธศักราช 2521 และหลักสูตรฉบับปรับปรุง 2533 ที่เน้นกระบวนการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนคิดเป็น ทำเป็นและแก้ปัญหาเป็น แต่ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา แนวคิดนี้ยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร ดร. ก่อ สวัสดิพานิช (อ้างถึงในสุมน อมรวิวัฒน์. 2545) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า ความรู้ความสามารถของผู้เรียนนั้น ได้รับจากภูมิปัญญาท้องถิ่นส่วนหนึ่ง ได้รับจากครูผู้สอนจัดประสบการณ์ตามหลักสูตรส่วนหนึ่ง อีกส่วนหนึ่งได้รับจากสื่อมวลชนที่นำเสนอข่าวสาร และได้กล่าวอีกว่า ความรู้วิทยาการที่ได้รับจากสื่อมวลชนเป็นสิ่งที่ทันสมัย การติดตามข่าวและเหตุการณ์โดยใช้วิจารณญาณอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้ทันต่อเหตุการณ์ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ทำให้สามารถปรับตัวได้ตามการเปลี่ยนแปลงของสังคมอย่างมีประสิทธิภาพ จากการนิเทศติดตามผลการจัดการเรียนการสอน และผลจากการประเมินคุณภาพภายนอก ของสำนักงานรับร องมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.) พบว่า ผู้เรียนส่วนใหญ่ยังไม่สามารถแสวงหาความรู้ด้วยตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้เรียนซึ่งขาดทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหาและการนำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งสอดคล้องกับสหรัฐอเมริกา มลรัฐฟลอริดา ได้กำหนดมาตรฐานผู้จบการศึกษาขั้นพื้นฐานของรัฐว่า ผู้จบการศึกษาขั้นพื้นฐานจะต้องรู้จักใช้ข้อมูลข่าวสารอย่างมีประสิทธิภาพ ใช้คำว่า Information manager และสามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพใช้คำว่า Effective Communicator ซึ่งเป็นทั้งผู้ให้และผู้รับข้อมูลข่าวสารที่มีประสิทธิภาพหรือคุณภาพของผู้เรียน ( กรมวิชาการ 2543: 3) ซึ่งสอดคล้องกับผลการศึกษาวิจัยของ นงลักษณ์ วิรัชชัยและคณะ (อ้างถึงใน สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. 2546) พบว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จาก 199 โรงเรียนอยู่ในระดับที่ยังไม่น่าพอใจ มีความสามารถด้านวิชาการ ทักษะการคิด ทักษะการค้นคว้าต่ำกว่าเกณฑ์ (ร้อยละ 60) และสอดคล้องกับรายงานสรุปการติดตามและประเมินผลการปฏิรูปการศึกษา (สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา 2546 : 13-14 ) ด้านกระบวนการเรียนการสอน พบว่า นักเรียนมีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ยังไม่เป็นที่น่าพอใจ เนื่องจากยังขาดทักษะการคิด ทักษะการค้นคว้าและความรู้พื้นฐาน สมจิต สุวรรณบุษย์. 2545 สรุปไว้ว่า กระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์ เป็นวิชาหรือกลุ่มสาระที่ทันสมัยที่สุด กล่าวคือ ณ วันนี้สังคมเป็นอย่างไร ผู้เรียนจะได้เรียนรู้เท่าทันไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของสังคม จะสามารถปรับตัวให้เผชิญกับสถานการณ์จริงในวิถีชีวิตเพื่อให้สามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีความสุข ...คนไทยส่วนใหญ่มีการศึกษาดี แต่คิดไม่เป็น บูรณาการไม่เป็น ถ้าไม่เร่งแก้ไข โอกาสที่เด็กไทยจะเติบโต แต่มีคุณภาพต่ำจะเพิ่มสูงขึ้น พ.ต.ท. ทักษิณ ชินวัตร (อ้างถึงใน สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. 2546)

ดังนั้น การสอนข่าวและเหตุการณ์จึงมีความสำคัญและมีความจำเป็นหลายประการ คือ

    1. ข่าวและเหตุการณ์      เป็นข้อมูลเพื่อหาเหตุผลและการเตรียมตัวเผชิญกับสภาพปัญหาแวดล้อม
    2. ข่าวและเหตุการณ์เป็นเรื่องของสังคม มนุษย์เป็นสัตว์สังคม ข่าวต่างๆเป็นเรื่องของมนุษย์      ต้องรู้จักสภาพสังคม การติดตามข่าวจึงต้องกระทำตลอดเวลา
    3. การสอนข่าวและเหตุการณ์เป็นการฝึกการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง
    4. การสอนข่าวและเหตุการณ์เป็นการฝึกทักษะทางภาษา
   5. การสอนข่าวและเหตุการณ์เป็นการฝึกบุคลิกภาพและการแสดงออกที่ดี
    6. การสอนข่าวและเหตุการณ์เป็นการฝึกทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์และการแก้ปัญหา
    7. การสอนข่าวและเหตุการณ์ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนติดตามฟังข่าวตลอดเวลา
    8. การสอนข่าวและเหตุการณ์ช่วยฝึกให้ผู้เรียนรู้จักคิดและใช้เหตุผลในการวิเคราะห์ข่าว
    9. การสอนข่าวและเหตุการณ์ช่วยฝึกให้ผู้เรียนรู้จักการปรับตัวให้ทันกับเหตุการณ์ต่างๆ
    10. เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำเอาข่าวและเหตุการณ์ต่างๆ มาเป็นข้อคิดในการดำเนินชีวิต
    11. การสอนข่าวและเหตุการณ์ ช่วยสร้างคุณลักษณะนิสัยให้แก่ผู้เรียนหลายประการ คือ
       11.1     ฝึกให้ผู้เรียนเป็นคนใจกว้าง และยอมรับความคิดเห็นของคนอื่น
       11.2     ฝึกการรู้จักหน้าที่และความรับผิดชอบ
       11.3     ฝึกการตรงต่อเวลา
       11.4     ฝึกมารยาทในการพูด การฟัง การอภิปรายซักถามและสมาธิในการฟัง
       11.5     ฝึกให้รู้จักคิดอย่างมีวิจารณญาณ
       11.6     ฝึกความซื่อสัตย์ ไม่บิดเบือนความจริง   ฯลฯ

แนวคิดทฤษฎี ปัจจุบัน แนวคิดเรื่องการสอนให้คิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์และคิดอย่างมีวิจารณญาณหรือการคิดเป็นยังมีความต่อเนื่องและมีความจำเป็น ดังเหตุผลของนักคิด นักการศึกษา ได้กล่าวไว้ดังนี้

          1. สังคมกำลังเปลี่ยนแปลงจากยุคอุตสาหกรรมเข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูลและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี (Information and Technology Society) ทำให้คนต้องรู้จักคิดอย่างมีวิจารณญาณเพื่อให้สามารถเลือกรับข่าวสารข้อมูลและใช้เทคโนโลยีได้อย่างเหมาะสมและมีประโยชน์อย่างสูงสุดกับตนเองมากขึ้น
          2. การเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ (Paradigm) หรือฐานคิด ในการจัดการเรียนรู้ที่เน้นครูเป็นศูนย์กลาง (Teacher Centred ) ที่ผู้เรียนต้องพึ่งพาความรู้จากครูมาเป็นการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (Child Centred )หรือการเรียนรู้ที่ผู้เรียนสำคัญที่สุด ทำให้ผู้เรียนต้องใช้ความสามารถในการคิด การวิเคราะห์ และการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ซึ่งเป็นการเรียนรู้ที่ผู้เรียนจำเป็นต้องได้รับการฝึกฝนให้คิดเป็นมากขึ้น
             3.กระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) กระแสทำประเทศให้เป็นสากล   ทำให้คนไทยต้องแข่งขันกับสังคมโลกมากยิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องเพิ่มสมรรถภาพด้านกระบวนการคิดการแก้ปัญหา และการสร้างความรู้ด้วยตนเองของคนไทย
             4.การประกาศใช้พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ 2542    และการประกันคุณภาพการศึกษา ทำให้มีการกำหนดไว้อย่างชัดเจนว่า ครูต้องเน้นทั้งความรู้คู่คุณธรรมและบูรณาการ มุ่งฝึกผู้เรียนให้รู้จักคิดและคิดเป็น เช่น หมวดที่ 4 แนวการจัดการศึกษา มาตรา 23 การจัดการศึกษาต้องเน้นความสำคัญทั้งความรู้ คุณธรรม กระบวนการเรียนรู้และบูรณาการตามความเหมาะสม      มาตรา 24 (2) ฝึกทักษะกระบวนการคิด การจัดการ การเผชิญสถานการณ์และการประยุกต์ความรู้มาใช้เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหา
             5.ข้อกำหนดตามมาตรฐานการศึกษาเพื่อการประเมินภายนอกรอบแรก ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ด้านผู้เรียน มาตรฐานที่ 4   ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีวิจารณญาณ มีความคิดสร้างสรรค์ คิดไตร่ตรองและมีวิสัยทัศน์ มาตรฐานด้านกระบวนการ มาตรฐานที่ 18    สถานศึกษามีการจัดกิจกรรม    และการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
             6.ข้อกำหนดตามจุดหมายของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 ข้อ 2   ผู้เรียนมีความสามารถในการเรียนรู้ด้วยตนเอง รู้จักคิด ตัดสินใจและแก้ปัญหาอย่างรอบคอบ มีเหตุผล มีความรู้อันเป็นสากลรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงและความเจริญก้าวหน้าของวิทยาการต่างๆ   มีความสามารถในการ    สื่อสาร การจัดการและใช้เทคโนโลยีที่จำเป็น

วัตถุประสงค์
          8.1    เพื่อพัฒนาบุคลากรครูสู่การปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
          8.2    เพื่อปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ ตาม พรบ. การศึกษาแห่งชาติ 2542
          8.3    เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ทั้งด้านความรู้ความสามารถ ทักษะกระบวนการและคุณลักษณะที่พึงประสงค์    เช่น

- ทักษะกระบวนการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง - ทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดอย่างมีวิจารณญาณ แก้ปัญหาและการตัดสินใจที่ดี - ทักษะทางภาษา บุคลิกภาพและการแสดงออกที่ดี

- เสริมสร้างคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน เช่น ความรับผิดชอบ มีเหตุมีผล อดทน มีใจกว้าง ซื่อสัตย์ การร่วมมือกันทำงาน มีมารยาทในการฟัง พูด อภิปรายซักถาม การปรับตัวและยอมรับการเปลี่ยนแปลง ฯลฯ

สรุปผลและประโยชน์ผลการศึกษาค้นคว้า คือ
1.ได้รูปแบบ เทคนิค/ขั้นตอนกระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์ ดังนี้

กระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์

เทคนิค/ขั้นตอนการสอนข่าวและเหตุการณ์ 9 ขั้นตอน ดังนี้

     1.     กลุ่ม : รวมพลังจุดประกาย
     2.     หลากหลายแหล่งข่าว
     3.     หนึ่งดาวข่าวเด่น
     4.     เลือกเฟ้นนำเสนอ
     5.     เพื่อนเกลอร่วมคิด
     6.     มวลมิตรร่วมวิจารณ์
     7.     ประสานงานการสรุป
     8.     ปฏิรูปการประเมิน
     9.     เพลิดเพลินหลังข่าว

2. ครูแกนนำปรับปรุงเปลี่ยนแปลงบทบาท และพฤติกรรมการสอนตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ 2542
3. นักเรียนกลุ่มเป้าหมายพัฒนาความรู้ความสามารถ ทักษะกระบวนการและมีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ เช่น ใฝ่รู้ใฝ่เรียน กล้าแสดงออก มีความรับผิดชอบ ร่วมมือกันทำงาน มีเหตุมีผล มีทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ คิดอย่างมีวิจารณญาณ แก้ปัญหาและการตัดสินใจที่ดี ตลอดจนการนำเนื้อหาสาระข่าวและเหตุการณ์ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อเสนอแนะในการขยายผล
    1. ควรจัดกิจกรรมกระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์ในช่วงเช้าทุกวัน     และทุกช่วงชั้น วันละประมาณ 1   คาบ (50 นาที)
    2. ควรปรับปรุงและพัฒนาคู่มือกระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์ เพื่อเผยแพร่แก่ครู บุคลากรทางการศึกษาและสถานศึกษา
    3. ควรพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา เรื่อง กระบวนการสอนข่าวและเหตุการณ์ โดยยึดหลักการพัฒนาบุคลากรในภาวะปกติโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School Based Training)