นวัตกรรม ความหมายและขอบข่าย
นวัตกรรม หมายถึง ความคิดและการกระทำใหม่ๆที่นำมาใช้ในการปรับปรุง เปลี่ยนแปลง การดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น(สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน หนึ่งโรงเรียนหนึ่งนวัตกรรม:2549)
นวัตกรรมทางการศึกษา หมายถึง แนวคิด ทฤษฎี ระบบ กระบวนการ เทคนิค วิธีการ แนวปฏิบัติ และสิ่งประดิษฐ์ที่พัฒนาขึ้นใหม่เพื่อแก้ปัญหา และพัฒนาคุณภาพการศึกษา(สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน หนึ่งโรงเรียนหนึ่งนวัตกรรม :2549)
เป้าหมายของนวัตกรรมทางการศึกษา
1. เพื่อแก้ปัญหาการเรียนรู้ที่เกิดขึ้น
2. เพื่อทำให้การเรียนรู้บรรลุเป้าหมายทางการศึกษาที่วางไว้
3. เพื่อให้การจัดการศึกษามีประสิทธิภาพบรรลุเป้าหมายได้ดีขึ้น (รศ.ดร.สำลี ทองทิว คำบรรยายการประชุมสัมมนาแนวทางการพัฒนานวัตกรรมในโรงเรียน เอเชียแอร์พอร์ท เซียรังสิต ปทุมธานี)
นวัตกรรม :นวัตกร
นวัตกรรม เป็นวัฒนธรรม วิธีคิด บรรยากาศ บริบทที่เอื้อ อย่าไปยึดติดว่า นวัตกรรมเป็น product หรือ result ในสภาพจริงความผิดพลาดยิ่งมาก ปัญญายิ่งเกิด ครูต้องทำตัวเป็นนักกระตุ้น ให้เด็กคิดค้นหาเรื่องที่อยากเรียนเอง จะทำให้เขาค้นพบตัวตนที่แท้จริงในการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกัน ในขณะเดียวกันถ้ามีความเห็นต่างกัน การทดลองเพื่อค้นหาตำตอบต้องเกิดขึ้นนั่นก็คือโอกาสในการสร้างนวัตกรรมได้เริ่มขึ้นแล้ว เปรียบเสมือนเด็กคือต้นไม้ เราคือเกษตรกร ทำอย่างไรให้เขาออกผลได้โดยไม่ต้องใช้สารเคมีช่วยกระตุ้น ดังนั้นก่อนสร้างนวัตกรรมต้องเตรียมนวัตกรก่อน นวัตกรที่ดีต้องต้องเข้าใจความเป็นมนุษย์และปรับสันดานตัวเองให้ได้ก่อนจึงจะเกิดนวัตกรรม(ดร.วรภัทร์ ภู่เจริญ การเรียนรู้ในองค์กร : คำบรรยายการประชุมสัมมนาการพัฒนานวัตกรรมในโรงเรียน เอเชีย แอร์พอร์ท เซียรังสิต ปทุมธานี)
การจัดการนวัตกรรม
ความรู้คืออะไร
รู้ว่า รู้อะไร |
รู้ว่า ไม่รู้อะไร |
ไม่รู้ว่า รู้อะไร |
ไม่รู้ว่า ไม่รู้อะไร |
แผนภูมิแสดงความรู้ในบุคคล
จากแผนภูมิดังกล่าวจะเห็นว่าความรู้มีอยู่ในตัวคนตลอดเวลาในการใช้ชีวิตประจำวัน แต่บางคนไม่สามารถถ่ายทอดออกมาเป็นลายลักษณ์อักษรได้ความรู้นั้นก็ย่อมจะตายตามบุคคลนั้นไปด้วย ความรู้เหล่านี้เป็นความรู้ฝังลึกในตัวบุคคล(tacit knowledge) ทำอย่างไรจะทำให้ความรู้เหล่านี้ไม่สูญหายไปตามตัวบุคคล กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยการจัดการความรู้( knowledge management)จึงเป็นสิ่งสำคัญในปัจจุบัน
......................................................................
ชลอ เอี่ยมสอาด
เอกสารประกอบการประชุมสัมมนาปฏิบัติการแนวทางการพัฒนานวัตกรรมในโรงเรียน
ศึกษานิเทศก์สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครปฐม เขต
กระบวนการจัดการความรู้
↓
ผู้รู้ → → ถ่ายทอดขัอมูล → เข้าแฟ้ม → ขึ้นหิ้ง
↓↓
→ถ่ายทอดต่อผิด ↓บอกไม่หมดเพี้ยน <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" class="MsoNormal" align="center">เวทีรับรู้ →แลกเปลี่ยนเรียนรู้ → กิจกรรม</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" class="MsoNormal" align="center">↓</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" class="MsoNormal" align="center">ลงมือทำ/ทดลอง/นำร่อง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" class="MsoNormal" align="center">↓</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" class="MsoNormal" align="center">↓บันทึกความรู้ → นวัตกรรม</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แนวทางการจัดทำนวัตกรรมการศึกษา</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> นวัตกรรม คือสิ่งที่เพิ่มพูนคุณภาพ อาทิ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 90.0pt" class="MsoNormal">- เพิ่มคุณภาพผลการเรียน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 90.0pt" class="MsoNormal">- ลดช่องว่างระหว่างเด็กเก่งและเด็กอ่อน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 90.0pt" class="MsoNormal">- เด็กทุกคนได้การเรียนดีที่สุด (ดร.โกวิท ประวาลพฤกษ์ คำบรรยายการประชุมสัมมนาแนวทางการพัฒนานวัตกรรมในโรงเรียน เอเชีย แอร์พอร์ท เซียรังสิต ปทุมธานี)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การสร้างนวัตกรรม</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> การสร้างนวัตกรรมมีขั้นตอนสำคัญ ดังนี้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.ปัญหาที่แท้จริงคืออะไร และจะแก้อย่างไร ประเด็นนี้มีความสำคัญมาก เพราะเราต้องรู้ปัญหาที่แท้จริงก่อนลงมือแก้ปัญหาจะทำให้สามารถแก้ปัญหาได้ตามเป้าหมายที่ต้องการ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2. นำปัญหาที่พบมาวาดเป็นภาพ โดยลงข้อมูลที่สำคัญ ๆก่อนไปที่ละภาพ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 3. นำภาพที่ได้มาวิเคราะห์ หาสาเหตุว่าเป็นเพราะอะไรและจะแก้ไขได้อย่างไร วิเคราะห์ต่อไปว่าการแก้ไขนั้น ๆเรารู้อะไรบ้างและเราไม่รู้อะไร ทำอย่างไรจึงจะรู้ นำมากำหนดเป็นแผนภูมิ เช่นการสอนให้เด็กจำได้ เรารู้ว่าการท่องมากทำให้จำได้นานมีอะไรอีกที่เราไม่รู้</p><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody>
ขัอความรู้ที่เรารู้แล้ว
ข้อความรู้ที่เราต้องรู้อีก
ท่องมากครั้งจำได้นาน
การเรียนแบบใดจำได้นานเหมือนการท่อง
การจำที่ดีครั้งหนึ่งไม่เกินเจ็ดอย่าง
การฝึกให้เด็กจำข้อมูลเป็นก้อนทำอย่างไร
</tbody></table> จากแผนภูมิจะเห็นว่าเราต้องหาข้อความรู้อะไรอีกเพื่อนำมาแก้ปัญหาของเรา เมื่อได้ข้อความรู้แล้วก็นำมาออกแบบในการแก้ปัญหาทดลองแก้ ทำซ้ำจนแน่ใจว่าใช้ได้ผลดีสรุปบันทึกการแก้ปัญหาของเราตามขั้นตอนการดำเนินการ เผยแพร่มีผู้สนใจนำไปใช้บังเกิดผลดี นั่นคือเราได้นวัตกรรมของเราแล้วผลงานเป็นที่ยอมรับสามารถอ้างอิงได้ เป็นสากลเที่ยงตรงตามหลักการศึกษาค้นคว้า หรือวิจัยเพื่อพัฒนา มีกระบวนการคิดชัดเจนทุกขั้นตอน <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> องค์ประกอบในการจัดทำนวัตกรรม</p> <table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody>
จุดเด่น
ต้นทุน
คุณภาพ
ฝีมือเดิม
สังเคราะห์
</tbody></table><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ตรงตามความความจำเป็นในการแก้ปัญหา</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ผลที่ได้มีคุณค่า</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> จัดการนำสูผลได้จริง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> </p><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoTableGrid" style="margin: auto auto auto 54pt; border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody><tr style="height: 13.45pt"><td width="199" valign="top" style="padding-right: 5.4pt; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; width: 149.6pt; padding-top: 0cm; height: 13.45pt; background-color: transparent; border: windowtext 1pt solid">กระบวนการคิด</td></tr></tbody></table> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">1. เห็นปัญหาหรือไม่</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">2. มองเห็นแนวทางแก้ปัญหาหรือไม่ ประเมินแนวทางแก้ปัญหาหรือไม่</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">3. หาแนวทางแก้ปัญหาที่ดีที่สุด</p> แสดงเป็นแผนภูมิตารางวิธีการจากซ้ายเรียงไปขวา <table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody><tr>
ปัญหา
แนวทางแก้ไข
ทางเลือก
แก้ได้
นวัตกรรม
วิจัยพัฒนา
ศึกษาค้นคว้า
</tr></tbody></table> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ลองใช้</p> ชำนาญ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ลองใช้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> แก้ไม่ได้ ปรับปรุง</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ข้อสังเกตในการใช้นวัตกรรม</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.ไม่มีการกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2. ใช้นวัตกรรมที่นำเข้ามาจากภายนอกโรงเรียนโดยไม่มีการปรับให้เข้ากับบริบทของเรา</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 3.ไม่เข้าใจเป้าหมาย ลักษณะธรรมชาติของนวัตกรรม</p> 4.เข้าไม่ถึงการดำเนินงานที่เป็นหัวใจของนวัตกรรม (รศ.ดร.สำลี ทองธิว คำบรรยายการประชุมสัมมนาแนวทางการพัฒนานวัตกรรมในโรงเรียน เอเชีย แอร์พอร์ท เซียรังสิต ปทุมธานี)
