เทคนิคการตรวจสอบภายใน การตรวจสอบทุจริต

ความหมายการทุจริต  3  ด้าน

ทั่วไป 
-  เป็นเรื่องของความรู้สึกนึกคิดว่าประพฤติชั่ว  โกง  ฉ้อฉล  ไม่ซื่อสัตย์
ทางกฎหมาย 
-  การทุจริตการแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายสำหรับตนเองหรือผู้อื่น เช่น  กก.ตรวจการจ้าง ตรวจรับของทียังก่อสร้างไม่เสร็จ   ผู้รับประโยชน์ คือ  คู่สัญญา กับ ผู้รับจ้าง      
-  ป.อ. มาตรา 1 (1) “โดยทุจริต” หมายความว่า “เพื่อแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายสำหรับตนเองหรือผู้อื่น”
-  ภาวะทางจิตใจของผู้กระทำ , มูลเหตุจูงใจในการกระทำ
-  ประโยชน์อื่นใด หมายถึง ประโยชน์ในทางทรัพย์สิน และประโยชน์อย่างอื่นที่มิใช่ทรัพย์สิน“โดยทุจริต” และ “โดยมิชอบด้วยกฎหมาย”
ทางสังคม 
-  ความขัดแย้งทางผลประโยชน์ ได้แก่   การที่ผลประโยชน์ส่วนตัวกับผลประโยชน์ส่วนรวมเกิดขัดแย้งกัน หรือ การเข้าไปมีส่วนได้เสียเกี่ยวเนื่องกับตำแหน่งหน้าที่  ใช้ตำแหน่งหน้าที่หาประโยชน์


รัฐธรรมนูญ ม.181 
-   การจ่ายเงินแผ่นดินจะกระทำได้เฉพาะที่ได้รับอนุญาตไว้ในกม.ว่าด้วยการงปม. และ กม.ที่เกี่ยวข้องสาเหตุการทุจริต
-   ปัญหาทางการเมือง  เศรษฐกิจ  สังคมและวัฒนธรรม  การบริหารจัดการ   ระเบียบกฎหมาย ผลกระทบจากการทุจริต  -  ทำให้เกิดความเสียหาย
  เป็นตัวเงิน  หรือ   อาจคำนวณเป็นตัวเงิน
                 ความเสียหายอื่นๆ  เช่น ........
                                -   ทำให้เสื่อมความศรัทธาต่อหน่วยงาน
                                -   การชะลอตัวของโครงการ
           -   ขวัญกำลังใจของบุคคลในองค์กร
การค้นหาทุจริต 
-   วัตถุประสงค์การค้นหา เพื่อให้ได้ความจริง   รายละเอียดเบื้องต้น    หลักฐานที่เชื่อถือได้ บรรเทาความเสียหาย  และเพื่อความยุติธรรม
แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับการทุจริต
   ขึ้นอยู่กับการกระทำมากกว่าตัวบุคคล
  ใครกระทำในลักษณะเดียวกัน  ผลย่อมไม่แตกต่างกัน
   จำนวนความเสียหายเป็นผลการกระทำ  ไม่ใช่ตัวชี้วัดเจตนาเสมอไป
   พฤติกรรมเป็นเครื่องชี้เจตนา  (สำคัญที่สุด )
ความจริงที่ต้องการทราบ....
–   ใคร  ทำอะไร   ที่ไหน   เมื่อใด   อย่างไร   หลักฐานใด
  จนท.การเงินเบิกเงินไปหมุนหา ปย.ส่วนตัว ถึงแม้เวลาไปตรวจเขาเอาเงินมาคืน ทางแพ่งถือว่าจบไป สอบแต่วินัย
ส่วนทางอาญายังผิดอยู่  2  อย่าง 1. ผิดต่อส่วนตัว  2. ผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ
–  เบิกค่าเช่าบ้านของตนเองเป็นเท็จ 

ความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่ได้จากการตรวจสอบ

พยานเอกสาร  
- ต้นฉบับ    สำเนาเอกสาร      พยานเอกสารสำคัญที่สุด
พยานบุคคล 
- ประจักษ์พยาน        พยานบุคคลรองลงมา
- พยานบอกเล่า
- พยานความเห็น (พยานผู้เชี่ยวชาญ)
พยานวัตถุ  
-  สิ่งที่ไม่ใช่พยานเอกสารและพยานบุคคล
  กรณีพยานเอกสารชัดเจนไม่ต้องสอบพยานบุคคลก็ได้
  กรณีพยานเอกสารไม่ชัดเจน/หาย ให้สอบพยานบุคคลมาหักล้างพยานเอกสาร
แนวทางการตรวจสอบทุจริต
-  ใส่ใจกับสัญญาณเตือนภัย
-   ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น
-   กำหนดประเด็นการตรวจสอบ      เป็นหัวใจแนวการตรวจสอบทุจริต
-   รวบรวม/ พิเคราะห์พยานหลักฐาน
-    สรุปข้อเท็จจริงและรายงาน

รูปแบบการจัดทำรายงาน

-  บทนำ
       -  วัตถุประสงค์
-  ขอบเขตการปฏิบัติงาน
-  สรุปผลการตรวจสอบและข้อเสนอแนะ
-  เอกสารประกอบ

มาตรฐานรายงานที่ดี  

ความถูกต้อง   ชัดเจน   กะทัดรัด   ทันต่อเวลา  สร้างสรรค์   เลือกใช้ถ้อยคำ  สม่ำเสมอ   จูงใจ

แนวปฏิบัติเพื่อลดความเสี่ยง
  1. มีแผนจัดแบ่งส่วนงาน  ซึ่งกำหนดแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบของงานด้านต่าง ๆ ไว้อย่างชัดเจน
  2. มีระบบการควบคุมทางบัญชีและการบันทึกข้อมูลที่ดี
  3. มีแนวทางปฏิบัติที่ดี สำหรับแผนงานต่าง ๆ
  4. ใช้เจ้าหน้าที่ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมกับความรับผิดชอบ
ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะ
  การตรวจสอบด้านการเงิน
       -  การจัดทำบัญชี (หลักบัญชี)
       -  การลงบัญชี
       -  หลักฐานการเงิน  (ใบสำคัญ)       
       -  เอกสารประกอบการเบิกจ่าย 
*  ส่วนกลาง มักผิดเรื่องเช็ค และเอกสารประกอบการเบิกจ่าย   ส่วนภูมิภาค มักผิดเรื่องการนำส่งเงิน  รับเงินแล้วไม่นำส่ง
จนท.ยืมเงินทดรอง เพื่อนำไปซื้อของแต่นำไปใช้ส่วนตัว  เป็นความผิดทางอาญา   การยืมเงินเอกชนกับราชการไม่เหมือนกัน
ปัญหาที่พบจากการตรวจสอบ
-  การตรวจสอบด้านการเงิน
-  การรับ  เก็บรักษาเงิน  การนำเงินส่ง เงินยืมทดรองราชการ บัญชี การจ่ายเงิน
©©  ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะ
-  การตรวจสอบการจัดเก็บรายได้
-  แหล่งที่มาของรายได้
-  การรับเงิน
-  การเก็บรักษาเงิน
-  การนำส่งเงิน

ปัญหาที่พบจากการตรวจสอบ

-  การตรวจสอบด้านการจัดเก็บรายได้

-  การประเมิน และการจัดเก็บรายได้
-  การนำส่งเงิน
§§ ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะ
-  การตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้าง
-  กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง
                 ขั้นตอนและวิธีการจัดหา  --->  การตรวจรับและการควบคุมการดำเนินการจัดหาต้องมีการ วางแผน และจัดหาตามแผน
หลังทราบยอดเงินที่จะใช้ให้พร้อมทำสัญญาทันทีเมื่อได้รับอนุมัติทางการเงิน

รายงานขออนุมัติจัดหา   ต้องมีรายละเอียดอย่างน้อย คือ

1.  เหตุผลและความจำเป็นที่ต้องจัดหา
2.  รายละเอียดของพัสดุ
3.  ราคามาตรฐาน/ราคากลาง/ราคาที่เคยจัดหา
4.  วงเงินที่จะจัดหา  ระบุงบประมาณ 
5.  กำหนดเวลาที่ต้องการใช้งานพัสดุ
6.  วิธีการจัดหาและเหตุที่ต้องจัดหาโดยวิธีนั้น 
7.  ข้อเสนออื่น
การตรวจการจ้าง
  ตรวจรายงานผู้ควบคุมงาน
  ตรวจสอบกับแบบรูปรายการละเอียด และข้อกำหนด
  ตรวจทุกสัปดาห์
  หากมีข้อสงสัย/ เห็นว่าตามหลักช่างสร้างไม่ได้ สั่งเปลี่ยนแปลง/ตัดทอนงานตามสมควร
 ตรวจผลงานที่ผู้รับจ้างส่งมอบปกติภายใน 5 วันทำการและตรวจรับให้เสร็จสิ้นโดยเร็วที่สุด

  ผู้ทิ้งงาน

1.  ไม่มาทำสัญญา
2.  ไม่ปฏิบัติตามสัญญา
3.  ไม่แก้ไขงานระหว่างประกัน
4.  งานไม่ได้มาตรฐาน ไม่ครบถ้วน  เสียหายร้ายแรง
5.  ขัดขวางการแข่งขันราคา
6.  กระทำโดยไม่สุจริต
เมื่อ สตง. ตรวจเสร็จจะแจ้งผลการตรวจมี  2  กรณี
1.  เป็นการบกพร่องไม่ปฏิบัติตามระเบียบ  กม.  มติ ครม.
2.  เป็นการทุจริต
  รับเงินราชการแล้วไม่ลงบัญชี จนกระทั่งผู้บังคับบัญชาตรวจพบจึงนำส่งคืน เป็นการทุจริต
  จ่ายเงินจากบัญชีโดยไม่มีหลักฐานการจ่ายหรือมีแต่พิสูจน์ไม่ได้ว่ามีการจ่ายจริง  ถือว่าทุจริต
เอกสารอ้างอิง :  สรุปจากเอกสารประอบการบรรยาย เรื่อง  การตรวจสอบทุจริต  ของนายมณเฑียร  เจริญผล 
สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน