องค์กรที่จะประสบความสำเร็จได้นั้น จำเป็นต้องมีการวางแผนยุทธศาสตร์ ( Strategic planning) ทั้งนี้เนื่องจากแผนกลยุทธ์จะเป็นแนวทางที่ให้ผู้บริหารองค์กรดำเนินการได้อย่างมีทิศทางคือมุ่งสู่ความสำเร็จขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิผลและประสิทธิภาพ
ทั้งนี้ผู้บริหารสุงสุดจะต้องมีการกำหนดนโยบาย ในขณะที่ผู้บริหารทุกระดับจะต้องร่วมกันในการกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์ของวองค์กร วัตถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ ตัวชี้วัดความสำเร็จ กลยุทธและแผนงานโครงการเข้ามารองรับ จะเห็นได้ว่าจะมีการบริหารจัดการแตกต่างในแต่ละระดับ ดังนั้นผู้บริหารในแต่ละระดับจึงมีหน้าที่และความรับผิดชอบแตกต่างกัน กล่าวคือ ผู้บริหารระดับสูงจะมีหน้าที่และความรับผิดชอบเกี่ยวกับนโยบายและแผนขององค์กรโดยรวม (overall policy and plan) ส่วนผู้บริหารระดับกลางจะมีหน้าที่และความรับผิดชอบเกี่ยวกับนโยบายและแผนขององค์กรในลักษณะนโยบายย่อยหรือแผนย่อย เช่น แผนเฉพาะด้าน การกำหนดรายละเอียดของนโยบายและแผนรวมขององค์กร เป็นต้น ส่วนผู้บริหารระดับต้นจะมีหน้าที่และความรับผิดชอบในแผนปฏิบัติการ การจัดทำโครงการ การกำหนดรายละเอียดของกิจกรรมของแผนและโครงการ เป็นต้น ชนิดของแผน ระดับขององค์กร
แผนยุทธศาสตร์ ระดับภารกิจรวม แผนกลวิธี ระดับกิจกรรม แผนปฏิบัติการ ระดับหน้าที่ แผนภูมิที่ 1 : Plans and Levels ที่มา : J.Stewart Black and Lyman W. Porter ; 1999 Management : Meeting New Challenges. New Jersey : Prentice – Hall , p.179 กล่าวโดยสรุป องค์กรทุกชนิดไม่ว่าจะเป็นองค์กรระดับนานาชาติ ระดับภูมิภาค ระดับประเทศ หรืออื่นใดก็ตาม รวมทั้งองค์กรภาครัฐ และองค์กรภาคเอกชนก็จะต้องมีการกำหนดยุทธศาสตร์ กลยุทธ์ กลวิธี และการปฏิบัติการ เพื่อเอาชนะคู่แข่งขันซึ่งมีอยู่มากมาย มิฉะนั้น องค์กรของตนก็จะประสบความล้มเหลวอันมีผลกระทบต่อความสำเร็จในวัตถุประสงค์ขององค์กรของตนได้ และผู้ที่มีความสำคัญที่สุดในการผลักดันองค์กรสู่ความสำเร็จคือผู้นำในองค์กร ที่ต้องมีลักษณะของการเป็นผู้นำที่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลงและมีความยืดหยุ่นคิดอย่างเป็นระบบ ในการนำพาองค์กรมุ่งสู่เป้าหมายที่ร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพภายใต้การบริหารทรัพยากรที่มีอยู่อย่างคุ้มค่า คุ้มทุน Pro. David Deal : SSTH :Switzerland เน้นว่าในการวางแผนกลยุทธ์นั้นสิ่งที่สำคัญที่สุดก่อนตัดสินใจวางแผนกลยุทธ์คือการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในองค์กร นั่นคือผู้บริหารจะต้องวิเคราะห์จุดแข็ง (Strengths) และจุดอ่อน (Weaknesses) ที่มีอยู่ขององค์การ อาทิ โครงสร้างพื้นฐานขององค์กรอันได้แก่ ชื่อเสียง (Reputation) ความเก่าแก่และเป็นที่เชื่อถือยอมรับ (Well – Establishment And Esteem) หรือปรัชญาและคุณค่าขององค์กรนั้นๆ ความสามารถในการระดมทุน ความคล่องตัวในการดำเนินงาน สินทรัพย์ที่มั่นคง ฯลฯ การบริหารทรัพยากรมนุษย์ การพัฒนาเทคโนโลยี ความสามารถในการขยายกิจการ การวิจัยและพัฒนา ฯลฯ ร่วมกับการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายนอกในเรืองของโอกาสและสิ่งคุกคาม สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้จะช่วยให้ผู้บริหารสามารถกำหนดวัตถุประสงค์ (Set Objectives) ในการวางแผนกลยุทธ์ได้ โดยแยกออกเป็นการกำหนดสิ่งที่ต้องการ (Determine Requirements) และความพร้อมของทรัพยากร (Access) ได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม และสิ่งสำคัญรองลงมีคือการติดตามประเมินผลงานในแต่ละปี ซึ่งทางกลุ่มนักศึกษาเองมีความคิดเห็นว่าต้องมี Rolling plan อย่างต่อเนื่องร่วมด้วย ในยุคโลกาภิวัตน์องค์การต่าง ๆ การแข่งขันกันมากมายและรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นองค์การภาครัฐหรือภาคเอกชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแข่งขันขององค์กรภายในประเทศ ระหว่างภูมิภาค และระหว่างโลก ภายใต้กฎกติกาของหลักเสรี (Freedom) และหลักความเป็นธรรม (Fairness) ขององค์การการค้าโลก (World Trade Organization / WTO) ซึ่งประเทศไทยเป็นสมาชิกอยู่ด้วย ดังนั้น การวางแผนกลยุทธ์ทั้งในองค์การภาครัฐ และองค์การภาคเอกชน จึงมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งยวด ผู้บริหารจะต้องมีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล และพร้อมที่จะพัฒนาองค์กรให้มีความก้าวหน้าและความเป็นเลิศอย่างต่อเนื่องและสอดคล้องกับความต้องการของผู้รับบริการ ดังนั้นผู้บริหารองค์กรจะต้องให้ความสำคัญต่อการวางแผนกลยุทธ์ (Strategic Plan) และจะต้องมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงให้แผนกลยุทธ์มีความทันสมัยเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมทั้งภายใน และภายนอกองค์การอยู่ตลอดเวลา ผู้บริหารองค์กรจะต้องเป็นผู้กำหนดกลยุทธ์ (Strategist) และจะต้องนำทฤษฎีและแนวคิดทางวิชาการที่เหมาะสมมาประยุกต์ผสมผสานกับวิสัยทัศน์ (Vision) ของผู้บริหารองค์กรและข้อมูลที่ทันสมัยที่เกี่ยวข้องกับองค์กรโดยการกำหนดนโยบายเชิงกลยุทธ์ (Strategic Policy) และจัดทำแผนกลยุทธ์ (Strategic Plan) ขึ้นมา และเมื่อมีการนำแผนไปปฏิบัติแล้วจะต้องมีการติดตามประเมินผลการดำเนินงานตามแผนกลยุทธ์ ซึ่งถือว่าเป็นขั้นตอนสุดท้ายที่จะบ่งชี้ถึงความสำเร็จหรือความล้มเหลวของแผนงานนั่นเอง
..............โดย คนึงนิจ อนุโรจน์
หิ่งห้อยมี บล๊อก ชื่อการเดินทางของหิ่งห้อย และขณะนี้ กำลังเรียน ป.เอกที่มณ. ปรด การศึกษาแขนงการจัดการทรัพยากรมนุษย์ วันนี้ได้เข้ามาค้นคว้า ได้อ่านสาระแล้วได้ประโยชน์ค่ะ ขอบคุณค่ะ…