คุณค่าที่ไม่คุ้มค่า เพียงแต่คิดน่าเสียดาย

เพลงอีแซว  การแสดงที่มีมานาน

“สายเลือดสุพรรณ สืบสานอย่างยั่งยืน” 

เป็นที่ทราบกันทั่วไปว่า ศิลปะพื้นบ้านที่โดดเด่นที่สุดของจังหวัดสุพรรณบุรี และมีเล่นกันมานานนับ 100 ปีที่วัดป่าเลไลยก์ คือการแสดงเพลงอีแซว เป็นเพลงพื้นบ้านชนิดหนึ่งที่มีความสนุกสนาน น่าติดตาม และแฝงเอาไว้ด้วยประโยชน์ คุณค่าแห่งความไพเราะ มีคติสอนใจให้คิดและวิเคราะห์ตนเอง เพื่อการนำชีวิตไปสู่ทางที่ดีมีคุณธรรมต่อไป ในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมามีบุคคลสำคัญ 2 ท่าน ที่ได้สร้างชื่อเสียงให้วงการเพลงอีแซวและจังหวัดสุพรรณบุรีอย่างมาก คือ

          1. แม่บัวผัน   จันทร์ศรี  (ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปการแสดงเพลงพื้นบ้าน ปี พ.ศ. 2533)

 2. แม่ขวัญจิต ศรีประจันต์ (ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปการแสดงเพลงพื้นบ้าน ปี พ.ศ. 2539) 

 

         บุคคลทั้งสองเปรียบเสมือนเสาหลักของนักเพลง ถึงแม้ว่าวันนี้ แม่บัวผัน จันทร์ศรี  ได้ล่วงลับไปตามกาลเวลาด้วยอายุ 85 ปี (เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2548) ยังความอาลัยสู่ชาวเพลงเป็นที่สุด แต่ก็ยังมี แม่ขวัญจิต ศรีประจันทร์ อยู่เป็นสาหลัก (ต้นสุดท้าย) ให้คนในวงการเพลงพื้นบ้านได้ยึดเหนี่ยว แต่ว่าในวันนี้ จะมีใครบ้างที่คิดได้อย่างลึกซึ้ง มีหัวใจและร่างกายที่ดำรงไว้ซึ่งความเป็นไทย คิดถึงวิถีไทยอย่างจริงจัง รักท้องถิ่น หวงแหนเอกลักษณ์ของท้องถิ่น (จังหวัดสุพรรณบุรี)  เอาไว้อย่างมั่นคงถาวร ยึดมั่นในการอนุรักษ์สืบสานเพลงอีแซวและเพลงพื้นบ้านอื่นด้วยสายเลือด โดยมิได้หวังผลประโยชน์ ก่อนที่จะโดดเข้ามาเล่นเรื่องนี้ เพราะการที่จะรักษาเพลงอีแซวให้คงอยู่ได้อย่างยั่งยืนถาวรนั้น เป็นสิ่งที่จะต้องเดินตามวิถีชีวิตครูเพลงจริง ๆ หรือศึกษาความเป็นมา  แล้วฝึกปฏิบัติอย่างจริงจัง และต่อเนื่องมิให้ขาดตอน ผลที่ตามมาคืออาชีพการแสดงที่สามารถรับงานได้ทั้งคืน (การแสดงงานละ 3-4 ชั่วโมงและจะต้องมีคนดู) มิใช่แสดงได้แค่ 15-30 นาที หมดเนื้อเพลงที่จะร้องเสียแล้ว แถมยังเรียกศรัทธาจากผู้ชมไม่ได้

           การจัดกิจกรรมบางอย่างทำแล้วดูเหมือนว่า ตั้งใจที่จะช่วยจรรโลงไว้ซึ่งความยั่งยืนของเพลงพื้นบ้าน แต่ถ้ามองให้ลึกลงไป เมื่อการจัดกิจกรรมนั้น ๆ จบลง เหลืออะไรเป็นร่องรอยให้เห็น เมื่อเทียบกับการลงทุนในแต่ละโครงการที่จัดขึ้นในแต่ละครั้ง มีใครบ้างที่จะช่วยผมคิดและช่วยสานต่อเรื่องนี้อย่างบริสุทธิ์ใจ ขอนำเอาประสบการณ์บางส่วนมาชี้ให้เห็น เป็นเครื่องเตือนใจให้คิดถึงคำว่า “คุณค่า ที่ ไม่คุ้มค่า”

         1. กิจกรรมประกวดเพลงพื้นบ้าน ที่จัดโดยหน่วยงานระดับหนึ่งแต่เชิญนักวิชาการมาเป็นกรรมการตัดสิน  เป็นผู้เชี่ยวชาญ  แต่ในตอนสุดท้าย  กลับมีการสั่งสอนคนเล่นเพลงจริงๆ ให้ได้รับรู้ในสิ่งที่ผิดอีกด้วย 

         2. จัดการฝึกอบรมเพลงพื้นบ้าน  เอาคนมานั่งฟังการบรรยาย  เชิญวิทยากรที่เป็นผู้มีผลงาน เพลงพื้นบ้าน  ทั้งที่ในหนึ่งปี  เขาไม่เคยมีคนมาหางานไปแสดงบนเวทีเลยสักครั้ง

         3. จัดดำเนินโครงการอนุรักษ์สืบสานเพลงพื้นบ้าน เวลา 3 วัน 5 วัน ได้รับงบประมาณจำนวนมาก  หลังจากการจัดโครงการเสร็จสิ้นลง  ไม่ปรากฏว่ามีผลผลิตเกิดขึ้น  น่าเสียดายเวลาและต้นทุน

        

          ในวันนี้นอกจากแม่ขวัญจิต ศรีประจันทร์แล้ว วงการเพลงอีแซว สุพรรณฯ ยังมีบุคคลที่เสียสละและทุ่มเทกำลังกาย กำลังใจมอบให้กับสังคมทั้งรับงานแสดงและให้ความรู้ ขอนำมากล่าว (บางท่าน) เพื่อเป็นแนวทางในการสานต่อหรือร่วมคิดร่วมทำงานกับบุคคลที่อยู่ในสายเลือดแห่งเพลงอีแซวตัวจริงต่อไป  

           1. แม่ขวัญจิต ศรีประจันต์ บ้านสนามชัย   อำเภอเมือง                      โทร.08-1945-4771 

           2. พ่อสุจินต์ ศรีประจันต์   บ้านวังน้ำซับ   อำเภอศรีประจันต์               โทร.08-1795-3615

           3. แม่ขวัญใจ ศรีประจันต์  บ้านวังน้ำซับ   อำเภอศรีประจันต์              โทร.08-1195-8197

          4. แม่นกเอี้ยง เสียงทอง    บ้านใต้อนุสรณ์ดอนเจดีย์   อ.ดอนเจดีย์     โทร.08-9887-6711

           5. แม่จินตนา  ทับมี         บ้านอู่ยา          อำเภอเมือง                     โทร. 08-1705-3109

          6. ครูชำเลือง มณีวงษ์         โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1  อ.ดอนเจดีย์             โทร.08-4976-3799

          7. ครูพิสูจน์ ใจเที่ยงกุล    โรงเรียนบางลี่วิทยา         อ.สองพี่น้อง      โทร.08-7171-5496

          8. ครูนารินทร์ แจ่มจิตต์     โรงเรียนอู่ทองศึกษาลัย    อ.อู่ทอง          โทร.08-6089-6716 

                  

         ขอขอบพระคุณสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสุพรรณบุรี เขต 2  โดยท่าน ผอ.อนุสรณ์ ฟูเจริญ  ผู้ที่ส่งเสริมเพลงอีแซวอย่างจริงจัง ขอขอบพระคุณสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสุพรรณบุรี ท่าน ผอ.ประยุทธ์ โอสธีระกุล ที่ให้การสนับสนุนเพลงอีแซวสุพรรณฯ มาโดยตลอด และท่าน ผอ.ลั่นทม พุ่มจันทร์  โรงเรียนบรรหาร แจ่มใสวิทยา 1  โรงเรียนที่มีเพลงพื้นบ้านกว่า 10 ชนิดรับงานแสดงได้อย่างมืออาชีพมายาวนานกว่า 15 ปีนักเพลงสามารถนำเสนอผลงานการแสดงได้อย่างต่อเนื่อง เป็นเวลางานละ 4 ชั่วโมง   ขอเชิญชวนทุกท่านที่มีใจรักท้องถิ่น  ได้ร่วมกันสร้างสรรค์ผลงานเพลงพื้นบ้านให้คงอยู่อย่างยั่งยืนตลอดไป  บนแผ่นดินนี้

(ชมภาพตัวอย่าง และตัวอย่างเสียงร้องเพลงพื้นบ้าน ในไฟล์อัลบั้ม)

โดย.ชำเลือง มณีวงษ์ ครูผู้มีผลงานดีเด่นด้านศิลปะการแสดงพื้นบ้าน

รางวัลราชมงคลสรรเสริญ (พุ่มพนมมาลา) ปี พ.ศ. 2547