พูดถึงนวัตกรรมทางการศึกษา ซึ่งมีอยู่หลากหลาย วันนี้ขอนำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาของโรงเรียนในสังกัด สพท.นครปฐม 2มาให้พวกเราร่วมพิจารณาครับ   ชื่อผลงาน            การพัฒนารูปแบบกิจกรรม Morning acts  เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะ

<h4 style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: 36pt; text-align: left" align="left">อันพึงประสงค์ของนักเรียนโรงเรียนวัดมะเกลือ  (กาญจนลักษณ์วิทยา) <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">2.  ชื่อผู้พัฒนา           นางสาวเครือวัลย์  ใหญ่สิมาและนางศรีสกุล  วิบูลย์วงศรี</p>

3.  ชื่อโรงเรียน          โรงเรียนวัดมะเกลือ (กาญจนลักษณ์วิทยา) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

นครปฐม เขต 2    โทรศัพท์ 034-298207

4.  ที่มา/ความเป็นมาของการพัฒนานวัตกรรม

จากวิกฤติเศรษฐกิจ สังคม และความขัดแย้งทางการเมืองที่เกิดขึ้นกับประเทศไทยในปัจจุบัน ได้ส่งผลกระทบแก่ชีวิต จิตใจ และสภาพความเป็นอยู่ของประชาชนชาวไทยอย่างกว้างขวาง   อีกทั้งการที่ระบบเศรษฐกิจไทยเข้าสู่กระแสทุนนิยม จนมีผลให้วิถีชีวิตคนไทยต้องเผชิญการแข่งขันมากขึ้น     และเปิดรับอิทธิพลทางความคิดจากสังคมตะวันตกเข้าครอบงำสังคมไทย เยาวชนไทย โดยเฉพาะเรื่องลัทธิบริโภคนิยม ตลอดจนบทบาทของครอบครัวไทยเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่เคยอบรมเลี้ยงดูบุตรหลานอย่างใกล้ชิด มาเป็นครอบครัวที่ต้องทำงานหาเงิน ทำให้มีเวลาดูแลบุตรหลานน้อยลง  ให้ความสำคัญกับเงินตรา ทรัพย์สิน ส่งเสริมให้เด็กมุ่งแข่งขัน เอาชนะผู้อื่น และผู้ปกครองจำนวนไม่น้อย ยังคิดว่าการอบรมลูกหลานเป็นหน้าที่ของโรงเรียน แต่โรงเรียนไม่อาจดูเด็กได้ทั่วถึง

จากสภาวะสังคมไทย ครอบครัว และโรงเรียนดังกล่าว ได้หล่อหลอมเด็กไทยจำนวนมากให้มีคุณลักษณะที่ไม่เอื้อต่อการพัฒนาตนเอง ครอบครัว ท้องถิ่นและสังคม เช่น ขาดความมั่นคงทางจิตใจ ขาดการใช้สติปัญญาไตร่ตรอง ขาดความยับยั้งชั่งใจ มีพฤติกรรมเลียนแบบ มุ่งความสำเร็จเพียงเฉพาะหน้า และยึดเอาทรัพย์สินเงินทอง ความสำเร็จทางวัตถุเป็นเป้าหมายของชีวิต เด็กในวันนี้จึงเป็นผู้ขาดความสุข ขาดแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์คุณงามความดี และส่วนหนึ่งได้กลายเป็นผู้ก่อปัญหาสังคม

และตามหมวด 1 มาตรา 6 ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542  ที่ระบุว่า “การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข” และในหมวด 4 มาตรา 23  ที่ระบุว่า “การจัดการศึกษา ทั้งการศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยต้องเน้นความสำคัญทั้งความรู้ คุณธรรม กระบวนการเรียนรู้ และบูรณาการ ตามความเหมาะสมแต่ละระดับการศึกษา...”  มาตรา 24 ที่ระบุว่า”ให้สถานศึกษาจัดการเรียนการสอนโดยผสมผสานความรู้ด้านต่างๆอย่างได้สัดส่วนสมดุลกัน รวมทั้งปลูกฝังคุณธรรม ค่านิยมที่ดีงามและคุณลักษณะอันพึงประสงค์...”  และจากรายงานการพัฒนาคุณภาพการศึกษาประจำปีการศึกษา 2547 ของโรงเรียนวัดมะเกลือ (กาญจนลักษณ์วิทยา)ที่พบว่า คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนยังไม่เป็นที่น่าพอใจ 

           

จากเหตุผลดังกล่าวข้างต้น   โรงเรียนวัดมะเกลือ (กาญจนลักษณ์วิทยา)   จึงสนใจที่จะพัฒนารูปแบบกิจกรรม Morning acts  เพื่อให้กิจกรรมดังกล่าวสามารถใช้ได้จริงในบริบทของโรงเรียนวัดมะเกลือ เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน ในเรื่อง ใฝ่รู้ใฝ่เรียน   เมตตากรุณา  ซื่อสัตย์   ประหยัด  การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และมีมารยาทไทย

5.  วัตถุประสงค์

      1.  เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐาน ในการพัฒนากิจกรรม Morning acts เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน 

      2.  เพื่อพัฒนารูปแบบกิจกรรม Morning acts เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน

      3.  เพื่อทดลองใช้กิจกรรม Morning acts เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน

       4.  เพื่อประเมินผลการใช้กิจกรรม Morning acts เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน

6.  ลักษณะเด่นของของนวัตกรรม

-  เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน ในเรื่อง ใฝ่รู้ใฝ่เรียน   เมตตากรุณา  ซื่อสัตย์   ประหยัด  การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และมีมารยาทไทย

- กิจกรรม Morning acts  เป็นกิจกรรมที่โรงเรียนต่างๆ สามารถนำไปปรับใช้ตามบริบทของแต่ละโรงเรียน ได้  โดยมีผู้รับผิดชอบร่วมกันเป็นคณะ เพราะกิจกรรมใน 1 สัปดาห์ ประกอบด้วยกิจกรรมในวันต่างๆ  ตั้งแต่วันจันทร์จนถึงวันศุกร์  ดังนี้

วันจันทร์            กิจกรรมพัฒนาชุมชน

วันอังคาร           กิจกรรมเด็กดี  ศรีมะเกลือ

วันพุธ                กิจกรรมวิถีพุทธ

วันพฤหัส           กิจกรรมออมทรัพย์/ธนาคารขยะ

วันศุกร์              กิจกรรมกลุ่มประชุมเช้า

7.  ขั้นตอนและวิธีการพัฒนานวัตกรรม

ขั้นตอนที่ 1  การศึกษาข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนากิจกรรม Morning acts

1.1  ศึกษาแนวคิด หลักการ จากเอกสาร หนังสือ วารสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ

กิจกรรมที่จะช่วยเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน

1.2  ดำเนินการสนทนากลุ่ม โดยเป็น กลุ่มผู้ปกครอง  กลุ่มครูผู้สอนและกลุ่มนักเรียน กลุ่มละ    6  คน รวมเป็น  18  คน  เพื่อค้นหารูปแบบกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน

ขั้นตอนที่ 2  การพัฒนารูปแบบกิจกรรม Morning acts

2.1  นำข้อมูลที่ได้จากการศึกษาข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับรูปแบบของกิจกรรม มาออกแบบแผนการจัดกิจกรรม Morning acts ที่มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80

2.2  สร้างแบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ นำไปหาค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ตารางการจัดกิจกรรม Morning acts

วัน

 

เวลา

 

กิจกรรม

 

คุณลักษณะอันพึงประสงค์

 

จันทร์

 

08.30-09.00

 

กิจกรรมพัฒนาชุมชน

 

- อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 

 

อังคาร

 

08.30-09.00

 

กิจกรรมเด็กดี ศรีมะเกลือ

 

-  มารยาทไทย

 

พุธ

 

08.30-09.00

 

กิจกรรมวิถีพุทธ

  -  สวดมนต์/นั่งสมาธิ

  -  การนำแง่คิดจากศาสนาไปใช้ในชีวิตประจำวัน

 

- ความเมตตากรุณา

- ความซื่อสัตย์ 

พฤหัส

 

08.30-09.00

 

กิจกรรมออมทรัพย์/ธนาคารขยะ

 

- ประหยัด/อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 

 

ศุกร์

 

08.30-09.00

 

กิจกรรมกลุ่มประชุมเช้า

-  ภาษาไทย/ภาษาอังกฤษวันละคำ

-  เกร็ดความรู้/ข่าว

-  ข้อคิดประจำวัน/ตักเตือน/ชื่นชมและห่วงใย

 

- ใฝ่รู้ใฝ่เรียน

 

ขั้นตอนที่ 3  การทดลองใช้กิจกรรม Morning acts

นำแผนการจัดกิจกรรม Morning acts มาทดลองใช้กับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 –  ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนวัดมะเกลือ (กาญจนลักษณ์วิทยา) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครปฐม เขต  2

แบบแผนการทดลอง

            การวิจัยครั้งนี้ใช้รูปแบบ One group pretest posttest  design ( พวงรัตน์  ทวีรัตน์ 2540 : 60 ) ซึ่งมีรูปแบบ ดังนี้

ประเมินก่อน                                                 ทดลอง                                             ประเมินหลัง

       T 1                                                            X                                                         T2

 

            สัญลักษณ์ที่ใช้ในแบบแผนการทดลอง

T 1  แทน      ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ก่อนการใช้กิจกรรมMorning acts

X     แทน      การใช้กิจกรรม Morning acts Morning acts

T 2  แทน      ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ หลังการใช้กิจกรรมMorning acts

วิธีดำเนินการ

1. ก่อนทำการทดลอง ผู้วิจัยได้ชี้แจงหลักการเหตุผลและประโยชน์ ของกิจกรรม พร้อมทำความเข้าใจกับนักเรียนเกี่ยวกับขั้นตอนของกิจกรรม Morning acts

2.  ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง  ก่อนใช้กิจกรรม Morning acts (Pretest)

2.  ทดลองใช้กิจกรรม Morning acts กับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 – มัธยมศึกษาปีที่ 3  ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2549

3.  ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง  หลังใช้กิจกรรม Morning acts (Posttest)

ขั้นตอนที่ 4  ประเมินผลการใช้กิจกรรม Morning acts

ประเมินผลการใช้ กิจกรรม Morning acts เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์นักเรียน  ก่อนและหลังการใช้กิจกรรม Morning acts โดยใช้แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์

จากนั้นประเมินผลโดยใช้แบบสอบถามความความคิดเห็น

-  ผู้ปกครองเกี่ยวกับความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรม Morning acts 

-  ครูผู้สอนเกี่ยวกับความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรม Morning acts

     -  นักเรียนเกี่ยวกับความพึงพอใจในการเข้าร่วมกิจกรรม Morning acts

8.  ผลที่ได้รับ /ประโยชน์/คุณค่าของนวัตกรรม

ผลที่ได้รับ

คะแนนเฉลี่ยผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ของนักเรียนทุกช่วงชั้น หลังการจัดกิจกรรม Morning acts   สูงขึ้น กว่าก่อนการจัดกิจกรรม Morning acts   ในทุกด้าน ทั้งนี้อาจเป็นเพราะ

กิจกรรม Morning acts เป็นการเป็นการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญมุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติ เป็นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่สอดคล้องกับชีวิตจริงที่ผู้เรียนสามารถนำสิ่งที่เรียนไปใช้ได้ในชีวิตประจำวัน

ดังที่ ชาตรี สำราญ (2543 : 145-146) ที่กล่าวว่าการปลูกฝังและสร้างลักษณะที่พึงประสงค์ให้กับผู้เรียน ผู้สอนต้องจัดการเรียนการสอนให้นักเรียนเรียนรู้ในสถานการณ์จริง ฝึกการปฏิบัติ (Learning by doing) การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม  ซึ่งสอดคล้องกับ  ผลการวิจัยของกองวิจัยทางการศึกษา กรมวิชาการ  (2543 : บทคัดย่อ) ที่พบว่า กิจกรรมการเรียนการสอนที่ส่งผลต่อการเสริมสร้างคุณลักษณะ ดี เก่ง มีสุข      คือการจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้มีประสบการณ์ตรงสัมพันธ์กับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  ให้ได้ปฏิบัติจริง และความรู้ที่ได้รับสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้

และการที่ ผู้ปกครอง ครูผู้สอนและนักเรียน มีความคิดเห็นที่ดีต่อการนำกิจกรรม Morning acts   มาใช้ในการจัดกิจกรรม อาจเป็นเพราะ การจัดกิจกรรม Morning acts   เป็นการจัดการเรียนการสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ อีกทั้งผู้เรียนยังได้มีปฏิสัมพันธ์กับบุคคลต่างๆ ภายใต้บรรยากาศที่คล้ายชีวิตประจำวันที่นักเรียนได้สัมผัสจริง ครูผู้สอนเป็นเพียงผู้สังเกต 

</span></font></h4></span>