อันภาระที่หนักหนา

คือภาระที่เกิดจากจิตใจของเราเอง

คนเราจะสุข หรือทุกข์ เกิดจากจิตทั้งสิ้น จิตเรา ภวงค์อยู่กับสิ่งใดเป็นสำคัญ ภวงค์อยู่กับสิ่งที่ทำให้สบายใจ หรือไม่สบายใจ

จิตคนเราเปรียบเสมือนกับน้ำที่อยู่ในแก้ว

น้ำที่สงบนิ่ง ยามมีสิ่งมากระทบก็ย่อมที่จะเกิดคลื่น ฉันใด จิตใจเราก็เช่นกันยามมีเหตุ ก็ย่อมจะมีผล ฉันนั้น

แต่หากพิจารณาดูให้ถ่องแท้ ก็จะพบว่า หากเราใส่ก้อนหินขนาดที่พอเหมาะลงไปในน้ำ

เป็นธรรมดาที่น้ำนั้นย่อมเกิดการปั่นป่วน เกิดการกระเพื่อม แต่สักพัก น้ำนั้นก็จะนิ่งสนิทเช่นเดิม

ลองพิจารณาดูให้ดีอีกที ว่าผลที่ตกค้างนั้นเล่า เกิดอะไรขึ้นบ้าง ลองพิจารณาดูให้ดี ว่าเกิดสิ่งใดบ้าง

ประการแรก ก้อนหินก้อนนั้น ยังคงอยู่ แต่ไม่ได้ทำให้น้ำนั้นกระเพื่อมได้อีก ก้อนหินก้อนนั้นจะนิ่งสนิทอยู่ที่ก้นแก้ว ไร้พิษสงอีกต่อไป นั่นเปรียบเสมอว่า หากจิตเราหากฝึกให้ดีแล้วก็เปรียบประหนึ่งน้ำที่สงบนิ่ง ยามเจอสิ่งใดมากระทบ ย่อมที่จะไม่หวั่นไหว หรืออาจจะหวั่นไหวเพียงชั่วครู่ แล้วก็จะสงบเช่นเดิม แม้สิ่งที่มากระทบนั้นจะยังคงอยู่ ก็จะไร้พิษสง และเปรียบเสมือนสิ่งเตือนใจให้เราระลึกถึงว่าเราเคยผ่านเหตุการณ์นี้มาแล้ว

ลองถามตัวเองดูซิว่า เคยผ่านเหตุการณ์เช่นนี้มาหรือไม่ และในคราวนั้นทำเช่นใด จึงผ่านพ้นมาได้

ประการที่สอง เมื่อก้อนหินจมลงไปสู่ก้นแก้วจะทำให้ประมาณน้ำในแก้วสูงขึ้น เปรียบประหนึ่งประสบการณ์และความเข้มแข็งของเราที่จะเพิ่มมากขึ้นนั่นเอง แม้น้ำนั้นจะกระเซ็นออกไปนอกแก้วก็ตามที แต่ก็จะยังคงมีปริมาณเพิ่มมากขึ้น นอกเสียจากว่าแก้วใบน้ำนั้นมีน้ำอยู่เต็มก่อนหน้านี้ ซึ่งหากมีน้ำอยู่เต็มอยู่แล้ว แน่นอนเลยว่านอกจากน้ำจะล้นแล้ว ยังจะมีน้ำที่กระเซ็นออกไปอีกซึ่งจะเป็นผลให้น้ำในแก้วนั้นพร่องลงไป

เพราะฉะนั้น วันนี้จิตเราเป็นประการใด เป็นน้ำเต็มแก้วที่น้ำจะพร่องยามมีสิ่งมากระทบ หรือเป็นน้ำที่ยังไม่เต็มแก้ว พร้อมที่จะเรียนรู้และรับประสบการณ์ใหม่ๆ พร้อมที่จะก้าวไปข้างหน้า

ณ ที่นี้ จักยกพุทธศาสนสุภาษิต หมวดจิต และหมวดตน มากล่าว

จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ จิตที่ฝึกแล้วนำสุขมาให้

อตฺตา หเว ชิตํ เสยฺโย ชนะตนนั่นแหละ เป็นดี

อตฺตานํ ทมยนฺติ ปณฺฑิตา บัณฑิต ย่อมฝึกตน

อตฺตานญฺเจ ปิยํ ชญฺญา รกฺเขยฺย นํ สุรกฺขิตํ ถ้ารู้ว่าตนเป็นที่รัก ก็ควรรักษาตนนั้นให้ดี

ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร จงถอนตนขึ้นจากหล่ม เหมือนช้างตกหล่มถอนตนขึ้นฉะนั้น

นตฺถิ อตฺตสมํ เปมํ นตฺถิ ธญฺญสมํ ธนํ

นตฺถิ ปญฺญาสมา อาภา วุฏฐิ เว ปรมา สราติ

ความรักเสมอด้วยความรักตนไม่มี ทรัพย์เสมอด้วยข้าวเปลือกย่อมไม่มี

แสงสว่างเสมอด้วยปัญญาย่อมไม่มี

ฝนต่างหากเป็นสระยอดเยี่ยม