แตก....ดับ

สมัยนั้นพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่กูฎาคารศาลาในป่ามหาวันใกล้เมืองเวสาลีแห่งแคว้นวัชชี

พระสุทินน์ กลันทบุตร ได้ก่อเสนียดขึ้นในโลกขณะที่เป็นภิกษุในพระสมณโคดมทนการอ้อนวอนของโยมมารดาบิดาไม่ได้ในการที่ขอให้พระสุทินน์ ให้พืชพันธุ์ (ลูก) ไว้เป็นผู้รับมรดกเพื่อเป็นทางแก้ไม่ให้พวกเจ้าลิจฉวีริบทรัพย์มหาสมบัติเนื่องจากหาผู้สืบสกุลรับมรดกมิได้ จึงจูงแขนปุราณทุติยิกา (ภรรยาก่อนออกบวช) เข้าป่ามหาวันให้มรรยาทของคนคู่ (เสพเมถุน) เป็นไปในปุราณทุติยิกา 3 ครั้งในป่านั้น ซึ่งต่อมาภรรยาก่อนบวชก็ตั้งครรภ์เพราะอัชฌาจารนั้น ต่อมาพระพุทธองค์ทรงทราบจึงเรียกประชุมสงฆ์ เพราะเหตุดังกล่าว ทรงสอบถามพระสุทินน์ว่า

“ดูก่อนสุทินน์ ข่าวว่าเธอเสพเมถุนธรรมในปุราณทุติยิกาจริงหรือ”

“จริงพระเจ้าข้า”

เห็นเป็นกาลอันสมควรที่จะทรงธรรมกถา และบัญญัติสิกขาบทแก่ภิกษุทั้งหลายในบัดนี้ โดยเหตุแรกที่ภิกษุสุทินน์ได้ก่อขึ้นเป็นอสัทธรรมควรแก่การตำหนิติเตียนเพื่อไม่ให้เป็นเยี่ยงอย่างตอไป

“ดูก่อนโมฆบุรุษ การกระทำของเธอนั่นไม่เหมาะ ไม่สมไม่ควรไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไมได้ ไม่ควรทำ เธอบวชในธรรมวินัยที่เรากล่าวไว้ดีอย่างนี้แล้วไฉนจึงไม่สามารถประพฤติพรหมจรรย์ให้บริบูรณ์บริสุทธิ์ได้ตลอดชีวิตเล่า

ดูก่อนโมฆบุรุษ ธรรมอันเราแสดงแล้วโดยอเนกปริยายเพื่อคลายความกำหนัดไม่ใช่เพื่อมีความกำหนัด เพื่อความพรากไม่ใช่เพื่อความประกอบ เพื่อความไม่ถือมั่นไม่ใช่เพื่อมีความถือมั่นมิใช่หรือ เมื่อธรรมชื่อนั้นอันเราแสดงแล้วเพื่อคลายความกำหนัดเธอยังจักคิดเพื่อมีความกำหนัด เราแสดงเพื่อความพราก เธอยังจักคิดเพื่อความประกอบ เราแสดงเพื่อความไม่ถือมั่น เธอยังจักคิดเพื่อมีความถือมั่น ดูก่อนโมฆบุรุษ ธรรมอันเราแสดงแล้วโดยอเนกปริยายเพื่อเป็นที่สำรอกแห่งราคะ เพื่อเป็นที่สร่างแห่งความเมา เพื่อเป็นที่ดับสูญแห่งความกระหาย เพื่อเป็นที่หลุดถอนแห่งอาลัย เพื่อเป็นที่เข้าไปตัดแห่ง วัฏฏะ เพื่อเป็นที่สิ้นแห่งตัณหา เพื่อเป็นที่สำรอกแห่งตัณหา เพื่อเป็นที่ดับแห่งตัณหา เพื่อออกไปจากตัณหาชื่อวานะมิใช่หรือ

ดูก่อนโมฆบุรุษ การละกาม การกำหนดรู้ความหมายในกาม การกำจัดความระหายในกาม การเพิกถอนความตรึกอันเกี่ยวด้วยกาม การระงับความกลัดกลุ้มเพราะกาม เราบอกไว้แล้วโดยอเนกปริยายมิใช่หรือ

ดูก่อนโมฆบุรุษ องค์กำเนิดอันเธอสอดเข้าไปในปากอสรพิษที่มีพิษร้ายยังดีกว่าอันองค์กำเนิดที่เธอสอดเข้าไปในองค์กำเนิดของมาตุคาม (ผู้หญิง) ไม่ดีเลย องค์กำเนิดอันเธอสอดเข้าไปในปากงูเห่ายังดีกว่าอันองค์กำเนิดที่เธอสอดเข้าไปในองค์กำเนิดของมาตุคามไม่ดีเลย องค์กำเนิดอันเธอสอดเข้าในหลุมถ่านที่ไฟติดลุกโชนยังดีกว่าอันองค์กำเนิดที่เธอสอดเข้าไปในองค์กำเนิดของมาตุคามไม่ดีเลย

เพราะ....บุคคลผู้สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปากอสรพิษเป็นต้นนั้นพึงถึงความตายหรือความทุกข์เพียงแต่ตายซึ่งมีการกระทำนั้นเป็นเหตุ และเพราะการกระทำนั้นเป็นปัจจัย[b]เบื้องหน้าแต่แตกกายตายไปไม่พึงเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาติ นรก ส่วนบุคคลผู้ทำการสอดองค์กำเนิดเข้าในองค์กำเนิดของมาตุคามนั้นเบื้องหน้าแต่แตกกายตายไปพึงเข้าถึง อบาย ทุคติ วินิบาต นรก ซึ่งมีการกระทำนี้เป็นเหตุ

ดูก่อนโมฆบุรุษ เมื่อการกระทำนั้นมีโทษอยู่เธอยังชื่อว่าได้ต้องอสัทธรรมอันเป็นเรื่องของชาวบ้าน เป็นมารยาทของคนชั้นต่ำอันชั่ว หยาบมีน้ำเป็นที่สุด มีในที่ลับ เป็นของคนคู่อันคนคู่พึงร่วมกันเป็นไป เธอเป็นคนแรกที่กระทำอกุศลธรรม เป็นหัวหน้าของคนเป็นอันมาก การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งของชุมชนที่เลื่อมใสแล้ว โดยที่แท้การกระทำของเธอนั่นเป็นไปเพื่อความไม่เลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใสและเพื่อความเป็นอย่างอื่นของชนบางพวกที่เลื่อมใสแล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เราจักบัญญัติสิกขาบทแก่ภิกษุทั้งหลาย อาศัยอำนาจประโยชน์ 10 ประการคือ

เพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์ 1

เพื่อความสำราญแห่งสงฆ์ 1

เพื่อข่มบุคคล ผู้เก้อยาก 1

เพื่ออยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก 1

เพื่อป้องกันอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน 1

เพื่อกำจัดอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต 1

เพื่อความเลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส 1

เพื่อความเสื่อมใสยิ่งของชุมชนที่เลื่อมใสแล้ว 1

เพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม 1

เพื่อถือตามพระวินัย 1

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่าดังนี้

1. ก็ภิกษุใดเสพเมถุนธรรม เป็นปาราชิกหาสังวาสมิได้ เป็นพระปฐมบัญญัติ (พระวินัยข้อแรก) และปฐมปาราชิก (ปาราชิกข้อแรก)[/b]

เบื้องหน้าแต่แตกกายตายไป (ความแตกแห่งขันธ์) พึงเข้าถึง อบาย ทุคติ วินิบาต นรก เป็นความตายของสัตวโลกที่จะไปเกิดในทุคติดังกล่าวเหล่านั้น ซึ่งเป็นความตายที่เรียกว่า “ขันธ์แตก” หรือแม้จะตายไปเกิดในสวรรค์ก็ใช้คำว่า “แตกกายตายไป” เช่นกันดังตัวอย่าง...