ความเห็น 873825

ศรัทธา และ ปัญญา

ปราชญ์ขยะ
เขียนเมื่อ 

ระดับความรู้

ระดับของความรู้ตามที่พุทธปรัชญาได้แบ่งไว้นั้น มีหลายระดับตามความรู้หรือการรับรู้ของบุคคลต่อโลกภายนอกหรือภายในแล้วแต่กรณี ซึ่งพอสรุปได้ดังนี้

1. ความรู้ระดับวิญญาณ (Consciousness) ได้แก่ การรับรู้ทางอินทรีย์ ทั้ง 6 เช่น ตา หู จมูก ลิ้น กายและใจ เป็นความรู้ระดับพื้นฐาน คือ เป็นความรู้เบื้องต้น เมื่อได้เห็น ฟัง ดมกลิ่น ลิ้มรส สัมผัส และรู้สึกพอใจหรือไม่พอใจ แล้วแต่กรณี และยังทำหน้าที่คอยรับรู้ กิจกรรมทุกอย่างของจิตด้วย

2. ความรู้ระดับสัญญา (Perception) คือ ความรู้ที่เกิดจากการกำหนดหมายบันทึกไว้ หรือจำไว้เป็นวัตถุดิบของความคิดต่อ ๆ ไป ทำให้มีการรู้จัก จำได้ รู้ เข้าใจ และคิดได้ยิ่ง ๆ ขึ้นไป

3. ความรู้ระดับทฤษฏี (Dogmatism) ได้แก่ ความเข้าใจตามแนวความคิดของตนเป็นความรู้ที่สรุปลงเป็นความเห็นหรือทฤษฏี (ทัศนะ) อย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งเทียบได้กับทฤษฏีทางปรัชญาทั่ว ๆ ไป ทั้งนี้ถือได้ว่าเป็นความคิดที่ได้กลั่นกรองจนสรุปเข้าไว้เป็นของตนแล้วไม่ว่าจะมีเหตุผลหรือไม่ก็ตาม

4. ความรู้ระดับญาณ, ปัญญาหรืออภิญญา (Intuitive insight ) ได้แก่ ความรู้ที่เกิดจากการหยั่งรู้ เป็นความรู้บริสุทธิ์ เป็นเช่นกับแสงสว่างที่ผุดแจ้งกระจ่างขึ้น ทำให้มองเห็นธรรมชาติอันแท้จริงของสิ่งนั้น ๆ ตามที่มันเป็นจริง โดยไม่มีทัศนะส่วนตนหรือเหตุผลส่วนตัวเข้าไปเกี่ยวข้อง

ความรู้ระดับนี้แตกต่างจากความรู้แบบทฤษฏีที่ยึดถือกันและอิงเหตุผล ส่วนความรู้แบบญาณนี้ออกไปสัมผัสกับตัวสภาวะ คือ ข้อเท็จจริงที่เป็นอยู่มีอยู่โดยตรง ความรู้ระดับนี้น่าจะตรงกับความรู้ที่เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ เรียกว่า ความรู้โดยการคุ้นเคย (Knowledge by acquaintance)

ส่วนความรู้นอกจากนี้เป็นความรู้โดยการบรรยาย(Knowledge by deseription)

ดังนั้น ความรู้ระดับญาณหรือปัญญานี้ จึงเป็นความรู้ระดับสูงสุด หรือระดับสุดยอดของปัญญามนุษย์ ซึ่งมีผลทำให้มนุษย์เปลี่ยนแปลงบุคลิกภาพของเขาโดยสิ้นเชิง ซึ่งถือว่าเป็นจุดหมายสูงสุดของพุทธปรัชญา