ความเห็น 873821

ศรัทธา และ ปัญญา

เขียนเมื่อ 

บ่อเกิดของความรู้ตามแนวพุทธปรัชญา

ตามปกติแล้ว ญาณวิทยาจะกล่าวถึงแหล่งกำเนิดของความรู้ ธรรมชาติของความรู้ความสมเหตุสมผลของขอบเขตของความรู้ ตลอดจนถึงการทดลองหรือการพิสูจน์ความรู้

สำหรับพุทธปรัชญามีแหล่งกำเนิดของความรู้พอสรุปได้ดังนี้

1. แหล่งกำเนิดของความรู้ (ประมาณะ) แหล่งกำเนิดของความรู้อย่างกว้างที่สุดมีอยู่ 2 อย่าง คือ

1) ปรโตโฆสะ ซึ่งแปลตามตัวอักษรว่า เสียงจากผู้อื่นหรือการได้ฟังจากผู้อื่น อันได้แก่ประสบการณ์ภายนอก เช่นการศึกษาเล่าเรียน การฟังคำบรรยาย คำสอน การโฆษณาและแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ซึ่งอาจเป็นครู ศาสดา คัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ ขนบธรรมเนียม ประเพณี ฯลฯ

อันสรุปได้ว่า เป็นสภาพแวดล้อม และตัวบุคคล

2) โยนิโสมนสิการ ได้แก่ การพิจารณาด้วยอุบายอันแยบคายซึ่งเป็นวิธีการคิดหาเหตุผลตลอดจนรู้จักวิเคราะห์ วิจารณ์ สืบสวน สอบสวนหาต้นเหตุแยกแยะให้เห็นเหตุปัจจัยหรือความสัมพันธ์ต่าง ๆ ในขั้นต่ำ หมายถึง การใช้เหตุผลทางตรรกศาสตร์ และในขั้นสูงหมายถึงการฝึกฝนอบรมจิตใจให้เป็นสมาธิ จนเกิดความสงบ ทำลายอคติและความรู้สึก อัตวิสัย ต่าง ๆ จนสามารถรู้ความจริงอย่างแท้จริงได้