อนุสติ ๑๐ เป็นส่วนหนึ่งของกรรมฐาน ๔๐ ซึ่งเป็นกรรมฐานที่ใช้ฝึกสมาธิ อนุสติ ๑๐ ดังนี้

--> พุทธานุสติ ระลึกถึงพระพุทธเจ้า และพิจารณาคุณของพระพุทธองค์

--> ธัมมานุสติ ระลึกถึงพระธรรม และพิจารณาคุณของพระธรรม

--> สังฆานุสติ ระลึกถึงพระสงฆ์ และพิจารณาคุณของพระสงฆ์

--> ลีลานุสติ ระลึกถึงศีล พิจารณาศีลของตนที่ได้ประพฤติบริสุทธิ์ไม่ด่างพร้อย

--> จาคานุสติ ระลึกถึงจาคะ ทานที่ตนได้บริจาคแล้ว และพิจารณาเห็นคุณธรรม คือความเผื่อแผ่เสียสละที่มีในตน

--> เทวตานุสติ ระลึกถึงเทวดา หมายถึงเทวดาที่ตนเคยได้รู้เคยได้ยินมา และพิจารณาเห็นคุณธรรมซึ่งทำให้คนเป็นเทวดา ตามที่มีอยู่ในตน

--> มรณสติ ระลึกถึงความตายอันจะต้องมีมาถึงตนเป็นธรรมดา พิจารณาให้เกิดความไม่ประมาท

--> กายคตาสติ ระลึกถึงเกี่ยวกับร่างกาย ว่าเป็นสิ่งไม่งาม น่าเกลียด เพื่อเป็นทางให้รู้เท่าทันสภาวะของกายนี้ มิให้หลงใหลมัวเมา

--> อานาปานสติ สติกำหนดลมหายใจเข้าออก

--> อุปฬมานุสติ ระลึกถึงธรรมเป็นที่สงบหรือนิพพาน และพิจารณาคุณของ นิพพาน อันเป็นที่หายร้อน ดับกิเลสและไร้ทุกข์

การที่พระพุทธเจ้ากำหนดให้ความตายเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่ควรนำมาพิจารณาหรือระลึกถึงอยู่เนือง ๆ หรือที่เรียกว่า มรณสติ เพราะพุทธศาสนาเห็นว่าการระลึกถึงหรือพิจารณาถึงความตายสามารถช่วยให้มนุษย์เข้าใจธรรมชาติอันเป็นอนิจจังของตนเองเป็นอย่างดี ซึ่งการเห็นและการเข้าใจดังกล่าวถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความเจริญรุ่งเรืองทางด้านจิตวิญญาณ พระพุทธองค์ก็เคยตรัสยกย่องการระลึกถึงความตายว่า

“ในบรรดารอยเท้าทั้งหลาย รอยเท้าคชสารย่อมเป็นยอดและในบรรดาอนุสติทั้งหลาย มรณสติย่อมเป็นยอด ”

**************************************************************************

ข้อมูลที่ใช้ในการเรียบเรียง : ความตายเอ๋ย...เราเคยรู้จักเจ้ามาก่อน โดย ภาณุวังโส