การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ

• วิเคราะห์แบบคนนอก(etic approach) มองเข้าไปในปรากฏการณ์นั้นๆ ซึ่งอาจได้รับอิทธิพลจากความคิด ทฤษฎีต่างๆที่นักวิจัยผ่านการหล่อหลอมความคิด ความเชื่อมาตลอดชีวิต

• วิเคราะห์แบบคนใน (emic approach) โดยนักวิจัยพยายามเข้าใจหรืออธิบายพฤติกรรมที่เกิดขึ้นคล้ายสายตาของคนที่อยู่ในเหตุการณ์นั้นให้มากที่สุด โดยไม่อยุ่ภายใต้แนวคิดทฤษฎีนำไปใช้ในการตีความ

เทคนิคในภาคสนาม

1. การสังเกต

• แบบมีส่วนร่วม โดยเข้าไปคลุกคลีในกลุ่มที่จะศึกษา จนสังคมนั้นยอมรับเราในฐานะสมาชิก
• แบบไม่มีส่วนร่วม ทำตนอยู่วงนอก ไม่เข้าไปรบกวนการดำเนนชีวิตของผู้ถูกสังเกต

การสังเกตทั้งชีวิตประจำวัน แบบแผนขนบธรรมเนียม ประเพณีวัฒนธรรม  สังเกตความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล กิจกรรมในสังคมและสภาพสังคมทั่วไป

การบันทึกย่อ 3 ส่วน

• เล่าสิ่งที่เห็น (observation note)  เล่าฉาก บุคคล เหตุการณ์ คำพูด การกระทำ โดยไม่ใส่ความเห็นนักวิจัย
• ตีความเบื้องต้น (theoretical note) สะท้อนความคิด ความเห็นนักวิจัยต่อสิ่งที่พบ
• บันทึกเชิงเทนิควิธี บันทึกความสำเร็จ ความล้มเหลว ข้อบกพร่องในการเก็บข้อมูล รวมทั้งข้อมูลที่ตกหล่น เพื่อจะได้วางแผนการเก็บข้อมูลครั้งต่อไป

2. การสัมภาษณ์

• สามารถขออนุญาตอัดเทปได้และบันทึกย่อ
• การถอดเทปและบันทึกสิ่งที่สังเกตได้คำต่อคำ
• ฟังเทปอีกเพื่อจับประเด็นใหม่ ปรับบันทึก
• อ่านทบทวนบันทึก เพื่อดึง สกัดประโยคและวลีที่เด่น แล้วเขียนประโยคและวลีที่เด่นนั้นออกมา
• แล้วนำข้อมูลที่ได้ไปร่วมวิเคราะห์กับข้อมูลที่เก็บได้โดยวิธีอื่น

3. การสนทนากลุ่ม(focus group)

การสนทนาอยู่ในระดับลึกของข้อมูลที่จะคุย ทำให้เกิดความรู้ ความเข้าใจจิตใจ พฤติกรรมของคน รวมทั้งเข้าใจปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรม ไม่ควรเกิน 8 คน เพศ วัยใกล้เคียงกัน

การทำวิจัยคุณภาพให้มีความสุข

เป็นการศึกษาท่ามกลางการปฏิบัติ สั่งสมประสบการณ์ ไม่มีใครรู้ทั้งหมด แต่เราต้องบอกให้ได้ว่าทำไมจึงทำเช่นนั้น ภายใต้หลักอะไร มีเหตุผลใดรองรับ  เท่านั้นเราก็จะสุขได้ค่ะ

Ref: ดารุณี จงอุดมการณ์. การวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารคณะพยาบาลมหาวิทยาลัยขอนแก่น.2545.25(1):85-98.