เรียน ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้รู้ทุกท่าน  การทัศนศึกษา เป็นปัจจัยหนึ่งในการศึกษาเรียนรู้ เปิดโลกทัศน์อย่างแท้จริง ผมเห็นด้วยอย่างยิ่งว่าเป็นประโยชน์อยู่ไม่น้อยโดยหลักการ แต่ทว่าในทางปฏิบัติ วิธีการดำเนินงานแต่ละองค์กร แต่ละบุคคลที่เกี่ยวข้องจัดการถูกต้องเหมาะสมเพียงไร ผมว่าน่าคิดและทบทวนกันอยู่ไม่น้อย เริ่มตั้งแต่ตัวผู้ร่วมโครงการทัศนศึกษา ครอบครัวซึ่งคงมองไปที่ปัจจัยความพร้อมทางเศรษฐกิจเป็นเบื้องต้นอย่างปฏิเสธไม่ได้ แต่แน่นอนครับการเปลี่ยนสถานที่ การเดินทาง การอยู่ร่วมกับเพื่อน ๆ การพบเจอคนแปลกหน้า มักเป็นที่มาของความต้องการทัศนศึกษาของเด็ก ๆ ในความพร้อมสังคมที่แตกต่างกันเป็นมูลฐานเด็กเองไปร่วมโดยยังไม่รู้เลยว่าจะได้อะไร เพื่ออะไร สาระมากมายไม่ได้มองเห็น การรวมตัวไปกันมักมีปัจจัยอื่น ๆ ที่ไม่เหมาะสมแอบแฝง ซึ่งไม่น่าจะมองข้ามสิ่งเหล่านี้นะครับ ผู้เกี่ยวข้องคำนึงถึงเท่าทันขนาดไหน ให้ความสำคัญบ้างหรือไม่ครับ การไปทัศนศึกษาผมว่าผู้เกี่ยวข้อง อาทิเช่น ครู ผู้นำทาง ควรได้มีการวางแผนให้เด็กเตรียมตัว เตรียมความรู้พื้นฐานเบื้องต้นในสิ่งที่จะไปศึกษา เพื่อการเชื่อมโยงกับสิ่งที่จะได้รับในการทัศนศึกษาทุกครั้ง ต้องยอมรับนะครับว่าพื้นฐานเด็กแต่ละคนแต่ละครอบครัวแต่ละสังคมไม่เท่ากัน พื้นความรู้ประสบการณ์ ความต้องการก็แตกต่างกันไปด้วย ผมอยากให้ทัศนศึกษาเป็นสิ่งที่เกิดความรู้อย่างหลากหลาย ให้เกิดทั้งเก่ง ดี มีสุขจริง ๆ อีกนำไปใช้ประยุกต์ได้จริง ทั้งพัฒนาการในแง่มุมต่าง ๆ พัฒนาคุณลักษณ์ การวิเคราะห์สังเคราะห์ได้อย่างยั่งยืน ไม่ใช่ไปแล้วกลับถึงบ้านถึงโรงเรียนได้แต่สนุกเพลิดเพลินประทับใจเพียงสิ่งได้พบเจอ น่าจะต้องได้ประทับใจกับการที่ตนสานต่อ แตกฉาน สร้างสรรค์งานได้ต่อไป ..ด้วยความเคารพอย่างยิ่งครับ