ความเห็น: แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ..... เล่าสู่กันฟัง

ระหว่างวันที่ 22-23 สิงหาคม 2549 ได้มีโอกาสเข้าร่วมการสัมมนาวิชาการสภาคณบดีบัณฑิตวิทยาลัยแห่งประเทศไทย ครั้งที่ 26 เรื่อง บัณฑิตศึกษาเพื่อการพัฒนาประเทศ ที่โรงแรมอิมพีเรียลธาราแม่ฮ่องสอน โดยมีผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วย ผู้บริหารมหาวิทยาลัย/คณะ คณาจารย์และผู้รับผิดชอบหลักสูตรบัณฑิตศึกษา จากสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ และเอกชนเอกชน จำนวนประมาณ 100 คน จึงขออนุญาตแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ... เล่าสู่กันฟัง ดังนี้

ปาฐกถาพิเศษ การพัฒนาบัณฑิตศึกษาเพื่อการพัฒนาประเทศโดย ศาสตราจารย์ ดร. เทียนฉาย กีระนันทน์ รองประธานกรรมการคณะกรรมการการอุดมศึกษาสรุป บทบาทของบัณฑิตศึกษา เสาะแสวงหาความรู้ (research) เผยแพร่ความรู้ (presentation/ publication) เป็นแหล่งอ้างอิง (source of references) รวมทั้งสร้างและรักษาคนดีปราชญ์ของแผ่นดิน ปัจจุบันมีพัฒนาการในการจัดการศึกษาบัณฑิตศึกษาหลายรูปแบบ มีการแสวงหาความรู้ผ่านการจัดหลักสูตรปริญญาตรีแบบก้าวหน้า (Honors program) หลักสูตรปริญญาควบ (ตรี-โท-เอก ตรี-เอก) ประกาศนียบัตรบัณฑิต ประกาศนียบัตรบัณฑิตขั้นสูง การฝึกอบรมวิชาชีพ/หลังปริญญาเอก (post doctoral) บางหลักสูตรมีการสร้างความรู้แต่ไม่เกิดองค์ความรู้ การเป็นแหล่งอ้างอิงและการรักษาคนดีมีแนวโน้มน้อยลง มี ข้อสังเกตในส่วนของการบริหารจัดการหลักสูตร เช่น สภามหาวิทยาลัยของแต่ละสถาบันอนุมัติหลักสูตรเอง และเสนอสกอ. เพื่อทราบ ใครรับผิดชอบ มีการจัดหลักสูตรปริญญาโท แผน ข ภาคพิเศษ มากขึ้น มีการเรียนการสอนกระบวนวิชาเบื้องต้น (Introduction to …..) ในบางหลักสูตร ปริมาณ VS คุณภาพ การพัฒนาบัณฑิตศึกษา ควรเน้นการสร้างองค์ความรู้ พัฒนาความสามารถ ทักษะ ประสบการณ์ การกระตือรือล้น และสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม ให้ความสำคัญของงานวิจัยโดยถือว่าบัณฑิตศึกษาเป็นสินทรัพย์ของการวิจัย ควรจัดให้มีระบบ TA & RA แทนการให้ทุนเล่าเรียน หลักสูตรควรพัฒนาความพร้อมด้านอาจารย์ ปัจจัยเกื้อหนุนอื่น พัฒนาห้องสมุดและแหล่งสืบค้น รวมทั้งสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการผลิตบัณฑิต บรรยายพิเศษ ทิศทางการบริหารจัดการบัณฑิตศึกษาเพื่อการพัฒนาประเทศโดย ศาสตราจารย์ ดร. เมธี ครองแก้ว คณะพัฒนาการเศรษฐกิจ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์สรุป การจัดการศึกษาทุกระดับต้องคำนึงถึง Demand side /Supply side ผู้เรียน ต้องการเพิ่มความรู้/ทักษะ เปลี่ยนเรียนรู้สาขาใหม่ เพิ่มรายได้ สาขาที่ผู้เรียนต้องการ: ตามพฤติกรรมและจิตวิทยา ลงทุนตามความต้องการของตลาด การคาดการณ์และความเสี่ยงในการทำงาน รายได้และสถานภาพทางการเงินของครอบครัว สถาบันผู้ผลิต/หลักสูตร : ต้องการขยายโอกาสทางธุรกิจ/การบริการวิชาการ เพิ่มองค์ความรู้ ทักษะ ขุมปัญญา ต้องการ/แข่งขันการสนับสนุนงบประมาณ สนองตอบความต้องการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ/พัฒนาประเทศ มุ่งสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการ สถานการณ์ณ์ปัจจุบัน Demand side /Supply side อยู่ต่างระดับ ทำให้เกิดปัญหาระดับประเทศ คนเรียน basic science มีน้อย ทำให้เป็นจุดอ่อนของการแข่งขันและความสามารถในการพัฒนาประเทศ รวมทั้งมีผลต่อความแข็งแกร่งทางด้านเศรษฐกิจของประเทศ คนเรียน social science มีมาก ทำให้เกิดจุดอ่อนของการทำงานหนักและการตาม ขาดผู้นำในทุกระดับ ทิศทางการจัดการศึกษาบัณฑิตศึกษา ต้องศึกษานโยบายของรัฐในการสนับสนุนการจัดการศึกษา แนวโน้มปัจจุบันจะสนับสนุนระดับอาชีวศึกษามากขึ้น แต่ละสถาบันต้องพัฒนาศักยภาพของอาจารย์ เน้นการมีคุณภาพ มุ่งสู่ความเป็นเลิศ รวมทั้งทุ่มเทด้านการวิจัยและสร้างผลงานให้ปรากฏ ขณะเดียวกันต้องคำนึงถึงต้นทุนการผลิตและศักยภาพของผู้เรียนด้วย บรรยายพิเศษ บัณฑิตศึกษาเพื่อการพัฒนาประเทศโดย ดร. พีรพันธุ์ พาลุสุข ผู้ช่วย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการสรุป แนวทางการดำเนินการบัณฑิตศึกษาของแต่ละสถาบัน ศึกษาทิศทางการพัฒนาประเทศจาก นโยบายของรัฐ แผนพัฒนาฯ ระยะที่ 10 นโยบายอุดมศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ/สกอ. ทบทวนบทบาทและขอบข่ายการจัดการศึกษาของสถาบัน : ผลิตกำลังคนตามความต้องการ เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน- พัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องกับความต้องการและทิศทางการพัฒนาประเทศ (สาขาเป็นที่ต้องการเร่งด่วน สาขาขาดแคลน- ปฏิรูปการเรียนการสอนให้เป็น R&D เน้นการปฏิบัติจริง โดยวางแผนการจัดการศึกษาโดยสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาคการผลิตและสถานประกอบการ- เน้นคุณภาพบัณฑิตให้เป็นมาตรฐานสากล สามารถเป็นกลไกในการสร้างงานวิจัยที่มีคุณภาพ- สร้างนักวิจัยมืออาชีพในสถาบัน สร้างงานวิจัยพื้นฐานและงานวิจัยประยุกต์ในสาขาที่มีความเชี่ยวชาญและมีความเป็นเลิศ รวมทั้งสนับสนุนงบประมาณสำหรับการสร้างงานวิจัยให้แก่นักศึกษา- สร้างระบบติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล เพื่อการสร้างระบบการประกันคุณภาพที่เป็นวัฒนธรรมขององค์กร แนวทางการพัฒนาบัณฑิตศึกษาให้มีมาตรฐาน ดึงดูดและรักษาคณาจารย์ที่มีคุณภาพ พัฒนาคณาจารย์และแลกเปลี่ยนคณาจารย์ขยายการแลกเปลี่ยนนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา สร้างสมดุลระหว่างมาตรฐานสากลกับความต้องการของท้องถิ่น ให้มีความอิสระและเสรีภาพทางวิชาการ สร้างผู้นำที่มีความสามารถสูง

ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีสารสนเทศในการสำรวจและจัดทำข้อมูลสารสนเทศ

อภิปรายร่วม การดำเนินการของ สภาคณบดีบัณฑิตวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (สคบท).โดย รศ. ดร. วินัย อาจคงหาญ คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประธาน สคบท.ผศ. ดร. สมศักดิ์ ดำริชอบ คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต เลขาธิการ สคบท.สรุป สคบท. รับที่จะดำเนินการจัดทำฐานข้อมูลนักศึกษาบัณฑิตศึกษาที่สำเร็จการศึกษา รวมทั้งฐานข้อมูลคณาจารย์และความเชี่ยวชาญ เพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการ ตลอดจนการจัดกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในการสอบวิทยานิพนธ์ของนักศึกษา นอกจากนี้ยังมีการบรรยายพิเศษ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยนายดิเรก ก้อนกลีบ ผู้ว่าราชการจังหวัดแม่ฮ่องสอน และการอภิปรายร่วม โดย ดร. จำรูญ คำนวณตา กรรมการสภามหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ นายต่อบุญ พ่วงมหา ผู้บริหารบริษัทเอ็มเวป ประเทศไทยจำกัน ดำเนินรายการโดย ผศ. ดร. ประยุทธ วาศ์แปง คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่

</tbody></table>