การบริหารสถานศึกษาเพื่อความเป็นเลิศ นายวัฒนพงค์ ขันทองดี

การบริหารเป็นสาขาวิชาที่มีการจัดการระเบียบอย่างเป็นระบบ คือ มีเกณฑ์และทฤษฎีที่พึงเชื่อถือได้ อันเกิดจาการค้นคว้าเชิงวิทยาศาสตร์ เพื่อประโยชน์ในการบริหาร โดยลักษณะนี้ การบริหารจึงเป็นศาสตร์ (Science) เป็นศาสตร์สังคม ซึ่งอยู่ในกลลุ่มเดียวกับวิชาจิตวิทยา สังคมวิทยา และรัฐศาสตร์

แต่ถ้าพิจารณาการบริหารในลักษณะของการปฏิบัติที่ต้องอาศัยความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์และทักษะของผู้บริหารแต่ละคน ที่จะทำงานให้บรรลุเป้าหมาย ซึ่งเป็นการประยุกต์เอาความรู้ หลักการและทฤษฎีไปปรับใช้ในการปฏิบัติงานเพื่อให้เหมาะสมกับสถานการณ์ และสิ่งแวดล้อมการบริหารก็จะมีลักษณะเป็นศิลป์ (Arts)

ลักษณะเด่นของการบริหาร คือ

1. การบริหารต้องมีวัตถุประสงค์หรือเป้าหมาย

2. ต้องอาศัยปัจจัยบุคคลเป็นองค์ประกอบสำคัญ

3. ต้องใช้ทรัพยากรบริหารเป็นองค์ประกอบพื้นฐาน

4. ต้องมีลักษณะการดำเนินการเป็นกระบวนการทางสังคม

5. ต้องเป็นการดำเนินการร่วมกันระหว่างกลุ่มบุคคล 2 คนขึ้นไป

6. ต้องอาศัยร่วมมือร่วมใจเพื่อภารกิจบรรลุวัตถุประสงค์

7. เป็นการร่วมมือดำเนินการอย่างมีเหตุผล

8. มีลักษณะเป็นการตรวจสอบผลการปฏิบัติงานกับวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้

9. การบริหารไม่มีตัวตน แต่มีอิทธิพลต่อความเป็นอยู่ของมนุษย์

ความคิดเห็นส่วนตัวในหลักการบริหารจริงๆแล้วเป็นสิ่งที่ละเอียดอ่อนซึ่งผู้บริหารต้องใช้จิตวิทยา ทฤษฎี ประสบการณ์ และบ่อยครั้งที่ผู้บริหารมักนั่งกุมขมับ เพราะการบริหารงานไม่เดิน หรือไม่ประสบผลสำเร็จตามที่คาดหวัง เนื่องจากความแตกต่างและ

รายละเอียดปลีกย่อย บางครั้งผู้บริหารมักจะมองข้ามบางจุดไป หรือมั่นใจในตนเอง เกินไปหรือเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์

กระผมมีความมั่นใจว่าเมื่อเรียนรายวิชานี้แล้วสามารถนำไปประยุกต์ ในการทำงานให้มีประสิทธิภาพ และพัฒนาในสายงานต่อไปในอนาคต

ประเด็นคำถาม

1. การบริหารมีความสำคัญต่อองค์กรหรือไม่ อย่างไร?

2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารให้ประสบผลสำเร็จ ควรยึดหลักการใดบ้าง

3. ทฤษฎีการบริหารมีความสัมพันธ์ต่อการนำไปปฏิบัติ คือ ?