คุณjoe ครับ สิ่งที่คุณกำลังทำนั่นแหละคือจุดเริ่มต้นของเซียนว่านผู้เก่งกาจในอนาคต บางคนชอบและสนใจว่านเพียงแค่เที่ยวเสาะซื้อหาเอามาปลูกเลี้ยงไว้ดูเล่น บางคนอ้างเป็นนักอนุรักษ์เพียงแค่รวบรวมบรรดาต้นไม้ที่ได้ยินชื่อว่าเป็นว่านเอามาปลูกให้มากๆ ชนิดเข้าไว้ โดยไม่เคยคิดที่จะศึกษาค้นคว้าถึงรายละเอียดของว่านแต่ละชนิดเลยด้วยซ้ำ

ถ้าเราอยากจะทราบว่าเซียนว่านคนไหนเก่งจริงหรือไม่เค้าให้ดูที่การแยกแยะว่านในตระกูลขมิ้นครับ นำหัวว่านตระกูลขมิ้นซัก 20 ชนิดมาให้ดูแล้วถามชื่อ ถ้าตอบถูกเกิน 15 ชนิดคนนั้นเก่งมาก ถ้าถูกเกิน 10 ชนิดเก่ง แต่ถ้าไม่ถึง 10 สมควรไล่ให้ไปศึกษามาใหม่ แต่ถ้าให้ดูจากต้นที่ปลูกรวมๆ กันอยู่ ใครตอบถูกเกินครี่งก็โคตรเก่งแล้วครับ

ครั้งหนึ่งประมาณ พ.ศ.2523-2533 ผมเชื่อว่าผมน่าจะมีว่าน "มากชนิด" ที่สุดในประเทศไทยและในโลกด้วยครับ เพียงแต่ว่าผมไม่เคยคุยหรือบอกกับใครๆ เท่านั้น ช่วงนั้นผมเคยตั้งใจว่าจะปลูกว่านให้ครบทุกต้นเท่าที่มีบันทึกอยู่ในตำราว่าน แต่ผมก็ทำไม่ได้เพราะว่านหลายอย่างมันมีอยู่แต่ในตำราเท่านั้น ช่วงนั้นผมมีเฉพาะว่านดอกทองชื่อเดียวถึง 23 ต้นซึ่งไม่ซ้ำกันเลย จาก 12 อาจารย์ว่านชื่อดัง และทุกอาจารย์ต่างก็ยืนยันว่าต้นของตัวเองแท้ทั้งนั้น ผมก็เอามาปลูกลงแปลงเรียงกันเป็นแถวๆ แบบปลูกผักแล้วคอยสังเกตุดูตั้งแต่เริ่มงอกจนโตเต็มที่ ก็ขุดเอาหัวขึ้นมาแยกแยะดูลักษณะ ขนาดหัวภายนอก หักดูสี ดมกลิ่น และชิมรส พร้อมจดบันทึกไว้ทุกขั้นตอน และขั้นสุดท้ายก็คือนำลักษณะทั้งหมดมาเปรียบเทียบกับตำราว่าต้นไหนที่มีลักษณะใกล้เคียงกับในตำรามากที่สุด ผมจะทำแบบนี้กับว่านทุกต้นที่มีปัญหา (คือว่านชื่อเดียวกันแต่มีเล่นกันอยู่หลายต้น)

ปัจจุบันผมมีว่านปลูกอยู่ 20 ชนิดโดยประมาณ ส่วนมากก็เป็นว่านพื้นๆ ที่สามารถพบเห็นได้ทั่วไป จะเน้นไปทางพวกที่สามารถใช้ประโยชน์ได้จริง เช่นพวกว่านยาสมุนไพร

ผมไม่มีความรู้เกี่ยวกับว่านของทางสำนักเขาอ้อเลยครับ ไม่เคยศึกษาว่านเฉพาะถิ่นเพราะลำพังว่านที่มีบันทึกมาในตำราเก่าทั้ง 12 เล่มนั่น ผมก็แทบจะประสาทกินแล้วครับ ยังคงต้องศึกษากันอยู่จนทุกวันนี้ไม่รู้จักจบสิ้นซักที

ผมคงจะเขียนหนังสือเป็นเล่มกับเค้าไม่ได้ เพราะคงต้องหนาเป็นพันๆ หน้า ราคาก็คงจะเป็นพันๆ บาท สำนักไหนเขาจะรับพิมพ์แล้วใครจะซื้ออ่าน สู้เขียนในนี้ไม่ได้จะเขียนให้ยาวและละเอียดขนาดไหนก็ได้ ใครอยากอ่านก็เข้ามาอ่านได้ทุกคนไม่ต้องเสียอะไรทั้งสิ้น ถ้าอยากจะเก็บไว้ก็ปริ๊นออกมาเป็นแผ่นแล้วเย็บเข้าเล่มราคาไม่กี่บาทเอง

ก็ตั้งใจเอาไว้นะครับว่าจะพยายามถ่ายทอดทั้งความรู้และประสบการณ์ จากการที่ได้ศึกษาและปลูกเลี้ยงดูว่านมานานกว่า 30 ปี ออกมาให้ดีที่สุด คือหลังจากที่รวบรวมชื่อว่านไว้เป็นหลักแน่นอนแล้ว(ตอนที่ 3-4)ขั้นต่อไปก็จะแจกแจงถึงรายละเอียดของว่านแต่ละชนิดในทุกแง่ทุกมุม เอาแบบชนิดถึงลูกถึงคนคือแบบที่ไม่มีตำราเล่มไหนกล้าเปิดเผยความจริง หรือให้รายละเอียดมาก่อนก็แล้วกัน