75. พระมหาเกรียงไกร กองโส มมร ปี 1 การจัดการศึกษา

เมื่อ พฤ. 28 ก.พ. 2551 @ 07:35

559297 [ลบ]

ปรัชญาการศึกษาไทย

หลักการและจุดมุ่งหมาย นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้แสวงหาข้อสรุปในเรื่องปรัชญาการศึกษาของไทยให้เหมาะกับการปฏิรูปการศึกษาที่เหมาะกับการนำสังคมไทย

นิยามเชิงปฏิบัติการ ปรัชญาการศึกษาถูกกล่าวถึงในหลายความหมาย เพื่อให้เข้าใจตรงกัน ปรัชญาการศึกษาในที่นี้หมายถึง แนวความคิดพื้นฐานและความคาดหวังในประเด็นที่เกี่ยวกับการศึกษาเช่นเรื่องลักษณะของสังคม ลักษณะของคน และการศึกษาที่พึงปรารถนา ในฐานะที่เป็นหลักการและเป้าหมายของการจัดการศึกษา

การแสวงหาปรัชญาการศึกษาของไทย

แม้ว่าในอดีตการให้การศึกษาของไทยจะมีปรัชญาความเชื่อทางการศึกษาตามแบบของสังคมที่มีความผูกพันเป็นหนึ่งเดียวกับความเชื่อของพุทธศาสนา เช่นเชื่อว่าการศึกษาคือการเรียนรู้เพื่อสืบทอดคำสอนของศาสนา การเรียนการสอนเน้นการรู้หนังสือ การท่องจำและการถ่ายทอดจากครูซึ่งเชื่อว่าเป็นปูชนียบุคคล เพราะครูดั้งเดิมคือพระสงฆ์ แต่ความเชื่อเหล่านี้ไม่ได้รับการระบุไว้เป็นลายลักษณ์ เนื่องจากการศึกษาในยุคโบราณเป็นการศึกษาอย่างไม่เป็นระบบตามแบบปัจจุบัน แม้จะมีระบบของตนเองก็ตาม

ควรมีความพยายามนำเสนอปรัชญาการศึกษาโดยมีฐานคิดจาก 3 ฐาน คือ

1. ฐานพุทธศาสนา เป็นแนวคิดที่เสนอให้นำคำสอนแบบพุทธมาประยุกต์ หรือมาเป็นแนวทางหลักในการกำหนดเป้าหมาย กำหนดวิธีการสอน เช่นแนวคิดเรื่องการศึกษาคือการพัฒนาขันธ์ เพื่อละอกุศลมูลของ ศ.ดร.สาโรช บัวศรี การศึกษาเพื่อการทำลายสัญชาตอย่างสัตว์ และเพื่อบรมธรรมของท่านพุทธทาสภิกขุ และการศึกษาเพื่ออิสรภาพของมนุษย์ ด้วยกระบวนการพื้นฐานแห่งศีล สมาธิ และปัญญาของท่านพระธรรมปิฎก (ปยุต ปยุตโต)

2. ฐานสังคม คือแนวความคิดที่เสนอให้รัฐปรับระบบการศึกษาเพื่อให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมเป็นเจ้าของระบบการศึกษา เช่นแนวความคิดของ ศ.เสน่ห์ จามริก

3. ฐานสากล เป็นแนวความคิดที่ถูกครอบงำด้วยแนวความคิดที่มุ่งพัฒนาประเทศไปสู่ความทันสมัย มุ่งเน้นการพัฒนายกระดับความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยมีความเชื่อว่าความเจริญทางเศรษฐกิจ คือรากฐานของการพัฒนา แนวความคิดนี้เป็นแนวคิดกระแสหลักของการพัฒนาการศึกษาตามที่ราชการกำหนด

ปรัชญาการศึกษาไทยปัจจุบันเป็นไปตามแนวของฐานที่สาม คือ เชื่อว่าการลงทุนทางการศึกษาคือการลงทุนเพื่อพัฒนาประเทศ

ในปัจจุบันประเทศต่าง ๆ ต่างพยายามปฏิรูประบบการศึกษาของตนเองเพื่อให้รับกับการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคโลกาภิวัตน์ โดยรวมปรัชญาการศึกษาของทุกประเทศ เชื่อว่าการศึกษาคือกลไกของการสร้างสังคมใหม่ที่ยังคงเอกลักษณ์ของตนเองท่ามกลางความเป็นสากล ลักษณะคนที่ต้องการคือคนที่มีความรู้ความสามารถเทียบได้กับสากล ในขณะเดียวกันก็ต้องมั่นคงอยู่กับ วัฒนธรรมและเอกลักษณ์ของประเทศ

ปรัชญาการศึกษาไทย

สังคมไทยในอนาคตจะเป็นสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลงตามกระแสโลกาภิวัตน์ พร้อม ๆ กับการเผชิญภาวะวิกฤตทางเศรษฐกิจ ซึ่งเคยมีผู้ชี้ให้เห็นถึงผลร้ายอย่างเป็นรูปธรรมที่เกิดจากนโยบายการพัฒนาประเทศ โดยละทิ้งรากฐานทางสังคมไทยซึ่งมีพื้นฐานทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมจากเกษตรกรรม หันไปมุ่งตามรูปแบบการพัฒนาของตะวันตก

ลักษณะของสังคมไทยที่พึงปรารถนา คือ สังคมที่มีความเข้มแข็งอย่างมีเหตุมีผลทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและการเมือง เพื่อให้สามารถยืนหยัดอยู่อย่างพึ่งตนเองได้ในสังคมโลก โดยมีพื้นฐานอยู่ที่การเป็นสังคมแห่งภูมิปัญญาและการเรียนรู้ เป็นสังคมที่พออยู่พอกิน มีความสมดุลในทุกปัจจัยทางสังคม

ลักษณะของคนไทยที่พึงปรารถนา คือ คนที่มีปัญญา มีคุณธรรม จริยธรรม มีความสามารถทางสังคมและความสามารถในการทำงานพร้อมกับมีวิสัยทัศน์

การศึกษาที่พึงประสงค์ของไทย คือ การศึกษาในระบบเปิด ที่เปิดโอกาสให้คนทุกคนได้รับการศึกษาอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต โดยไม่มีข้อจำกัดทางด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการเมือง เพื่อให้การศึกษาเป็นประโยชน์ต่อบุคคลในการพัฒนาตนเองและครอบครัว พัฒนาอาชีพและการงาน พัฒนาชุมชน ประเทศชาติ และพัฒนาสิ่งแวดล้อม คนไทยยุคใหม่จะต้องมี คุณธรรม ความรู้ความสามารถและทักษะของคนในสังคมสมัยใหม่บนพื้นฐานของความเป็นไทยอย่างมั่นคงต่อไป