ถ้าคนเรายังมีทุกข์ และปรารถนาจะพ้นทุกข์ พุทธศาสนาก็จะยังคงมีความสำคัญต่อไป เพราะเป็นระบบความรู้ที่บอกว่าทุกข์เกิดจากอะไร? และจะพ้นทุกข์ได้อย่างไร? โดยบอกให้รู้ว่า ธรรมชาติของสรรพสิ่งเกิดขึ้นจากการอิงอาศัยกัน "เพราะสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี" และได้ลำดับกระบวนการของการเกิดทุกข์และการหลุดพ้นจากความทุกข์ไว้ซึ่งเป็นส่วนที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์โดยตรง เป็นใบไม้กำมือเดียว เรื่องทางโลก เรื่องของรัฐ ก็หนีไม่พ้นกฏธรรมชาติ "เพราะสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี" แต่จะอิงอาศัยกันอย่างไรเป็นรายละเอียดที่ต้องศึกษาในตัวละครที่เกี่ยวข้องกันทั้งหมด ปราชญ์หลายท่านแสดงให้เห็นว่า ที่มาและการใช้อำนาจของสถาบันต่างๆ อยู่ในจิตสำนึกลึกๆของแต่ละคน จึงขอเติม "คนไทยผู้ใดจะสร้างระบบที่ดีได้? ไม่มีนอกจากเป็นเรื่องของกลุ่มคน สังคม และปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนกับระบบ" รวมทั้งจิตสำนึกของคนไทยแต่ละคนด้วย ขอบคุณอาจารย์ทิพวัลย์และอาจารย์ปัทมาวดีที่เข้ามาแลกเปลี่ยนครับ