นมัสการหลวงพี่ชัยวุธครับ ผมเคยอ่าน moral development และมีคนแยกแยะไว้หยาบๆเป็นสองกลุ่ม

1. Doctrine of the Original Sin คนเราเกิดมาเลว ต้องอาศัยกฏระเบียบมาควบคุม psychologist ที่สนับสนุนเรื่องนี้เห็นจะเป็นฟรอยด์นะครับ เพราะแก propose ว่า superego เป็นตัวทำให้คนอยู่กับร่องกับรอย
2. Doctrine of the Innate Purity อันนี้น่าจะเป็นสายรุสโซ คนเรานั่้นดี แต่สิ่งแวดล้อมต่างหากที่เหลาเกลาให้เลว หรือเปลี่ยนไป

สองโรงเรียนนี้ก็จะมีวิธีสอน moral ไม่เหมือนกัน เช่นในสถานการณ์เด็กเล็กๆสองคนทะเลาะกันเพราะแย่งของเล่นกัน

school แรก ก็จะเป็นหน้าที่ของผู้ใหญ่ ที่ลงมาตัดสินว่าใครเล่นก่อน เพราะอะไร เป็น social rule เป็นระเบียบที่มี outside authority มาบอก ตัดสิน ว่าอะไรควรไม่ควร

อีก school หนึ่งบอกว่า ถ้าเด็กสองคนนี้ทะเลาะกันไปเรื่อยๆอยู่พักนึง (ไม่ได้บอกว่านานแค่ไหน) เด็กทั้งสอง หรือ คนใดคนหนึ่ง จะเรียนรู้่ว่าไม่มีใครได้เล่น ทางที่ดีน่าจะให้ใครคนใดคนหนึ่ง เล่นไปก่อน หรือเล่นด้วยกัน แล้วทั้งคู่ก็จะได้เล่น เป็น morality ทีเกิดจากประสบการณ์ตรง และขึ้นกับสมองของมนุษย์ (เด็ก) ที่เรียนรู้จากการกระทำ

ทั้งสองโรงเรียน เด็กก็จะแบ่งของเล่นกันเล่นในที่สุด แต่ "ที่มา" ไม่เหมือนกัน ใน long term ทั้งสองแบบก็คงจะเกิดอะไรตามมาที่ไม่เหมือนกันซะทีเดียว เพราะในสิ่งแวดล้อมจริง เราใช้ทั้งสอง models ปะปนกัน อาจจะมีอย่างใดอย่างหนึ่งมากกว่า แต่ไม่ถึงกับ absolute

โดยส่วนตัวผมคิดว่า คำถาม "จริงๆแล้วมนุษย์เป็นแบบไหน?" นั้นไม่สำคัญเท่ากับ พอเราคิดแบบไหนแล้ว "เราจะกลายเป็นคนแบบไหน? และจะทำอะไรต่อ?"

บางคนบอกว่า ฮั่นแน่ นั้่นเป็นมัคคาวิลลี ใช่ไหม เน้น The End Justifies the Mean

ผมบอกว่ามัคคาวิลลีก็ไม่ถึงกับเลวร้ายมากนัก ถ้าเราเห็น "The End" จริงๆนะ ไม่ใช่เอาตรงกลาง หรือเอาแค่ "ผลระยะสั้น" มาจับ

คนที่เอามัคคาวิลลี The End justifies the means มาใช้ผิดๆ เพราะเอาแค่ผลระยะสั้นมาจับ เช่น เอาคนโกงเก่งมาบริหารประเทศสิ ถึงมันโกงไป 8 หมื่นล้าน มันก็หาเงินมาให้่ประเทศตั้งหมื่นล้าน เอาซื่อๆทื่อๆมาบริหารประเทศ หาเงินไม่เป็น ประเทศก็ไม่เจริญ

นั่นเป็นการมอง "ผลระยะสั้น" เพราะไม่เอาเรื่องของอะไรจะเกิดขึ้นต่อไปถ้า role model ขี้โกงเป็นที่ยอมรับของสังคม ว่าเก่ง จะเกิดอะไรขึ้นต่อสังคมนี้ต่อไป การ corrupt อย่างมโหฬารที่จะเกิดขึ้นในนิเวศ จะยิ่งใหญ่มากจนอาจจะเป็นอะไรที่ต้องใช้เวลาหลาย generations จึงจะแก้ไขได้ หรือรอล้างไพ่ใหม่อีกที (ล้างโลก) จึงจะแก้ไขได้

ถ้าเอาผลระยะยาวมาดู ก็จะเห็น The End Justifies The Means นั้น ก็ยัง work อยู่ คือ สังคมที่เทอดทูนคนโกง ในที่สุด มันก็จะฉิบหายบรรลัยจักรไปชั่วลูกชั่วหลานไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เอ.... มันออกมาตรงนี้ได้อย่างไรหว่า...

แฮ่ะๆ ลาล่ะครับ