สวัสดีครับ

ไม่ได้พบคุณหมอโกมาตรนานมากแล้ว ตั้งแต่ชุมพวงโน้นนน

เป็นคุณหมอหนึ่งในจำนวนไม่มากนักที่เข้าใจชุมชน ชนบท ในมิติของวิถีชีวิต  จนนำฐานนี้ไปขยายต่อในการผสมผสานกับหลักการรักษาพยาบาลคนป่วย และน่าสนใจมาก

มุมมองความซับซ้อนของสังคมนั้นไม่ว่าในชนบทหรือในเมืองมันซับซ้อนทั้งนั้น เพียงแต่องค์ประกอบของสิ่งแวดล้อมที่มีอิทธิพลในวิถีชีวิตต่างกัน  เมื่อคนจมอยู่ในสาระนั้นๆก็แยกไม่ออก  หากจัดระบบองค์ประกอบออกมา แยกแยะออกมา ยกความคิด สำนึกอยู่เหนือสิ่งที่เราอิงอาศัยอยู่ ก็จะเห็นความซับซ้อนนั้น เข้าใจ

มิติหนึ่งที่สำคัญคือ คนกับสิ่งเหนือธรรมชาติครับ

ยกตัวอย่าง

การที่ชาวบ้านในชนบทไปทำบุญที่วัดทุกวันพระ  คนสมัยใหม่อาจมองเห็นแค่ ก็ไปเอาอาหารถวายพระตามความเชื่อ ทำแล้วสบายใจ

แต่ในมิติของคุณค่าทางการอยู่ร่วมกันนั้น พิธีกรรมตามประเพณี ความเชื่อโดยมีศาสนาเป็นแกนกลางนี้คือแหล่งบ่มเพาะทุนทางสังคมที่ยิ่งใหญ่ โบราณมีวันหยุดการทำงานในวันศีล สักหนึ่งวัน แล้วมาทำใจให้ผ่องใส มาพบปะกันที่วัด ประกอบอาหารอย่างดีมาถวายพระ

เมื่ออาหาร ขนม เหลือจากถวายพระก็เอามาแลกกัน

ผู้ใหญ่มาพบปะพูดคุยกัน ถามสารทุกข์สุขดิบกัน ถามถึงคนนั้นคนนี้ที่ไม่ได้มาร่วมทำบุญ เขาเจ็บป่วยประการใด 

และข่าวสารต่างๆของบ้านเมืองมา update กันที่วัดนั้น

ผู้ใหญ่พาลูกหลานมาวัดด้วย มาแนะนำให้รู้จัก พี่ ป้า น้า อา ลุง ทวด ทั้งสายสกุลและคนร่วมหมู่บ้าน นี่คือการเชื่อมต่อที่ผู้ใหญ่ทำให้แก่เด็ก แนะนำให้ไปกราบไปไหว้ ผู้ใหญ่คนนั้นคนนี้

คนนั้นเป็นหมอตำแยทำคลอดเองมา คนนั้นเป็นหมอยา รักษาเองตอนป่วยหนัก ฯลฯ

ชั่วเวลา 2-3 ชั่วโมงที่วัดในวันพระนั้น พิธีกรรมนี้ ประเพณีนี้ได้เสริมสร้างทุนทางสังคมเรามหาศาล ได้ส่งไม้ต่อจากรุ่นพ่อแม่สู่รุ่นลูกหลาน

นี่คือเนื้อในที่เป็นสาระของการทำบุญ แล้วพิธีกรรมอื่นๆในชุมชนก็คือการผสมผสานสาระที่เป็นการเติมทุนทางสังคมทั้งสิ้น และสิ่งเหล่านี้คือเบ้าหล่อหลอมจิตใจคนชนบทให้มีการเอื้ออาทรกันสูงกว่า

ตรงข้ามในสังคมเมืองนั้นวิถีเปลี่ยนไป จะไปเข้าวัดก็เมื่อทำบุญวันเกิด ไปงานศพ เท่านั้น ปกติวันพระก็อยู่แถวห้างสรรพสินค้า มุ่งหน้าหาเงินและใช้เงิน ห่างเหินวิถีที่เพิ่มทุนซึ่งกันและกัน ตางข้ามทุนทางสังคมหดหายไปสิ้นเหลือเพียงผลประโยชน์

เมื่อสังคมเปลี่ยนไปก็ควรคิดอ่านการเสริมสร้างทุนทางสังคมที่อยู่ในสิ่งแวดล้อมใหม่ๆด้วย แต่สมาชิกในสังคมเมืองไม่ได้มีสิ่งนี้เป็นตัวตั้งนะครับ น้อยมากๆ ปล่อยให้กิเลสเรื่องผลประโยชน์เข้ามาท่วมหัวคนที่ไม่มีทางออกจึงคิดทำสิ่งที่ผิดกฏหมาย จึงก่อปัญหาทางสังคมมากมาย

แลกเปลี่ยนซะยาวเลยครับ