พอดีผมกำลังสนใจเรื่องการทำเกษตรแบบดั้งเดิม ทำให้ผมต้องค้นคว้าเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงด้านเกษตรกรรมในอดีต
ผมเลยขออนุญาตเสนอความเข้าใจของผมเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงระบบเกษตรแบบดั้งเดิมก่อนที่จะผูกเชื่อมเข้ากับเรื่อง ตลาดและคนซื้อ น่ะครับ
นานมาแล้ว ก่อนที่ผู้คนจะอยู่กันเป็นหลักแหล่งและเกิดชุมชนที่ถาวรขึ้นนั้น....
ผู้คนเหล่านั้นมักจะรวมกันเป็นกลุ่มเป็นเผ่า ได้เร่รอนเคลื่อนย้ายอาศัยไปตามที่ต่างๆ ที่อุดมสมบูรณ์ การดำรงชีวิตในยุคนั้นขึ้นกับการล่าสัตว์และเก็บหาอาหารในป่า
ต่อมาเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง ชุมชนเริ่มก่อตั้งเป็นหลักแหล่งมากขึ้น โดยเลือกพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์จากผู้ที่มีความชำนาญในเผ่า (อาจเรียกได้ว่าเป็นปราชญ์ของชุมชนก็เป็นได้) เริ่มรู้จักการทำการเกษตร เพาะปลูกพืชอาหาร และเลี้ยงสัตว์ เพื่อบริโภคในครัวเรือน และครัวเรือนเริ่มทำการเก็บสะสมอาหารที่เหลือเอาไว้ใช้ในยามขาดแคลน
- ทำให้เราเห็นว่า ปริมาณอาหารที่เพียงพอ หรือ supply นี่เอง ทำให้ผู้คนในเผ่าเหล่านั้นสามารถจัดตั้งชุมชนของเขาที่ถาวรได้ในพื้นที่หนึ่งๆ โดยไม่ต้องเร่ร่อนย้ายแหล่งหาอาหารที่ใหม่อีก
การขยายตัวของชุมชน ทำให้เกิดการพัฒนาด้านขนาดของชุมชน มีการเปลี่ยนแปลงในด้านของรูปแบบของสังคม
- คนที่มีความสามารถพิเศษด้านต่างๆ เช่น ชำนาญในการสร้างเครื่องมือล่าสัตว์ เครื่องมือเกษตรกรรม ปลูกพืชหรือทำอาหารเก่ง เขาจะเริ่มใช้ความพิเศษเหล่านั้น สร้างกิจกรรมใหม่ๆ ขึ้นมาในสังคม นอกจากสังคมแบบเกษตรกรรมแล้ว สิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดอาชีพที่แปลกใหม่ในชุมชนตามมาด้วย
เกริ่นมาซะยาวเลย ในความคิดของผม ผมว่านั่นน่าจะเป็นจุดเริ่มต้นของคำว่า ตลาด ก็ได้ครับ
ในตอนแรก ๆ ก่อนที่จะมี การตลาด สิ่งที่น่าจะมาก่อนน่าจะเป็น การแลกเปลี่ยน แบบง่ายๆ เช่น แลกเปลี่ยนกันระหว่างสัตว์เลี้ยง พืชอาหาร สิ่งของต่างๆ แต่ระบบการแลกเปลี่ยนแบบนี้ ก็ขึ้นอยู่กับความพึงพอใจของผู้แลกเปลี่ยนทั้งสอง น่าจะพบปัญหาในการตกลงกันได้บ่อยๆ ต่อมาการใช้เงินคงเกิดขึ้นมาตามหลัง
- ผมคิดว่า ในเมื่อมีกิจกรรมแบบนี้เกิดขึ้นทั่วไปในชุมชน เขาก็คงจะจัดหาสถานที่เพื่อกิจกรรมนี้โดยเฉพาะ ผมก็ไม่ทราบว่าสามารถเรียกว่าเป็น ตลาดได้หรือเปล่า ถ้ายังเป็นเพียงแค่กิจกรรมแลกเปลี่ยนสิ่งของ ไม่มีการซื้อขายกันด้วยเงิน
เมื่อมีสถานที่และการใช้เงินสำหรับกิจกรรมแบบนี้แล้ว สิ่งที่ตามมาก็น่าจะเป็น การนำเสนอสิ่งของที่เกิดจากการทำประดิษฐ์ การสร้าง และการปรุงการทำอาหารที่อร่อย (อย่างที่อาจารย์ปภังกรได้รับประทานที่สถานีรถไฟศรีษะเกษไงครับ) ของผู้ที่มีความชำนาญเฉพาะด้านมากกว่าคนทั่วๆ ไปในชุมชนอย่างที่ผมเกริ่นไว้ข้างต้น เพราะสิ่งเหล่านั้นจะมีลักษณะที่ดี หรือเรียกว่ามีมาตรฐานที่ดีกว่าคนทั่วๆ ไปทำ ก็ทำให้เกิดกิจกรรมการซื้อขายขึ้นมาในชุมชนนั้นๆ
ส่วนปุจฉา ตามนัยยะของคุณปภังกรณ์ และจากคุณพิไล และคุณชายขอบ
- ตลาดและคนซี้อน่าจะมีปฏิสัมพันซึ่งกันและกัน ตลาดสามารถส่งผลให้พฤติกรรมของผู้บริโภคเปลี่ยนไป (กรณีนี้ตลาดคงเกิดขึ้นก่อน) หลังจากนั้น จำนวนผู้ที่มาจับจ่ายในตลาดก็ทำให้ขนาดของตลาดเปลี่ยนไปด้วย โดยขึ้นอยู่กับความพึงพอใจและปริมาณความต้องการของผู้จับจ่ายต่อ ลักษณะ
สำหรับหัวเรื่อง ตลาดกับคนซื้อ ใครเกิดก่อนกัน นี่ จากความเข้าใจของผมตอนนี้ ผมไม่สามารถคาดเดาได้ครับอาจารย์ปภังกรณ์ ไว้รอรับฟังความคิดเห็นของชาว gotoknow ครับ