คุณโยมศศินันท์เข้ามาสนับสนุนก็ขอเพิ่มอีกนิด ซึ่งใคร่จะเพิ่มเดิมในครั้งก่อนเพราะยังไม่ตรงกับประเด็นของบันทึกนี้...
จิตวิทยาตะวันตกปัจจุบันของ Maslow หรือของคนอื่นๆ ก็ตาม มุ่งที่จะอธิบายว่า พฤติกรรมของคนเป็นอย่างไร ... และต่อมากลุ่มนักจิตวิทยาเอง หรือกลุ่มอื่นๆ ก็นำมาประยุกต์ใช้เพื่อจะได้จัดการคนให้เกิดประโยชน์สุดสุด... ซึ่งตามนัยนี้ อาจแตกสาขาออกไปอีกเพื่อศึกษาการนำมาจัดการโดยเฉพาะ
ขณะแนวคิดปรัชญาหรือศาสนาเดิมๆ โดยเฉพาอย่างยิ่งทางตะวันออก แม้จะมีชุดคำอธิบายว่า พฤติกรรมของคนเป็นอย่างไร แต่ก็ไม่ได้ให้ความสำคัญในประเด็นนี้นัก กล่าวคือ จะให้ความสำคัญในประเด็นว่า พฤติกรรมของคนควรจะเป็นอย่างไร มากกว่า ซึ่งนั้นก็คือวิชาจริยศาสตร์ในปรัชญานั่นเอง
............
เฉพาะพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าตรัสว่่า คนมีความต้องการไม่แตกต่างกัน ๔ ประการ กล่าวคือ
- ลาภ หมายถึงทรัพย์สมบัติ ซึ่งเป็นพื้นฐานของความมั่นคงแห่งความมีชีวิต
- ยศ หมายถึงการยอมรับจากสังคม ซึ่งเป็นคุณค่าบางอย่างทางจิตใจ
- อายุ หมายถึงสุขภาพ ซึ่งเป็นการสืบต่อตัวตนของตัวเอง
- สวรรค์ หมายถึงชีวิตที่ดีกว่าหลังจากตายไปแล้ว
แต่ ๔ ประการนี้ พระพุทธเจ้าตรัสว่า ให้เต็มเปี่ยมสมบูรณ์ได้ยาก... และพระพุทธเจ้าก็ตรัสว่าความแสวงหาสุข ๔ ประการ กล่าวคือ
- สุขเกิดจากการมีทรัพย์
- สุขเกิดจากการจ่ายทรัพย์
- สุขเกิดจากการไม่เป็นหนี้
- สุขเกิดจากการงานที่ไม่มีโทษ
ทั้ง ๔ ประการนี้ พระองค์ตรัสว่า สามข้อแรกรวมกัน ยังไม่ถึงเสี้ยวที่สิกหกของข้อสุดท้าย...
..........
อีกนัยหนึ่ง อาจจำแนกได้ว่า จิตวิทยาตะวันตกสมัยปัจจุบันนั้น เน้นอธิบายเพื่อจะส่งเสริมหรือควบคุมความต้องการของคนเพื่อให้เกิดประโยชน์ (กำไร) สูงสุดต่อองค์กร...
ขณะที่จิตวิทยาตะวันออกแบบเดิมๆ มุ่งที่จะอธิบายเพื่อการรู้แจ้งธรรมชาติของตนเอง และเพื่อควบคุมวิถีชีวิตของตนเองให้เป็นไปในฐานะที่ควรจะเป็นไปตามความเชื่อนั้นๆ ... ประมาณนี้
บ่นไปบ่นมา รู้สึกว่าจะออกนอกลู่นอกทางของบันทึกนี้อีกแล้ว (.......)
เจริญพร