ความเห็น: กรณีทีวีบูรพา จากบุญมาเป็นบาปส่ง

สวัสดีครับ คุณสุมิตรชัย
1. mr. สุมิตรชัย คำเขาแดง
ขอบคุณอย่างมากครับ
สำหรับคำติติง ในเรื่องภาษาเขียน สำนวน และข้อเขียน ต้องขอออกตัวสักเล็กน้อย เพราะว่ามีความต้องการ และวัตถุประสงค์ส่วนตัวในการเขียนความเรียง ว่าอยากฝึกฝนการเขียน รวมทั้งไม่ต้องการเขียนนำเสนอ ในเชิงหลักวิชาการมากนัก โดยเฉพาะต่อการนำเสนอเชิงหลักการเหตุผล ความรู้สึกเป็นประเด็นแยกแยะ เป็นข้อๆ จึงต้องขออภัย หากทำให้ต้องตีความรายละเอียด ที่ยุ่งยากและก่อให้เกิดปัญหาในการสื่อสาร
ขอบคุณอย่างมากครับ สำหรับการนำเสนอ
ขอแลกเปลี่ยน มุมมอง และประเด็นแยกแยะ เป็นหลักการเหตุผล สำหรับมุมมอง ต่อกรณีศึกษาครั้งนี้ ของรายการ คนค้นคน ในตอนที่นำเสนอถึงความล้มเหลว ในชีวิตของคนต้นเรื่อง
ประเด็นการนำเสนอ มุมกล้อง เนื้อหา รายละเอียด ของการสื่อแบบการตลาดอารมณ์ นั้น ผมคิดว่า เป็นลูกเล่นของสารคดีข่าว เชิงเรียลลิตี้ ที่ประสบความสำเร็จ สำหรับความต้องการของสังคม และการสื่อสารของสื่อในปัจจุบัน
ผมเห็นแย้ง ในระบบการช่วยเหลือ ผู้ด้อยโอกาส ไร้โอกาสในสังคมไทย โดยหน่วยงานรัฐประสบความล้มเหลว ในการรองรับ ช่วยเหลือ หรือเยียวยา จะโดยโครงสร้างของรัฐสวัสดิการแบบอ่อนแอ หรือ ระบบโครงสร้างสาธารณสุขพื้นฐาน ระบบสังคมสังเคราะห์พื้นฐานก็ตาม ต้องถือว่า เป็นกลไกที่ไม่มีประสิทธิภาพ หรือยังมีช่องว่างในการช่วยเหลือ
ดังนั้น การเข้ามาของสื่อ
เพื่อนำเสนอ มุมมอง และเนื้อหา ด้านสังคมสงเคราะห์ที่ตรงใจ ตรงความรู้สึก และตรงจริตผู้รับสื่อจากโทรทัศน์ จึงเป็นตอบสนองที่ลงตัว ทั้งสองทาง ทั้งด้านผู้ผลิตรายการ ผู้รับสื่อ ผู้สนับสนุนรายการ
มิติการพึ่งพารัฐ ผมมองว่า เป็นมิติที่ล้มเหลว ซึ่งหากมอง วิธีคิดของ สปสช. หรือ สสส. ในการสนับสนุนสุขภาวะที่ดีของสังคม ก็มีการมองภาวะการป้องกัน มากกว่าการเยียวยา เพียงแต่ว่าทิศทาง และการปฎิบัติตาม หรือบริหารนโยบายรัฐ เพื่อไปในทิศทางนี้ ยังต้องรอระยะเวลา และรอผลความสำเร็จ ที่เป็นขั้นเป็นตอน
ดังนั้น กรณีการจัดทำสารคดีเรียลลิตี้ เพื่อสะท้อนอารมณ์ กระตุ้นอารมณ์ความรู้สึก กระตุ้นการรับรู้ของผู้รับสาร จึงสมประโยชน์และลงตัวทุกฝ่าย เมื่อภาครัฐไม่สามารถเข้าไปดูแลได้ ภาคเอกชน สามารถมีพื้นที่สนับสนุน ทั้งด้านความรับผิดชอบทางสังคม หรือพื้นที่โฆษณาสื่อโฆษณาเชิงสังคม การเล่นคำ - เล่นอารมณ์ - เล่นความรู้สึก - ที่สามารถขายได้ จึงกลายเป็นข้อสรุปที่ลงตัว และสมประโยชน์ทุกฝ่าย
มองในด้านการทำบุญ แบบไม่หวังผล
ผมคิดว่า เป็นกรอบคิด และมิติของชนชั้นกลาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งชนชั้นกลางในเมือง และชนชั้นกลางใหม่ในสังคมไทย ที่คิดมิติความช่วยเหลือเพียงด้านเดียว
คิดมิติในด้านการสงเคราะห์เฉพาะหน้า
เพื่อจะได้ไม่ต้องแบกรับภาระในระยะยาว
รวมทั้งเป็นมิติ ซึ่งอ้างอิงการทำบุญทำทาน โดยอ้างอิงหลักคิดทางศาสนา
การทำบุญแบบไม่หวังผล ผลของระบบบุญแบบทุน ล้วนก่อให้เกิดปัญหาในระยะยาวทั้งสิ้น
ไม่ว่าจะเป็นจุดเริ่มต้นของขบวนการค้ามนุษย์ การใช้แรงงานเด็ก การใช้แรงงานผู้พิการ ผู้ด้อยโอกาส จนกระทั่งก่อให้เกิดระบบทุน และระบบธุรกิจใต้ดิน ซึ่งเป็นผลโดยตรงต่อความรับผิดชอบทางความรู้สึกของชนชั้นกลาง
มุมมองโดยส่วนตัวผม ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดดังกล่าว
ผมเห็นด้วยกับการสร้างเครือข่าย เพื่อสนับสนุนช่วยเหลือ ทั้งในระดับชุมชน หรือระดับองค์กรขนาดเล็ก ในแต่ละท้องถิ่น
เพื่อเข้ามาแก้ปัญหา การทำบุญแบบไม่หวังผล หรือการทำบุญเพื่อสนองความรู้สึกรับผิดชอบเฉพาะหน้า
การทำบุญดังกล่าว ไม่ได้รับผิดชอบต่อการแก้ปัญหาสังคมในระยะยาว รวมทั้งยังสนับสนุนให้ปัญหาสังคม ขยายวงกว้าง และขยายความรุนแรงของปัญหาเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นวิธีคิดเช่นนี้ ไม่ก่อให้เกิดโครงสร้างการแก้ปัญหาทางสังคม ที่เป็นรูปธรรม
กรอบคิดเรื่องความรับผิดชอบทางสังคม ควรได้รับการถกเถียง ตรวจสอบ และตั้งคำถาม อย่างเป็นระบบ เป็นโครงข่ายและเป็นขั้นเป็นตอน เช่นที่ได้มีการจัดทำแผนสุขภาวะแห่งชาติ ที่ยังไม่สามารถลงลึกในรายละเอียด ต่อกรณีการนำเสนอด้านสังคมสงเคราะห์ของสื่อมวลชนได้ ซึ่งในระยะยาวควรจะต้องตระหนัก และจัดทำแผนรองรับ เพื่อไม่ให้สื่อมวลชน สร้างปัญหา จากความปรารถนาดีดังกล่าว
กรอบคิด ในเรื่องนี้ สามารถมองได้ถึง
การตรวจสอบ - ถ่วงดุลย์ - กำกับความรับผิดชอบ
ของสื่อมวลชน ซึ่งนำเสนอความเปลี่ยนแปลงต่อใครสักคนในสังคม
การเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับผู้คน การละเมิดสิทธิส่วนบุคคล การเข้าไปช่วยเหลือ สังคมสงเคราะห์ ต้องมีมิติที่ชัดเจนมากกว่าการทำบุญทำทาน
เพราะคือการสร้างปัญหา ในระยะยาว
หรือกระทั่ง คือการละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานในความเป็นคน เนื่องจากรายการเป็นระบบธุรกิจ มีกำไร มีผลประกอบการ มีการกำกับเนื้อหาการนำเสนอสื่อสารมวลชน ดังนั้นต้องมีการตรวจสอบ
ระบบการบริจาค คือ ระบบคิดที่สะท้อนปัญหาจากความอ่อนแอเชิงโครงสร้างของสังคมไทย
ภายใต้มิติการพัฒนา แบบทุนนิยม
เราเชื่อเรื่องความสำเร็จของคน ความร่ำรวย มั่งคั่ง จนก่อให้เกิดสุญญากาศความรับผิดชอบแบบชุมชน
ระบบทำบุญ ทำทาน ที่สามารถทดแทนความรู้สึกผิด หรือความรับผิดชอบทางสังคม โดยการให้เงิน ให้ และให้บริจาค คือการแทนที่ความรู้สึกผิด หรือทดแทนความรับผิดชอบในเบื้องต้น มากกว่าการแก้ปัญหาโครงสร้าง แต่เป็นการแก้ปัญหาความรู้สึกรับผิดชอบส่วนบุคคล
กรณีการชำระกิเลศ ด้วยการให้ ทำทาน บริจาคทาน ไม่มีพื้นที่ในการแก้ปัญหาของทุนได้
เพราะเรายังยึดติดวัตถุ
มากกว่าการช่วยเหลือเกื้อกูล สนับสนุน ให้ความช่วยเหลือ เพิ่มเติมทักษะให้ผู้ด้อยโอกาส สามารถได้รับโอกาส เข้าถึงโอกาสในการพัฒนาศักยภาพส่วนบุคคล จนกระทั่งสามารถพึ่งพาตนเองได้
ดังนั้น กระบวนการทำบุญ ทำทาน ควรได้รับการตั้งคำถาม เพื่อไม่ก่อผลในระยะยาว
ข้อเสนอของผม ในการสนับสนุน ให้เกิดภาคี หรือการมีส่วนร่วมจากผู้บริจาค ภาครัฐ ภาคเอกชน ผู้จัดทำรายการ คือมิติ และต้นแบบ ในการบริจาค ทำบุญ ทำทาน โดยไม่ก่อให้เกิดปัญหาในระยะยาว
เมื่อระบบของรายการ
การจัดทำรายการ อยู่ในระบบทุน ระบบธุรกิจ ดังนั้นความรับผิดชอบทางสังคม คือสิ่งที่ธุรกิจนี้ตระหนัก
ดังนั้น การนำเสนอ เพื่อให้เกิดการสนับสนุนเป็นเครือข่ายที่มากกว่า มากขึ้น คือการสนับสนุนให้โครงข่าย เครือข่ายความรับผิดชอบทางสังคม มีประสิทธิภาพในการช่วยเหลือเยียวยาที่มากกว่านี้
เมื่อรายการเป็นระบบธุรกิจ
การตรวจสอบ กำกับ ดูแล ด้วยจริยธรรมทางธุรกิจ และความรับผิดชอบทางสังคม คือความชอบธรรม และมิติความร่วมมือ ที่สร้างการมีส่วนร่วมได้อย่างยั่งยืน ตรวจสอบได้ โปร่งใส กำกับดูแล บริหารและจัดการได้
การอธิบายกรอบโครงสร้างทางสังคม
มีหลายมิติ มีหลายคำอธิบาย
โดยส่วนตัว ผมคิดว่ามิติของคำอธิบาย
น่าจะอยู่ที่การส่งผลกระทบ จากความรู้สึก ต่อเนื่องไปถึงการจัดลำดับ ตรรกะ หลักคิดทางวิชาการ กฎเกณฑ์ การบริหารจัดการ
สิ่งที่ปรากฎ ทั้งกลไกของปัญหา สภาพของปัญหา ความพยายามที่จะแก้ปัญหา ล้วนขับเคลื่อนไปทุกภาคส่วน
จะกระทบ จะสนับสนุน จะขัดแย้ง หรือส่งผลรวมกัน ก็ขึ้นอยู่กับการสื่อสาร
ผมสรุปประเด็นที่ชัดเจน เพียงเท่านี้ครับ
เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยน มิติ มุมมอง ความคิดเห็น นอกเหนือจากการนำเสนอ ในมิติภาษาของความเรียงข้างต้น
ต้องขออนุญาตว่า เป็นการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และโต้แย้งหลักคิด เพื่อหาความคิดเห็น ในการนำเสนอทางออกที่ดีในสังคมไทย
หากคำรุนแรง สื่อสารไม่ตรงประเด็น หรือสร้างความเข้าใจผิดในสาระสำคัญ จากสารที่ส่งไป
ต้องขออภัย ณ ที่นี้
ขอบคุณมากครับ สำหรับความคิดเห็น
ขอบคุณครับ