แผนดำเนินการจัดชุมชนแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผู้ป่วยเบาหวานอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก หลักการและเหตุผล                การจัดการความรู้ เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพ ที่ให้คุณค่าและความสำคัญกับความรู้ที่มาจากประสบการณ์และความชำนาญของผู้ปฏิบัติ  ซึ่งจะเกิดประโยชน์เมื่อมีการถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนจากผู้ปฏิบัติสู่ผู้ปฏิบัติโดยตรง การจัดการให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ จึงเป็นหัวใจสำคัญของการจัดการความรู้ และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เป็นส่วนที่จะทำให้ความรู้ได้รับการต่อยอดนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างกว้างขวางขึ้น การทำกลุ่มสุนทรียสนทนา (dialogue) เป็นกิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างหนึ่งที่จะช่วยให้เกิดการถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนความรู้อย่างได้ผล และควรให้ความสำคัญ ปัจจุบันมีการนำเทคนิควิธีการจัดการความรู้ในรูปแบบต่างๆไปประยุกต์ใช้ในงานของแต่ละภาคส่วน ทั้งในบริษัท เอกชนและหน่วยงานราชการ แม้กระทั่งในชุมชน รวมทั้งในการแก้ไขปัญหาทางด้านสาธารณสุขด้วย                ในเขตอำเภออุ้มผาง ที่อยู่ห่างไกล พบผู้ป่วยเป็นโรคเบาหวาน ประมาณ 150 ราย (สถิติรพ.อุ้มผาง ปี 2550) เป็นเพียงจำนวนที่มารับการรักษาและรับยาที่โรงพยาบาลอุ้มผาง และพบรายใหม่เพิ่มขึ้นเสมอในแต่ละปี ในระยะ 2 ปีที่ผ่านมา อำเภออุ้มผาง มีจำนวนผู้ป่วยเบาหวานมากเป็นอับดับที่ 3 ของจังหวัดรองจาก อำเภอเมืองและอำเภอแม่สอด เมื่อเปรียบเทียบในระดับอำเภอ (นพ.สันติ วงศ์ฝั้น, 2550) นอกจากนี้ส่วนหนึ่งมักจะพบผู้ป่วยที่มารับการรักษาด้วยภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวาน เช่น มีแผลที่เท้า ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ แสดงถึงภาวะการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานในพื้นที่ บางส่วนขาดความเข้าใจและขาดความรู้ในเรื่องต่างๆที่เกี่ยวกับการปฏิบัติตนที่ถูกต้อง เช่น พฤติกรรมการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย การดูแลสุขภาพตนเอง แต่มีผู้ป่วยบางส่วนที่มีการมารับการรักษาอย่างต่อเนื่อง รับยาสม่ำเสมอ มีการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดี การจัดให้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในผู้ป่วยเบาหวาน จะช่วยให้ผู้ป่วยได้มีการถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนวิธีการปฏิบัติตนเกี่ยวกับเบาหวานร่วมกัน ซึ่งถือว่าเป็นประโยชน์อย่างมาก ต่อผู้ป่วยเบาหวานในเขตอำเภออุ้มผาง  ซึ่งถือเป็นเป้าหมายหลักหน่วยงานที่ให้บริการทางด้านสุขภาพโดยตรง คณะกรรมการดำเนินงานคุณอำนวย (วิทยากรกลุ่ม)1.       นางสาวรวงผึ้ง   ทาช้าง                  พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายการพยาบาลผู้ป่วยใน2.       นางสงกรานต์   อินทรเกษม              พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายพัฒนาคุณภาพ3.       นางจันทร  พันสร                               พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายส่งเสริมสุขภาพ4.       นางวิไลวรรณ   จินะ                           พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายการพยาบาลผู้ป่วยนอกและฉุกเฉิน5.       นางสาวจันทิรา  จันทร์ลอย               พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายการพยาบาลผู้ป่วยนอกและฉุกเฉิน              คุณลิขิต1.       นางวาสนา  เวียงดาว                          พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายการพยาบาลผู้ป่วยนอกและฉุกเฉิน            2.       นางสาวเสาวภา   ทะนันชัย               พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายการพยาบาลผู้ป่วยนอกและฉุกเฉิน            3.       นางกรรณิการ์   สั้นป้อม                     พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายส่งเสริมสุขภาพ4.       นางสาวสร้อยสน  ทรัพย์พาลี           พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายการพยาบาลผู้ป่วยใน5.       นางธัญวรัตม์   จีสะอาด                      พยาบาลวิชาชีพ ฝ่ายการพยาบาลผู้ป่วยนอกและฉุกเฉิน            คุณกิจผู้ป่วยเบาหวานในเขต อำเภออุ้มผาง จำนวน 50 คน การดำเนินงานขั้นเตรียมการ1.       ประชุมคณะกรรมการดำเนินงาน เพื่อให้ความรู้เรื่องการจัดการ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ บทบาทของคุณอำนวยหรือวิทยากรกลุ่ม บทบาทคุณลิขิต และแบ่งงานตามหน้าที่รับผิดชอบ ดังนี้a.        บรรยายและแจกเอกสารเรื่อง การจัดการความรู้และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (รวงผึ้ง ทาช้าง)b.       แบ่งงาน  ดังนี้§   สถานที่   ชมรมผู้สูงอายุ ม.6 อุ้มผาง (รวงผึ้ง ติดต่อคุณเอกราช)§   วันที่,เวลา    วันที่   20 ตุลาคม 2550 เวลา 9.00-13.00 น.§   ป้ายผ้า -  ชุมชนนักปฏิบัติชาวเบาหวาน  + ยืมโปรเจคส์เตอร์ สสอ.(คุณกรรณิการ์ ติดต่อ)§   ป้ายชื่อ ,ป้ายสี   (คุณจันทิรา)§   บอร์ด,โบว์ชัวร์,สมุดคู่มือ  (คุณวิไลวรรณ) *ถ้ามีหรือจัดทำทัน§   การนัดผู้ป่วย จำนวน 50 คน พยายามนัดใน ม. 1 ก่อน ถ้าไม่ครบจึงให้สอ.ตามจากนอกเขต วิธีการ คือ ฝากคุณเอกราช ประชาสัมพันธ์ ในการประชุมของคณะกรรมการผู้สูงอายุ  ,ประชาสัมพันธ์เสียงตามสาย, ประชาสัมพันธ์ในการประชุมอสม. (คุณจันทร) §   อาหาร – น้ำพริกกะปิ ผักต้ม, ต้มจืด  สำหรับ 70 คน (คุณสงกรานต์)§   เครื่องดื่ม – น้ำกะทกรก น้ำมะนาว สำหรับ 70 คน (รวงผึ้ง ติดต่อพี่ตาล)§   น้ำแข็ง,น้ำเปล่า และภาชนะบรรจุ (คุณวาสนา)§   อุปกรณ์ อื่น กล้องถ่ายรูป โน๊ตบุคส์ (รวงผึ้ง ยืมวิชาการ)§   รถรับ-ส่ง (รวงผึ้ง ติดต่อคุณมณฑา)§   งบประมาณ – สสจ. จำนวน 8,350 บาท (รวงผึ้ง)  2.       จัดทำกำหนดการและดำเนินการตามแผน9.00 – 9.30                 ลงทะะเบียน9.30 – 10.00               การปฏิบัติตนให้รู้ทันเบาหวาน                 โดย คุณจันทร พันสร พยาบาลวิชาชีพ แผนกส่งเสริมสุขภาพ 10.00 - 10.30             ชมการสาธิตการรำไท้เก๊กและทำท่าตาม                โดย  ทีมไท้เก๊กลูกหลานชาวอุ้มผาง  10.30 – 10.45            พักเบรค10.45 – 12.00            แบ่งทำกลุ่ม ตามสี 5 กลุ่ม   กลุ่มละ 10 คน                                      ขั้นตอนการดำเนินการกลุ่ม                                     - คุณอำนวยและคุณลิขิตแนะนำตัว                                     - ให้คุณกิจแนะนำตัวทีละคน                                      - กำหนดข้อตกลงหรือกติกากลุ่มร่วมกัน                                     - กำหนด วิสัยทัศน์หรือเป้าหมายของกลุ่มร่วมกัน- เริ่มให้เล่าเรื่องที่ประทับใจ สิ่งที่ดีหรือ success story เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพของตนเอง (คุณอำนวยหรือคุณลิขิตอาจเล่านำ)                                     - คุณลิขิต จดเรื่องเล่า                                     - คุณอำนวยและคุณลิขิต ช่วยกันสรุป เป็นประเด็นหรือด้าน แล้วทวนซ้ำให้คุณกิจฟังอีกครั้ง                                     - ทำ ARR และจบการทำกลุ่ม                                          12.00 – 13.00            นัดครั้งต่อไป (ยังไม่ได้กำหนดวันเวลา)สรุปและรับประทานอาหารกลางวันร่วมกัน 3.       คณะกรรมการประชุม สรุป วางแผนจัดแลกเปลี่ยนเรียนรู้ครั้งต่อไป อีก 1 ครั้ง และจัดทำคลังความรู้ ได้แก่ คู่มือที่มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับเบาหวานของกลุ่มชุมชนนักปฏิบัติเบาหวานอุ้มผาง และแจกให้สมาชิกคุณกิจทุกคน  (ยังไม่ได้กำหนดเวลา)                                                                 รวงผึ้ง  ทาช้าง  ผู้รับผิดชอบแผน