เมื่อก่อนงานศึกษาของผมมักเป็นไปในเชิงวิทยาศาสตร์ประยุกต์ ทำให้ไม่ค่อยได้พบปะผู้คนมากนักครับ
เมื่อประมาณสองปีที่ผ่านมา ผมหันมาสนใจการศึกษาด้านการเกษตรแบบดั้งเดิม คือ การเกตรแบบไร่หมุนเวียน ซึ่งอาจถือว่าเป็นระบบการเกษตรที่เก่าแก่ที่สุดในโลกเลยก็ว่าได้
นั่นทำให้ผมต้องเข้าไปอยู่ในพื้นที่ศึกษา และได้พูดคุยกับชาวบ้านอย่างจริงจังเป็นครั้งแรกเลยก็ว่าได้ครับ ผมเองต้องปรับทรรศนะและรูปแบบการทำวิจัยของตัวเองซะใหม่
สิ่งที่ทำให้ผมตระหนักคือ
- การเกษตรในระดับท้องถิ่นเหล่านี้ ย่อมมีภูมิปัญญาที่ถูกสะสมถ่ายทอดสืบต่อกันมาเป็นเวลานาน เพียงแต่ถูกซ่อนเก็บอยู่ในรูปขององค์ความรู้ภายในท้องถิ่นนั้นๆ
- อาจจะเป็นนักวิจัย หรือ เรา เองซะอีกที่ได้เก็บเกี่ยวประสบการณ์และเรียนรู้จากผู้คนในชุมชนท้องถิ่นเหล่นนั้น
- เราเอง หรือ พวกเขากันแน่ ที่ต้องการขอความช่วยเหลือ
- องค์ความรู้ภายในท้องถิ่น ย่อมมีคุณค่าที่ควรเก็บรักษาไว้
- สำหรับผมคิดว่าสิ่งทีมีคุณค่าเหล่านี้ นักวิจัยสามารถช่วยในด้านการเผยแพร่ และถ้าเป็นไปได้ บางสิ่งบางอย่างอาจจะต้องมีกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เข้ามาเสริมความแข็งแกร่งและการยอมรับในการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์แก่สังคมส่วนรวม
ในความเห็นของผม การทำวิจัยที่ต้องสัมผัสกับชุมชน เราควรให้เกียรติแก่ผู้ที่เราเข้าไปทำการศึกษาและขอข้อมูลจากเขา และที่สำคัญจะต้องแสดงความจริงใจต่อเขา เปิดใจกันอย่างตรงไปตรงมา ซึ่งสิ่งนี้จะทำให้พวกเขารู้สึกยินดีที่จะช่วยเหลือนักวิจัยเช่นกันครับ
โดยส่วนตัวนะครับ ผมรู้สึกยินดีและภูมิใจเป็นอย่างมากกับชาวจังหวัดอุตรดิตถ์ครับ ที่ได้คนที่มีความตั้งใจจริง อย่างคุณปภังกร พร้อมที่จะตอบแทนบุญคุณแผ่นดิน