FTA เกิดขึ้นเนื่องจากกลไกของ WTO ที่ไม่สามารถทำงานได้อย่างรวดเร็วทันใจ หลายประเทศจึงหันมาจับมือกันทำ FTA โดยประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจอย่าง USA, UK, EU รวมทั้งจีนและญี่ปุ่น ต่างอาศัยความได้เปรียบ และอ้างตามทฤษฎีการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน ที่กล่าวว่า...แต่ละประเทศมีทรัพยากรและศักยภาพในการผลิตไม่เท่ากัน จึงควรผลิตในสิ่งที่ตนเองถนัดและนำมาแลกเปลี่ยนกัน โดยต่างฝ่ายต่างได้ประโยชน์ (win-win situation)  แต่ในความเป็นจริงประเทศด้อย+กำลังพัฒนา มักจะเสียเปรียบอยู่เสมอ

การทำ FTA ที่ผ่านมา ทำแบบรวบรัด ไม่เปิดเผยข้อมูลที่ชัดเจน ทั้งนี้ก็เพราะ...รัฐบาลต่างมีส่วนได้เสียกับผลประโยชน์ หากลงนามในสัญญาไปแล้วก็จะมีผลบังคับใช้ไปอีก 5-10 ปี แม้ว่าจะไม่ได้เป็นรัฐบาลอีกต่อไป

ตัวอย่างเห็นได้จากการทำ FTA กับออสเตรเลีย ผลประโยชน์ตกอยู่ที่กลุ่มทุนค้าเหล็ก,รถยนต์  FTA กับจีน ผลประโยชน์ที่ CP เป็นต้น