เป็นเรื่องที่น่าสนใจนะครับอาจารย์ ตอนที่ผมเรียนเศรษฐศาสตร์จุลภาค ก็มีการพูดคุยเรื่องนี้กันอย่างกว้างขวางครับ

เพื่อนผู้พี่ของผมที่เรียนด้วยกัน ได้เคยพูดถึงคำคู่หนึ่งที่น่าสนใจครับ คือ คำว่า คุณค่ากับมูลค่า ผมเลยลองเอามาอธิบายเรื่องนี้นะครับ

อรรถประโยชน์ เป็นเรื่องการตีค่าของสิ่งที่เราต้องการได้มา เราพยายามตีค่าสิ่งต่างๆ โดยให้ลอง Trade off ดูว่า เราจะยอมเสียอะไรเท่าไรเพื่อแลกกับสิ่งนั้น พอมาจับกับเรื่องความต้องการของคน บางครั้งเราอยากได้ช๊อคโกแลต (เพราะเรายังไม่มีหรือมีน้อย) เราก็ยอมเสียที่จะไม่ได้กินฝรั่ง (ซึ่งอาจจะมีประโยชน์มากกว่า) แลกกับช๊อคโกแลต

ผมเลยขอพูดว่า อรรถประโยชน์เป็นเรื่องของมูลค่าครับ เราตีค่าสิ่งต่างๆ ตามความอยาก ที่ตีค่าก็คือตีมูลค่า เพราะเราต้องมา Trade off ว่าจะยอมแลก (หรือยอมจ่าย) เพื่อได้สิ่งนั้นหรือไม่

ส่วนคุณประโยชน์ ไม่เกี่ยวกับความอยาก เป็นเรื่องคุณสมบัติของสิ่งนั้นๆ เองโดยตรง ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ น้ำ  น้ำมีประโยชน์มาก เวลาที่เรามีน้ำเหลือเฟือ เราก็ไม่ตีมูลค่าให้น้ำ เราให้น้ำกันฟรีๆ แต่เราก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า น้ำที่ให้กันฟรีๆ นั้นมีประโยชน์ (ตอนนี้ เริ่มรู้สึกกันแล้วล่ะสิ เพราะน้ำที่เคยให้กันฟรีๆ มีมูลค่าแล้ว เพราะน้ำสะอาดเริ่มหายากขึ้นแล้ว ต้องอนุรักษ์น้ำกันมากขึ้นแล้วครับ)

 ผมเลยขอเรียกว่า คุณประโยชน์เป็นเรื่องของคุณค่า

จริงๆ แล้ว คุณค่ายังมีความหมายลึกไปอีกนะครับ เพราะหลายครั้งคุณค่าเป็นเรื่องของคุณค่าทางใจ ตีเป็นมูลค่าไม่ได้ ซื้อขายไม่ได้ ถ้ายกตัวอย่างเรื่องน้ำข้างต้น การที่เราให้น้ำกัน มันเป็นเรื่องของน้ำใจด้วยเหมือนกัน เราให้กันเพราะเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน เห็นใจกัน อันนี้เป็นคุณค่าที่ตีมูลค่าไม่ได้ (และไม่ควรจะไปตีมูลค่ามันด้วย) 

เพื่อนผู้พี่ของผมได้พูดว่า เราให้ความสำคัญกับเรื่องมูลค่ามากเกินไปหรือเปล่า เราควรจะให้ความสำคัญกับเรื่องคุณค่ามากขึ้น

ผมว่าน่าคิดนะครับ