ตอบคุณลูกหมูอ้วนว่า ขอให้พูดคุยกันให้เป็นธรรมชาติที่สุด (เป็นธรรมชาติเราจะได้ข้อมูลความจริง) แต่มักจะมีปัญหาคือด้านคนเก็บข้อมูลเอง เพราะต้องจัดกระบวนการ ถาม-ฟัง-สรุป-จำ-บันทึก ให้ดี ถูกต้องเหมือนเดิม (ที่เขาให้มา) อย่าเอาของเราใส่เข้าไป ผมแนะนำอย่าบันทึกต่อหน้าเขา อย่าบันทึกเสียงด้วย ใช้วิธีจำแล้วบันทึกให้เร็วที่สุด หรืออาจจะขออนุญาตเขาโน้ตประเด็นสำคัญไว้ (เป็นครั้งคราว) ก็ได้ แล้วนำมาเขียนไว้ว่าเขาบอกอะไรเราบ้าง (แบบเล่าเรื่อง)
     แต่อย่าได้ลืมจรรยาบรรณนักวิจัยที่ต้องบอกความจริงเขานะครับ ว่าต้องการจะศึกษาเรื่องนี้ เพื่อจะได้นำองค์ความรู้มาพัฒนาระบบฯ และจะไม่เปิดเผยชื่อเขาต่อบุคคลที่ 3 เวลาบอกเขาก็อาศัยจังหวะจะโคนดี ๆ (ขอให้เป็นแบบธรรมชาติที่สุด)
     การสร้างความคุ้นเคย ความเป็นกันเองก็สำคัญ จะทำให้เราได้ข้อมูลความจริงมาก การพูดคุยให้เขาเห็นว่าข้อมูลที่เขาจะบอกเราเป็นสิ่งที่มีคุณค่าต่อสังคมอย่างไร จะทำให้เขาภูมิใจ และเห็นคุณค่าตนเองสูงขึ้น ก็สำคัญ อันนี้ก็ต้องระวังนิดหนึ่ง คือการที่เขาจะใส่ความคิดเห็น หรือให้ข้อมูลที่เกินจริง (โดยเราไม่รู้) จึงต้องมีการตรวจสอบสามเส้าเสมอ เอาข้อมูลมาก่อนแล้ววันหลังจะมาว่าถึงวิธีการตรวจสอบสามเส้ากันอีกที

      ตัวอย่างที่ผมได้จากเพื่อนที่สตูล นั่นก็เป็นวิธีหนึ่ง ทั้งหมดเป็นสิ่งที่เขาบอกผม แม้ว่าบางเรื่องเหมือนจะยังไม่ครบ เช่นวิธีการเก็บ/บริจาค “ซากาต” ทำอย่างไร อันนี้ผมยังไม่ได้คำตอบจากเขา แต่เขาบอกว่าจะส่งเมล์มาให้อีกที เห็นเป็นตัวอย่างนะครับวีธีการเก็บข้อมูล สิ่งใดที่เขาบอกไม่ได้ก็ไม่ต้องไปเร่งรัดในตอนนั้น
     สุดท้ายอย่ากลัวที่จะทำ ลงมือทำเลย ถ้ายังไม่มั่นใจให้ไปอ่าน ความกลัว นะครับ ตั้งใจมาก…