สำหรับเรื่องของปุ๋ย กระผมก็พอจะมีประสบการณ์บ้างเล็กๆน้อยๆ มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้สำหรับกระผมได้นำพวกเศษพืชเศษผักมาหมักกับกากน้ำตาลและน้ำธรรมดา สัดส่วนก็อาศัยการสังเกตุปฏิกริยาการย่อยสลาย(เกิดฟองก๊าซและการยุ่ยของวัตถุดิบ)และกลิ่น(กลิ่นค้ลายกลิ่นกากน้ำตาลและมีกลิ่นแอลกอฮอล์อ่อนๆ ออกไปทางหอมไม่เหม็นบูด) นานไปซากพืชก็สลายไปจนหมดกระผมก็ได้นำไปให้นักเรียนทดสอบโดยการดมกลิ่น คำตอบที่ได้มีหลากหลาย มีทั้งกลิ่นยาแก้ไอ กลิ่นสาโท เหล้าขาว ยาดอง และยังมีกลิ่นอื่นๆ แต่กระผมนำมาในส่วนที่อยากให้นำไปใช้ต่อคือแอลกอฮอล์ กระผมก็ถามต่อว่าแอลกอฮอล์ใช้ทำอะไรได้บ้าง ก็ได้คำตอบว่าใช้ฆ่าเชื้อโรค และเป็นเชื้อเพลิง  กระผมก็ถามว่าแล้วจะเอาไปทำหรือไม่ ก็ไม่มีคำตอบ ก็คงคล้ายๆกับที่ท่าน ดร. แสวง  รวยสูงเนิน ได้กล่าวไว้ข้างต้น ว่าสุดท้ายเราก็จะเห็นคนติดกับดักความสะดวก รวดเร็ว เอาง่ายไว้ก่อนจนไม่ได้มองผลกระทบที่ตามมา เป็นสิ่งที่น่าเป็นห่วงอย่างมากครับ หลังจากที่กระผมได้ผันตัวจากเจ้าหน้าที่ประมงมาเป็นครูทำให้ได้สัมผัสใกล้ชิดกับเด็กในปัจจุบัน ที่เติบโตท่ามการความสะดวกและรวดเร็ว จนบางอย่างเด็กรับไปโดยที่ตัวเองก็ไม่ทราบว่ารับไปแล้ว แล้วพอผู้ใหญ่เห็นว่าไม่ถูกต้อง  ควรแก้ไขเค้าก็ไม่รู้ว่าตัวเค้าเองจะต้องแก้ไขอะไรอย่างไร  ก็เห็นใครๆก็ทำกันทั้งนั้น จนกลายเป็นความไม่เข้าใจกัน หรือปัญหาอื่นๆอีกมากมาย  กระผมคิดว่าพื้นฐานเป็นสิ่งที่สำคัญมากๆ ต้องทำพื้นฐานให้ดี เช่นเดียวกับการจะทำให้ดินดี ก็ต้องมีอินทรีย์สารเป็นพื้นฐาน แล้วจึงเติมจุลินทรีย์ที่เหมาะสม จึงจะได้ดินที่ดีมีธาตุอาหารเหมาะสม และต้องรู้จักวิธีใช้ด้วยครับ เพราะหากนำไปใช้ไม่เป็นก็อาจทำให้ต้นไม้ตายได้ กระผมเคยให้เกษตรกรนำปุ๋ยน้ำชีวภาพไปทดลองใช้ แนะนำวิธีใช้จนเข้าใจ ผ่านไป หนึ่งสัปดาห์แวะไปติดตามผลปรากฏว่าด้วยความใจร้อนอยากเห็นผลเร็วใส่เข้าไปเต็มที่  ดีว่าแค่ใบร่วง แต่ถ้าดูแลไม่ดีก็อาจทำให้ตายได้เช่นกัน แต่อีกคนใส่กล้วยไม้ใช้ทีละน้อยตามคำแนะนำ แต่ใส่บ่อยๆ เพราะสิ่งที่ให้ใส่เป็นปุ๋ยน้ำที่มีจุลินทรีย์มีชีวิต ถ้าสภาพแวดล้อมไม่ดีเค้าก็จะตายแล้วอาจทำให้เกิดของเสีย แต่ถ้าสภาพแวดล้อมเหมาะสมเค้าก็จะให้ธาตุอาหารและช่วยย่อยเซลล์ที่ตายแล้ว  ปรากฏว่าต้นกล้วยไม้ของคนนี้ออกดอกตลอด ดอกใหญ่และอยู่ทนนานกว่าที่ไม่ใส่ปุ๋ยน้ำชีวภาพ อันนี้เป็นเพียงบางกรณีที่นำมายกตัวอย่าง จริงๆแล้วยังกรณีอื่นๆอีกมากมาย กระผมจึงคิดว่าเด็กก็เช่นเดียวกันควรจะได้รับพื้นฐานที่ดี(นั่นก็คือการอ่านเป็น เขียนเป็น พูดเป็น และสรุปความเป็น)เพื่อการต่อเติมเสริมแต่งที่จะทำให้เค้าพัฒนาไปในทางที่ดีและยั่งยืน