ในกระบวนการศึกษาหรือแสวงหาความรู้ในด้านสื่อสารมวลชน เพื่อเป็นพื้นฐานในการกำหนดแนวคิดทางยุทธศาสตร์ในการพัฒนาสื่อสาธารณะนั้น มีความจำเป็นต้องประยุกต์ใช้มรรควิธีในการแสวงหาองค์ความรู้จากทุกสำนักคิด ทุกทฤษฏี และนำมาใช้อย่างบูรณาการเพื่อความรอบด้านและสมบูรณ์ที่สุดความหมายตามรากศัพท์  คำว่า Communicate ในภาษาดั้งเดิมมีความหมายที่สร้างขึ้นไว้อย่างถูกต้อง นั่นคือ ภาษละติน Communicare หรือ ภาษาฝรั่งเศส Communiquer ซึ่งแปลตามตัวว่า make common ซึ่งหมายถึงทำให้มีสภาพร่วมกัน หรือทำให้รวมกันเป็นหนึ่ง เป็นความหมายที่ตรงกับพฤติกรรมธรรมชาติของมนุษย์ที่จะต้องพยายามสื่อสารให้เข้าใจตรงกันอยู่ตลอดเวลาสำหรับนักวิชาการไทย อาจารย์รจิตลักขณ์  แสงอุไร แห่งคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้อธิบายความหมายไว้ว่าการสื่อสารเป็นกระบวนการที่ไม่หยุดนิ่ง เป็นกระบวนการที่ถ่ายทอดความหมาย และมีผลกระทบเกิดขึ้นทั้งต่อผู้ส่งสารและผู้รับสาร การสื่อสารเป็นเรื่องเฉพาะตัว และจำเป็นต้องมีการอธิบายความหมายของสัญลักษณ์ที่ใช้เพื่อความเข้าใจของทุกฝ่าย        ในด้านองค์ประกอบ และ คุณลักษณะ ของสื่อสารมวลชน มีนักวิชาการศึกษาค้นคว้าไว้จำนวนมาก โดยมีแนวคิดที่สำคัญได้แก่ <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"> ด้านกระบวนการสื่อสารเป็นกระบวนการ 2 ทาง (two-way process) ซึ่งประกอบด้วยองค์ประกอบอย่างน้อย 5 ประการ คือ ผู้ส่งสารหรือผู้เข้ารหัส(sender) ผู้รับสารหรือผู้ถอดรหัส      (receiver) สาร (message) ช่องทางการสื่อสาร (channel) และ  สภาพแวดล้อมของการสื่อสาร          ( context / environment )  และ คำอธิบายอย่างง่ายก็คือ การสื่อสารมวลชนทั้งหลายประกอบด้วยองค์ประกอบหลัก 5 ประการ คือ  1) ผู้ส่งสาร  ซึ่ง… 2) ส่งสารๆหนึ่ง… 3)  โดยผ่าน ช่องทางๆหนึ่ง… 4) ถึง ผู้รับสาร กลุ่มหนึ่ง… 5) และ ทำให้เกิดผลบางอย่าง….สำหรับในอีกมุมมองหนึ่งของนักวิชาการไทย ศิริชัย ศิริกายะ และกาญจนา แก้วเทพ ได้อธิบายถึงองค์ประกอบสำคัญของการสื่อสารมวลชนในเชิงประเด็น ได้แก่  สถาบันสื่อมวลชน  กระบวนการสื่อสารมวลชน  แนวคิดเกี่ยวกับมวลชน และ วัฒนธรรมมวลชน</p>ในส่วนของผู้ปฏิบัติซึ่งมีบทบาทสำคัญในวงการสื่อสารมวลชนไทย รุ่งมณี เมฆโสภณ  กล่าวว่าชีวิตสาธารณะนั้นเปรียบเหมือนแก้วที่เป็นฝ้าและสกปรก งานของสื่อมวลชนคือ การทำ<div>
<div id="ftn3">

แก้วสกปรกนั้นให้สะอาด  ประเด็นสำคัญคือต้องรู้จริงและรับผิดชอบตลอดจนทำด้วยสำนึกของ และสังคมด้วย

คุณสมหมาย ปาริจฉัตต์ บรรณาธิการอาวุโส หนังสือพิมพ์มติชนกล่าวว่า สื่อมวลชนควรนำเสนอเรื่องจริง ที่จะนำไปสู่การปรับปรุงแก้ไขร่วมกัน นำเสนอให้ถูกต้องเหมาะสมและเกิดผลกระทบในเชิงบวก ให้ประชาชนมีข้อมูลมากลั่นกรอง เปรียบเทียบ และตัดสินใจด้วยตัวเขา ไม่ใช่สื่อมวลชนเป็นผู้ตัดสิน <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal">คุณสมหมาย ยังเน้นย้ำอีกว่า ควรเน้นปรัชญาในการสื่อสารทางเลือกให้เกิดแก่ชาวบ้านท้องถิ่น ให้มีศักยภาพการต่อรองกับคนในส่วนกลางให้มากขึ้น ต้องนำเสนอข่าวที่ฉีกออกไปจากส่วนกลาง นำเสนอข่าวเฉพาะในพื้นที่ ในปริมณฑลของเขามีกลุ่มผู้อ่านที่ชัดเจน การสร้างเวทีไปร่วมกับองค์กรต่างๆเพื่อให้เกิดการแพร่ขยายของข่าวสารออกไป  บทบาทของสื่อมวลชน ต้องระบบความคิด วิธีการทำงานให้เป็นระบบก้าวเข้ามาหากลุ่มคนเล็กๆมากขึ้น เข้าหาชาวบ้านมากขึ้น หันมาสู่สิ่งที่เป็นเนื้อหาสาระมีประโยชน์ต่อส่วนรวม</p>

 นักปฏิบัติการสื่อสารมวลชนไทยที่มีพื้นฐานงานในท้องถิ่น ภูมิภาค คือ ประสาน สุกใส บรรณาธิการบริหาร หนังสือพิมพ์โฟกัสสงขลา กล่าวว่า บทบาทในเชิงประชาสังคม มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่สื่อต้องเข้ามามีบทบาทในการเสริมสร้างสังคม เพราะสถานการณ์รอบด้านเปลี่ยนแปลงเร็วมาก และเราไม่สามารถฝากความหวังทั้งหมดไว้ทีส่วนกลาง  ซึ่งสื่อมวลชนก็มีโอกาสมากขึ้นเพราะการเติบโตขององค์กรทางสังคมต่างๆล้วนเป็นพันธมิตรกับสื่อมวลชนเพราะต่างมีบทบาทที่ต้องการสร้างสรรค์สังคม มีเป้าหมายเพื่อที่จะพัฒนาท้องถิ่น

วลักษณ์กมล  เอี่ยมวิวัฒน์กิจกล่าวถึงประเด็นที่น่าสนใจในบทบาทสื่อมวลชนกับ ท้องถิ่นว่า สื่อมวลชนจะต้องช่วยทำให้เกิดเวทีในการพูดคุยเพื่อให้เกิดความตื่นตัวในท้องถิ่น  รวมทั้งทำให้เกิดเวทีร่วมคิด ร่วมทำประโยชน์ เพื่อให้มีการรวมกลุ่มกันทำกิจกรรมซึ่งอาจเป็นธุรกิจชุมชน แล้วสื่อท้องถิ่นก็เข้าไปทำงานหยิบฉวยความสำเร็จของเขาออกมารายงานสู่สาธารณะ ขณะเดียวกันก็ต้องจับตาดูข้อผิดพลาดของเขาด้วย เช่น มีการคอรัปชั่น หรือไม่  ซึ่งจะก่อให้เกิด “จิตวิญญาณท้องถิ่น” เพื่อร่วมดูแลท้องถิ่นของตนเอง

</div> </div>