ผมคิดว่า ความขัดแย้งของข้อมูลเป็นเรื่องปกติธรรมดาที่ยอมรับได้ในทางวิชาการนะครับ

เรื่องเดียวกัน พื้นที่ศึกษาเดียวกัน กรอบในการศึกษาเดียวกันแต่ใช้วิธีการศึกษาต่างกัน ข้อมูลก็ไปคนละอย่าง

มีเงื่อนไขปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้ผลลัพธ์ออกมาเป็นข้อมูลต่างกัน ไล่ตั้งแต่การตั้งคำถาม วิธีวิทยา ไปจนถึงตัวผู้เก็บข้อมูล

หรือแม้กระทั่งอารมณ์ความรู้สึกของผู้ให้สัมภาษณ์

อีกประเด็นที่นักวิชาการสาย Post modern ให้ความสำคัญก็คือ ความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างผู้คนที่มาเกี่ยวข้องกับการทำวิจัย และการเก็บข้อมูลดังกล่าว

ผมดีใจที่ได้ยินหลายๆคน โดยเฉพาะท่านพัฒนาการอำภอชี้ชวนว่าไม่อยากให้ชาวบ้านเป็นทุกข์กับการเก็บข้อมูลมากไปกว่านี้

อย่างน้อย ท่านก็แสดงความเห็นใจและมองเห็นหัวใจของชาวบ้าน คิดถึงใจเขาใจเรา ไม่อยากเห็นชาวบ้านเป็นผู้ถูกกระทำ

แต่ด้วยความสัมพันธ์เชิงอำนาจ และวิธีวิทยาที่ใช้กันอยู่นี้ ผมคิดว่ามันยาก เพราะมัน top down โดยโครงสร้างและระบบราชการเห็นๆ

อันนี้ เปลี่ยนยากมาก นักเก็บข้อมูลแนวมหาดไทยคงไม่เอาด้วย