แถมอีกนิดครับ

คำถาม

ที่บ้านมีเชื้อสายจีน ตอนนี้กำลังเตรียมการทำบ๊ะจ่างกินกัน อาม่าบอกว่าต้องกินวันที่ 22 มิถุนายน ผมถามว่าทำไมต้องกิน ท่านก็บอกว่าเป็นมงคล เป็นประเพณีมานาน แต่พอถามไล่ว่าประเพณีมีที่มาจากอะไร ท่านก็บอกได้ไม่ชัดเจน ผมเองก็พูดจีนอ่านจีนไม่ได้เสียแล้ว เสียดายที่ตอนเด็กไม่ได้สนใจเรียน จึงรบกวนเรียนถามคุณพายัพมา ณ ที่นี้

หลานจีนรุ่นที่ 3 16 มิ.ย. 47
คำตอบ

ประเพณีนี้เกิดขึ้นเพื่อรำลึกถึงมหากวีเอกท่านหนึ่งครับ

ฌีหยวน (340 – 280 ก่อนคริสตศักราช)

ประเพณีนี้จะมีขึ้นในเดือน 5 วันที่ 5 ตามปฏิทินจันทรคติของจีน ปีนี้ตรงกับวันที่ 22 มิถุนายน 2547

ชาวจีนมีประเพณีการกินข้าวเหนียวห่อด้วยใบไผ่ หรือใบกก ใบอ้อ อันเป็นใบไม้ที่มีขึ้นอยู่ตามป่าชายเลนริมฝั่งแม่น้ำทางภาคใต้ของประเทศจีน ข้าวเหนียวห่อแบบนี้ของเดิมเป็นข้าวเปล่าไม่มีไส้ ชาวจีนเรียกว่า...

จังจื่อ

แต่เมืองไทยชอบเรียกว่า...

บ๊ะจ่าง

คงจะเพราะมีไส้เนื้อหมูหรือเนื้ออื่น ๆ ด้วย

บ๊ะ = เนื้อ, จ่าง = ข้าวเหนียว

นี่ออกเสียงตามสำเนียงจีนท้องถิ่นภาคใต้

ฌีหยวน เป็นลูกผู้ดีมีสกุลแห่งรัฐฉู่ (ฌ้อ) ซึ่งเป็นรัฐใหญ่ทางภาคใต้ของจีนในยุคชุนชิวจ้านกว๋อ สมัยสามก๊กเรียกรัฐฉู่ว่าจิงโจว (เกงจิ๋ว) ท่านได้รับการศึกษาอย่างดีมาตั้งแต่เด็ก สามารถแต่งบทกวีได้อย่างไพเราะเพราะพริ้ง และมีความสามารถในการรับราชการจนขึ้นถึงตำแหน่งจั่วถู เปรียบได้เท่ากับรองนายกรัฐมนตรีรัฐฉู่ในรัชสมัยของกษัตริย์ฉู่ไหวหวาง

แต่แล้วก็ถูกกังฉินใส่ไฟจนถูกกษัตริย์ฉู่เนรเทศไปอยู่เมืองชายแดนนานประมาณ 4 - 5 ปี

ฉู่ไหวหวางหลังจากเนรเทศฌีหยวนไปแล้ว พระองค์เองก็ขาดขุนนางจงเฉิน (ตงฉิน) ผู้จงรักภักดีคอยให้คำปรึกษาที่ถูกต้อง ทรงหลงลมขุนนางเจียนเฉิน (กังฉิน) ตัวแสบ ที่ยกยอสอพลอว่าพระองค์ทรงมีสติปัญญาเลิศล้ำยิ่งกว่าใคร ทรนงตนขนาดยอมไปเจรจาความเมืองกับรัฐฉินด้วยพระองค์เอง จึงถูกจับขังลืมไว้ที่รัฐฉินกระทั่งสิ้นพระชนม์

ฌีหยวนกลับเข้ารับราชการอีกในรัชกาลต่อมา

กษัตริย์หยิ่งเซียงหวางเป็นลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น มีรับสั่งเนรเทศฌีหยวนให้ไปไกลสุดกู่กว่าเก่าก่อน รัฐฉู่จึงตกต่ำลงทุกวัน เพราะในราชสำนักมีกังฉินมากกว่าตงฉิน ในเวลาไม่นานนักก็ถูกรัฐฉิน อภิมหาอำนาจในยุคนั้น เขมือบเป็นภักษาหารล่มสลายหายไปจากประวัติศาสตร์จีน

ฌีหยวนตกระกำลำบากอยู่เมืองกันดารแถบแม่น้ำมี่หลัวเจียง แต่ยังเป็นกังวล ติดตามข่าวคราวของบ้านเมืองอยู่เสมอ เมื่อทราบว่ารัฐฉู่อยู่ในสภาพสิ้นหวัง รู้สึกเสียใจเป็นอย่างยิ่ง และเขียนคำกลอนระบายความอัดอั้นไว้เป็นเพลงยาว มีข้อความโศกเศร้าสะเทือนใจมาก เพลงยาวนี้มีชื่อเสียงมาก เรียกกันว่า

หลีซาว

หมายถึงนิราศทุกข์ !


หลังจากแต่งเพลงยาวแล้ว ฌีหยวนเกิดความคลุ้มคลั่งเสียใจอย่างถึงที่สุด ที่ไม่อาจกอบกู้รัฐฉู่จากหายนะได้ จึงตัดสินใจปลิดชีวิตตนเองทิ้ง เพราะไม่อยากอยู่เป็นข้าสองเจ้าบ่าวสองนาย

ฌีหยวนเดินลุยลงแม่น้ำมี่หลัวเจียงที่เชี่ยวกรากเมื่อเดือน 5 วันที่ 5 และหายลับไปในสายน้ำที่ไม่มีวันไหลกลับคืนมา

ชาวบ้านย่านนั้นทราบข่าวฌีหยวนเดินหายลงไปในน้ำ รีบพากันวิ่งมาช่วย แต่ก็ไม่ทันแล้ว บางคนรีบนำเรือแล่นฝ่าสายน้ำที่กำลังเอ่อท่วมท้นตามเทศกาลน้ำหลากไปตามหา แต่ก็ไม่พบวี่แววของขุนนางตงฉินคนนี้แม้แต่น้อย

ประชาชนบางคนคิดว่าบางทีอาจเกิดปาฎิหาริย์ที่สิ่งศักดิ์สิทธิ์จะช่วยคนดีให้ตกน้ำไม่ไหล ฌีหยวนอาจติดอยู่ที่ใดที่หนึ่งแล้วกำลังรอคอยความช่วยเหลือด้วยความหิวโหย...

จึงนำข้าวห่อด้วยใบไม้ที่ขึ้นอยู่ริมฝั่งน้ำนั้นไปวางไว้ตามเกาะแก่งต่าง ๆ ที่คาดว่าสายน้ำจะพัดพาฌีหยวนมาถึง


ชาวบ้านต่างรอคอยด้วยความหวังว่าสักวันหนึ่งฌีหยวนจะรอดชีวิตกลับมาอีก แต่คอยแล้วคอยเล่าก็ไม่เห็นท่านย้อนกลับมาอีก กระทั่งครบรอบปีที่ฌีหยวนหายลับไปกับสายน้ำ ประชาชนต่างยังระลึกถึงฌีหยวนไม่สร่างซา...

ได้พากันห่อข้าวด้วยใบไม้พายเรือออกไปตามหาฌีหยวนอีก

ประชาชนประพฤติปฏิบัติเช่นนี้เป็นประจำทุกปีจนกลายเป็นประเพณีในการพายเรือนำข้าวห่อด้วยใบไม้ไปเซ่นไหว้คาราวะดวงวิญญาณของฌีหยวน และสืบสานประเพณีอันดีงามนี้มาอย่างยาวนานมากกว่า 2,000 ปีแล้ว แสดงให้เห็นถึงจิตใจของประชาชนที่ยกย่องนับถือคนดีแม้ว่าจะตายไปนานแล้วก็ยังกราบไหว้บูชาไม่มีวันลืม

ในทางกลับกัน ถ้าใครทำชั่วก็จะสาปแข่งไม่มีวันเสื่อมคลายเช่นกัน อย่างเรื่องกินปาท่องโก๋เพราะความเคียดแค้นขุนนางกังฉิน

ความที่ฌีหยวนมีฝีมือในการเขียนบทกวีเป็นเอกด้วย วันคล้ายวันตายของฌีหยวนจึงถูกยกย่องให้เป็นวันกวี หรือ...

ซื่อเหยินเจี๋ย

ชาวจีนบางกลุ่มจึงมีการจัดประกวดแต่งบทกวีรักชาติ เพื่อรำลึกเหตุการณ์สำคัญตามประเพณีนี้ บ้างก็มีการแข่งเรือเพื่อระลึกถึงการที่ชาวบ้านรีบพายเรือเพื่อไปช่วยชีวิตฌีหยวน

แปลกแต่จริง -- วันกวีของจีนปีนี้ที่ตรงกับวันที่ 22 มิถุนายนอยู่ใกล้ ๆ กับวันกวีของไทย

เพราะวันที่ 26 มิถุนายนของทุกปีเป็นวันสุนทรภู่ !

อยากรู้ภาษาจีนตอนโต และตำนานต่าง ๆ ก็ไม่ยาก

ลองไปที่โรงเรียนภาษาจีนสุขสันต์วิทยาสิครับ โทรศัพท์ 0-2628-8818, 0-2628-8819 เสาร์-อาทิตย์นี้มีรุ่นใหม่ที่น่าจะคึกคักทีเดียว

“น้องปราบ” ด.ช.นันทสุทธิ์ ลีลายุทธ เจ้าของรางวัล “แฟนพันธุ์แท้สามก๊ก” ก็จะได้เรียนด้วย



พายัพ วนาสุวรรณ 16 มิ.ย. 47

 

ที่มา http://www.manager.co.th/politics/PoliticsQAQuestion.asp?QAID=3146