บ้านดง๑๔กค๕๐ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ช่วงแรกชวนกันคุยเรื่อง “ถ้าจะเล่าเรื่องบ้านดง”</p>หลังจากนั้นก็แบ่งกลุ่ม  ได้สาระดังนี้  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">กลุ่มภูมิปัญญา</p><ol style="margin-top: 0cm">

ใส่ข้าวที่แช่น้ำแล้ว

เจาะรู

น้ำ

ไฟ

ตำรายาแก้ผิดเดือน    ยางมะปิน มะแข้งขม เกล็ดปลาแห้ง ไม้เหียง   ผสมกันเป็นต้ม  ยางหน้อง

ยาแก้เจ็บท้อง   ยอดอ่อนใบฝรั่ง  ยอดอ่อนใบทับทิม หัวปูเลย ใบเปลวแดง นำมาฝนกับหิน

อาหารสำหรับคนอยู่ไฟ  ปลาก่อ  คั่วเกลือกินกับข้าว  ไก่ หมู แทงยางหน้องแล้วกินได้ ปลาอื่นกินไม่ได้

แก้หวัดลูก  แมงจู้จี้ขายาวย่างไฟ มาห่อผ้าขาวแช่น้ำให้ลูกกิน

ทำข้าวไร่ ข้าวสุก   บอกไม้ซางใส่น้ำกิน  ใส่ข้าวไร่หลังฝนตก  วิธีหุงข้าว

ทำไร่ข้าวโพด ไร่ข้าว หว่านฝ้ายเม็ดสำลี ทำ ๓ อย่าง ๆ ละน้อย

อาหารที่สำคัญหลัก ๆ ปลาทู หน่อไม้ นึ่งผัก ไก่ เนื้อ และ หมู ไม่ต้องกินบ่อย

การตำข้าวด้วยครกกระเดื่อง (มองตำข้าว) ต้องเสียครึ่งต่อครึ่ง ลำบากกว่าการใช้โรงสีมาก

การจุดไฟ  ใช้ขี้ขะย้าทุบละเอียด เอาใบตองตึงมามวนเป็นหลอดยาว ๆ แล้วจุดไฟ

ขี้ขะหย้า และ เครือเขา (ชะแม้) และ ปูนขาว แช่รวมกันออกมาเป็นยางเหนียว ๆ ผสมทรายแล้วมาใช้แทนซีเมนต์สร้างโบสถ์ วิหาร  หรือ ขัดมันพื้นอุโบสถ

</ol>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">กลุ่มครูสุนา</p><ol style="margin-top: 0cm">

การคลอดลูก คลอดตามธรรมชาติโดยใช้หมอตำแยผู้ชาย ซึ่งต้องเป็นผู้ที่มีคาถาอาคม  พรมน้ำมนต์เป่าคาถาบนศรีษะและท้อง  เพื่อให้เด็กในท้องกลับหัวลง  เพื่อจะได้คลอดง่าย  พอคลอดแล้วใช้ผิวไม้ไผ่คม ๆ มาตัดสายสะดือ  เพื่อกันบาดทะยัก  แล้วนำรกไปฝังไว้ใต้บันได้  ไปขอผ้าซิ่นเก่า ๆ มาทำผ้าอ้อมห่อทารก  สำหรับแม่ต้องนั่งพิงบนที่นอน แล้วเอาผ้าเศษมาผูกที่ท้อง  เพื่อไม่ให้มดลูกหย่อนเข้าอู่เร็ว  และทำผ้าคลุมศรีษะ ไม่ให้ลมเข้ารูขุมขน  เพื่อกันโรคต่าง ๆ เข้ามาแทรกซ้อน  ส่วนอาหารการกินหลังคลอด  กินกับเกลือคั่ว และ ไข่ปิ้ง  พอได้ ๓ วัน ต้องกินยางน่อง  เพื่อให้มดลูกเข้าอู่  เป็นยาขมุ

ผักสวนครัว การปลูกผักสวนครัวของชาวบ้านแต่อดีต  โดยการใช้ปุ๋ยธรรมชาติ มูลสตว์ต่าง ๆ

ความเชื่อของคนในหมู่บ้าน เช่น  ไม่ใส่รองเท้าเข้าวัด  ไม่กางร่มใส่หมวก ถุยน้ำลายในวัด  ไม่เก็บของในวัดมาครอบครอง  ไม่ตัดเล็บสระผมวันพระ  

บวชนาค เด็กชายจบ ป.๔  ไปฝากกับวัด ๓-๔ เดือน แล้วจึงบวช เอาพระนาคขี่คอ  เดินไปตามบ้านพี่บ้านน้องเพื่อผูกมือเอาขวัญ

คารวะเทวดาประจำหมู่บ้าน โดยนำธูป ฝ้ายขาว หมากพลู อย่างละ ๔  น้ำส้มป่อย ไปไว้ที่บ้านคนทรง ในวันสงกรานต์ทุกหลังคาเรือนนำน้ำอบน้ำหอมไปคารวะ  ใครที่ลูกไปเป็นทหาร ต้องขอดินจากเทวดา ติดตัวไป  พอปลดทหารก็นำดินกลับมาไว้ที่เดิม

ยี่เป็ง ชาวบ้านจะมีการตานเฮือนน้อยไปหาผู้ที่ล่วงลับ  มีบ้าน และ ภายในบ้านมีข้าวของเครื่องใช้เหมือนตอนที่มีชีวิตอยู่  และ มีต้นกัลปพฤกษ์

การทำไร่เลื่อนลอย   นำเสียมมาขุดหลุมเอาเมล็ดข้าวเข้าหยอดพอออกผล  เก็บเกี่ยวแล้วตากให้แห้ง  นำข้าวมากองรวมกัน  เอาเท้าเหยียบให้เม็ดข้าวหลุดจากรวง  แล้วนำใส่กระบุง หาบจากบนดอยลงมาบ้าน  แล้วนำมาตากให้แห้ง  มาใส่ครกตำเอาเปลือกออกให้เป็นข้าวสาร

</ol>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">กลุ่มพ่อปั๋น สีตื้อ</p><ol style="margin-top: 0cm"><li class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; tab-stops: list 36.0pt">สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่นับถือ คือ </li></ol><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        วัด  (วัน ๘ ค่ำ บูชาผ้า สะเดาะเคราะห์)  พระพุทธรูปไม้เก่าแก่  (มาบูรณะปะไม้แทนที่ผุ  ทำสีใหม่)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        เทวดาให้ปกปักรักษา   ไม่ได้ขอหวย  (ไหว้ประจำวัน  วันสำคัญเช่นออกพรรษา เข้าพรรษา ที่มากที่สุดคือ วันปากปี ๑๖ เมษายน  ของไหว้ มี ข้าว น้ำ ผลไม้  ของหวาน) </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ท้าวทั้งสี่(คุ้มครองงานให้ดำเนินไปด้วยดี ทำทุกงาน  งานมงคล  อวมงคล)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ผีเจ้าวัด</p><ol style="margin-top: 0cm"><li class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; tab-stops: list 36.0pt">ประเพณี</li></ol><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        สงกรานต์ (แต่ก่อน รดน้ำผ่านรินสรงน้ำพระในห้องเดี๋ยวนี้ญาติโยมฮอมน้ำส้มป่อยในโอ่ง  แล้วพระตักไปสรงเองในห้องน้ำ)   สรงพระพุทธรูปสิ่งปลูกสร้างในวัด ต้นไม้  ไม้ค้ำศรี กลอง  (หอกลองกลายเป็นประปา)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ดำหัวเทวดา(เคี้ยวดิน)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        นา เอาขวัญข้าว (ข้าวลานเดียวกัน เอาเข้าบ้านพร้อมกัน  รอวันดี)   เอาขวัญควาย (การผูกสวยดอกไม้วัวควายที่ทำงานจะผูกไว้ที่เขาทั้งสอง  ที่ไม่ได้ทำงานจะผูกไว้กลางกระหม่อม) บูชาแม่โพสพ (หลังจากปลูกแล้ว ๑ เดือน)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        แช่น้ำอุปคุต หรือ การขอฝนมาทำนาในช่วงฝนแล้ง  ชาวบ้านที่ได้รับการคัดเลือกแล้ว ว่ามีศีลมีธรรม จะพากันไปในป่า ซึ่งจะมีจุดทำพิธี ๒ ที่  เป็นน้ำวังของน้ำแม่ลัว (เรียกภาษามปีว่า “สิงแม้น่า”) นำกระบอกไม้ไผ่สลักคาถาไปผูกติดกับก้อนหิน   ในแม่น้ำ  แล้วโยงเชือกไปมัดกับต้นไม้หลังจากนั้นก็กลับหมู่บ้าน   พระสงฆ์ทำพิธีกรรมตลอด ๗ วัน ที่วัดเก๊า  คือวัดบ้านดงใต้ วันที่แปดจึงไปแก้มัด เอากระบอกไม้สลักคัมภีร์ออกมาจากแม่น้ำ  ว่ากันว่า  วันที่เอาออกมานั้น  บางทีมีฝนตกน้ำหลากไล่หลังจนออกมาไม่ทันก็มี</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ส่งเคราะห์บ้าน เดือน ๘ แรม ๘ ค่ำ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ยี่เป็ง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ๑๒ เป็ง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ๔ เป็ง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ส่งข้าวญาติ วันสำคัญ เช่น เข้า ออกพรรษา ปีใหม่  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ขอผ้าซิ่นเก่ามาทำผ้าอ้อม</p><ol style="margin-top: 0cm"><li class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; tab-stops: list 36.0pt">ภาษิต  คำสอน</li></ol><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        กิน ตาน เก็บ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ๗ วันแอ่วหาคนเฒ่า ๙ วันแอ่วหาคนหนุ่ม</p><ol style="margin-top: 0cm"><li class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; tab-stops: list 36.0pt">นิทาน เพลง</li></ol><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ปู่สุข</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        เพลง สละสี   (สั่งเสียลูก ว่าพ่อกับแม่จะพากันไปทำไร่  ได้เตรียมปลาทู ปลาร้า เกลือ ข้าว ไว้แล้ว)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        การเล่น  (แขก?)</p><ol style="margin-top: 0cm"><li class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; tab-stops: list 36.0pt">อาชีพ</li></ol><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ทำนา  ฝนก็ไม่แล้ง แต่น้ำมาเร็ว  ไปเร็ว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ปลูกพืชหลังนา   หอม กระเทียม  ถั่วเหลือง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        รับจ้าง</p>·        ทำไม้กวาด  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นัดครั้งต่อไป ๔ สค. ๕๐ ๑๙.๐๐ น. วัดบ้านดง</p> ความเห็นอื่น ๆ ที่ได้จากที่ประชุม <ul style="margin-top: 0cm">

พระครูบอกว่า  ต้องไปหาแม่นางดาที่เชียงคำสักครั้ง   ถามด้วยตัวเองน่าจะดี

การที่ทาง อบต.สวนเขื่อน ถามว่า จะให้ช่วยอะไรนั้น      ชาวบ้านถามกันเองว่าจะหวังได้ไหม  เพราะเฉพาะเรื่องเม็ดพันธุ์ผักเงิน ๒ – ๓ พัน ยังไม่ได้ความ

ชาวบ้านถามอีกว่า  เราจะได้แสดงในงานมหกรรมสร้างสุขจริงหรือ   จะแสดงอะไร  

</ul>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">วุฒิไกรหมายเหตุต่อความเห็นต่าง ๆ และ สภาพในที่ประชุมดังนี้</p><ul style="margin-top: 0cm">

ในมหกรรมสร้างสุข  อย่างน้อยที่สุดจะอยู่ในส่วนนิทรรศการวัฒนธรรม  มปีจะได้แสดงวิถีชีวิตที่นั่น

ชาวบ้านกระตือรือล้นมาก   ถ้าได้แกนนำในพื้นที่  ที่มีศักยภาพในการจดบันทึก  จะได้เรื่องราวอีกมาก  แต่จะใช้งบประมาณจากที่ไหนมาสนับสนุนคนเหล่านั้น

กระบวนการในเวทีเป็นธรรมชาติดีมาก   ได้รับการจัดการอย่างใช้ได้  จาก อ.รักเกียรติ   ผอ.รร.บ้านดง  มีครูมาร่วมจดบันทึก  เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในโรงเรียน

ครูสุนาร้องเพลงอยู่คนเดียว คนอื่นไม่ร้อง  ทำไม  และจะทำอย่างไร

อาหารวันนี้  หน่อไม้ดองนึ่งข้าวเบือ   เห็ดนึ่งข้าวเบือ  หน่อไม้ก้งหน่อไม้ลาย   น้ำริกแดง ผักนึ่งข้าวเบือ ปลาเค็มตัวเล็กๆ ทอด

</ul>