สรุปบทเรียนที่ได้เรียนรู้ วันที่ 28 29 30 มี.ค. 2560

1. สฟ. น่าน

สฟ. น่าน แต่เดิมเป็นสถานีไฟฟ้าแรงสูงที่มีระบบไฟฟ้าขนาดแรงดัน 115 kV สำหรับจ่ายพลังงานไฟฟ้าให้จังหวัดน่าน โดยรับพลังงานไฟฟ้า จาก จังหวัดแพร่ แต่ภายหลังได้มีการก่อสร้างขยายเพิ่มระบบ 500/230 kV นอกจากงานก่อสร้าง สถานีไฟฟ้าแรงสูงแล้ว ยังมีงานก่อสร้างสายส่งไฟฟ้าแรงสูง 500 kV จาก ชายแดนไทย-ลาวเชื่อมต่อกับ สฟ. น่าน และสายส่งจาก สฟ.น่านเชื่อมต่อกับ สฟ. แม่เมาะ3 เป็นการเชื่อมโยงกับระบบไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าหงสาจากประเทศลาวกับระบบไฟฟ้า 500 kV ของประเทศไทยเพื่อส่งพลังงานไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าหงสาให้กับประเทศไทย

สำหรับจังหวัดน่านจะได้รับผลพลอยได้จากระบบส่งไฟฟ้า 500 kV ดังกล่าว เนื่องจากได้เชื่อมต่อระบบไฟฟ้า 115 kVเดิม เข้ากับระบบ 500 kV ทำให้ระบบไฟฟ้าสามารถจ่ายพลังงานไฟฟ้าให้จังหวัดน่านได้มากขึ้นและมั่นคงมากขึ้น

ชุมชนรอบสถานีไฟฟ้าแรงสูงได้รับผลกระทบเนื่องจากอุปกรณ์ไฟฟ้าภายในสถานีไฟฟ้ามีเสียงดัง ซึ่งในเวลากลางคืนจะสามารถได้ยินชัดเจน ทั้งที่ระดับเสียงไม่เกินค่ามาตรฐาน แต่ กฟผ. ได้ดำเนินการสร้างกำแพงกันเสียงเพื่อลดปัญหาดังกล่าว

2. บ้านดงป่าสัก

1. นายไพศาล วิมลรัตน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน

ปัญหาเรื่องป่าไม้ของจังหวัดน่านนับเป็นปัญหาระดับประเทศเนื่องจากเป็นป่าต้นกำเนิดลุ่มน้ำน่านซึ่งเป็นต้นน้ำสายสำคัญของประเทศ ซึ่งปัจจุบันพื้นที่ป่าไม้มีปริมาณลดลงเป็นจำนวนมาก ซึ่งจะต้องมีแนวทางลดการทำลายป่าไม้ และ แนวทางการฟื้นฟูพื้นที่ป่าที่ได้รับความเสียหายไปฟร้อมๆ กัน ปัจจุบันเดิมที่เป็นป่าดงดิบ และมีต้นน้ำลำธาร ในพื้นที่ของ จ. น่าน มีปริมาณลดลงเนื่องจากมีการทำลายป่าเป็นพื้นที่ทำกิน

แนวทางการแก้ไขปัญหาป่าไม่จังหวัดน่านตามแนวทางของผู้ว่าราชการจังหวัดจะต้องแก้ปัญหาประชาชนที่อยู่ในพื้นให้ได้ต้องทำให้เกิดความสมดุลระหว่างประชาชนในพื้นที่กับป่าไม้ ให้ประชาชนในพื้นที่ดูแลป่าไม้ได้ด้วยตนเอง ทางราชการต้องให้ความเป็นธรรมกับประชาชนที่อยู่อาศัยในพื้นที่ป่ามายาวนานก่อนที่ประกาศพื้นที่เป็นเขตป่าไม้ และให้ความช่วยเหลือในการประกอบอาชีพที่ไม่ผิดกฎหมายบ้านเมือง ให้ความรู้เรื่องป่าไม้เพื่อที่จะได้ช่วยดูแลได้ถูกหลักวิธี โดยเฉพาะบริเวณพื้นที่ป่าต้นน้ำ

ปัญหาหมู่บ้านตามแนวพื้นที่สายส่งไฟฟ้าของ กฟผ. ไม่มีไฟฟ้าใช้ ก็เป็นตัวอย่างที่ กฟผ. จะต้องหาแนวให้ความช่วยเหลือเนื่องจากชาวบ้านดังกล่าวได้รับผลกระทบ แต่ไม่ได้ประโยชน์จากโครงการเลย

2. นายเกตุศร รบศึก ผู้ใหญ่บ้าน

บ้านดงป่าสักมีการจัดการที่ดินโดยแบ่งขอบเขตชัดเจน ไม่มีการบุกรุกป่า แต่การจัดเวรยามเพื่อดูแลรักษาป่า มีส่งเสริมอาชีพให้สามารถพึ่งพาตัวเองได้ มีธนาคารต้นไม้เพื่อเสริมการดูแลรักษาป่า

มีการอบรมให้ความรู้ผู้เข้าร่วมโครงการฯ เน้นทั้งวิชาการและการปฏิบัติจริง เช่นเป็นการอบรมครึ่งวัน และให้ความรู้แบบเจาะประเด็น ตัวอย่างที่ทำจะเป็นการอบรมครึ่งวันเช้า และตอนบ่ายจะลงมือปฏิบัติจริง

มีพื้นที่ต้นแบบเพื่อการอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการลดค่าใช้จ่าย การเลี้ยงสัตว์ มีการสอนการใช้จุลินทรีย์ต่าง ๆ มีผู้เชี่ยวชาญมาสอนที่บ้านหล่มสัก

3. Dinner Talk หัวข้อ ประสบการณ์ของข้าพเจ้า...กับการทรงงานตามศาสตร์พระราชา

นพ.บุญยงค์ วงศ์รักมิตร

ท่านเป็นตัวอย่างของข้าราชการที่มีความเสียสละ การครองตนด้วยความซื่อสัตย์ สุจริต และยุติธรรม มีความทุ่มเททำงานช่วยเหลือผู้เจ็บป่วยในท้องที่ห่างไกลความเจริญทำงานโดยที่ไม่หวังผลตอบแทนหรือลาภยศ และได้บรรยายกล่าวถึงความทุ่มเทในการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ รัชกาลที่ 9 พระองค์ท่านเสด็จมาที่จังหวัดน่าน 23 ครั้ง มาเยี่ยมที่โรงพยาบาล และประชาชนในหลายพื้นที่

4. ศึกษาดูงานโครงการพัฒนาห้วยหาด ต. อวน อ. ปัว จ. น่าน

ผู้ใหญ่บ้านนัยนา ฑีฆาวงศ์

สำหรับการเป็นนักปกครองหญิงท่านนี้มีความสามารถเปี่ยมล้นไม่แพ้ผู้ชายเลย สามารถนำพาและพัฒนาชุมชนให้ลูกบ้านมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี และสามารถเป็นแบบอย่างให้ชุมชนอื่นๆ สามารถนำเป็นต้นแบบไปใช้พัฒนาต่อยอดได้อีก โครงการยกระดับคุณภาพชีวิตชุมชน ที่บ้านห้วยหาดให้ทุกคนในชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารและการพัฒนา บริหารให้เป็นหมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ให้ประชาชนมีรายได้และสามารถดำรงค์ชีพอยู่ได้ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

5. ศึกษาการพัฒนาชุมชน อ. บ่อเกลือ

ชมบ่อเกลือสินเธาว์ที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยและชมผลิตภัณฑ์จากเกลือสินเธาว์ที่เป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชน นับว่าเป็นรูปแบบตัวอย่างของการจัดการที่สามารถจะทำให้ธุระกิจที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ สามารถดำเนินต่อเนื่องไปได้ดีในยุกต์ปัจจุบัน มีการนำเสนอภูมิปัญญาความรู้ในสมัยโบราณ และ การส่งเสริมการสร้างงานให้เยาวชนทำงานรองรับการท่องเทียวซึ่งจะทำให้เยาวชนมีความรักและความผูกพันธ์กับท้องถิ่นตัวเอง เสริมสร้างประสบการณ์และได้เงินทุนสำหรับการศึกษาเพื่อความมั่งคั่งในอนาคต.

6. เยี่ยมชมโรงสีพระราชทานสมเด็จพระเทพรัตนสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

คุณจำนง ราชภัณฑ์

จากวิกฤติปัญหาน้ำท่วม กลายเป็นโอกาสในการแก้ไขปัญหาเรื่องข้าวให้กับชุมชนได้อย่างยั่งยืน และ พัฒนาอย่างต่อเนื่องเสริมความมั่นคงให้ชุมชนมีความเข้มแข็ง สามารถพึ่งพาตนเองได้ จัดตั้งโรงสีในรูปสหกรณ์และให้ชาวบ้านสามารถซื้อหุ้นของโครงการ เพื่อสร้างความภาคภูมิใจในความเป็นเจ้าของโรงสีให้กับชาวบ้านทุกคน และได้รับส่วนแบ่งกำไรจากปันผลจากการดำเนินธุระกิจอีกด้วย นับเป็นโครงการแบบอย่างให้ชุมชนอื่นๆ สามารถนำไปใช้เป็นต้นแบบการพัฒนาได้เป็นอย่างดี

7. ศึกษาการพัฒนาโครงการพื้นที่บ้านน้ำป๊าก ต.ตาลชุม อ. ท่าวังผา

คุณวรพล ไชยสลี

เป็นโครงการแก้ไขปัญหาป่าไม้ของจังหวัดน่านโดยใช้ดอยตุงโมเดล ที่เป็นการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์จากลุ่มน้ำอย่างสมดุล ให้คนและป่าอยู่ร่วมกันและพึ่งพากันอย่างยั่งยืน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของคนไปพร้อมกัน วิทยากรได้นำเสนอลำดับการพัฒนาโครงการซึ่งต้องใช้เวลายาวนานนับสิบปีโดยมีเป้าหมายให้ชุมชนมีความเข้มแข็ง สามารถพึ่งพาตนเองได้ และมีการใช้และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดประโยชน์ สูงสุด การพัฒนาไม่ใช่แต่เป็นการพัฒนาพื้นที่ป่าไม้แต่เพียงอย่างเดียว มีการพัฒนาคุณภาพชีวิตและวิถีความคิดและความเป็นอยู่ของประชาชนในโครงการด้วย ใช่ว่าการพัฒนาป่าไม้จะเกิดประโยชน์กับชุมชนที่อยู่ตามลุ่มน้ำที่ป่าเป็นต้นน้ำเท่านั้น ป่าไม้ที่เป็นผลงานชุมชนที่สามารถนำกลับคืนมา ชุมชนจะได้รับผลประโยชน์โดยตรง และได้รับผลประโยชน์มากสุด

ความมุ่งมั่นของทีมงานพัฒนานับเป็นกรณีศึกษา ความสามารถจูงใจให้ชาวบ้าน (นายหมื่น อนันต์) ที่แต่เดิมคิดเฉพาะการใช้ทรัพยากรธรรมชาติเพียงอย่างเดียว กลับเป็นความศรัทธาความเชื่อมั่นที่ยอมปฏิบัติตามแนวทางการพัฒนาตามโมเดล ส่งผลให้การพัฒนาโครงการให้สำเร็จตามที่ต้องการและประชาชนมีเป็นอยู่ดีขึ้น ไมเป็นหนี้สิน