สรุปโดยทีมงานวิชาการ Chira Academy

การบรรยาย
หัวข้อ การพัฒนาระบบสุขภาพของไทยกับกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกปัจจุบัน

โดยอาจารย์ชเนฎฐวัลลภ ณ ขุมทอง

วันที่ 17 กรกฎาคม 2557

Workshop

ให้แต่ละกลุ่มนึกคำหรือวลี 3 คำหรือวลีที่สะท้อนสิ่งที่มองเรื่องระบบสุขภาพไทยข้างหน้าเป็นอย่างไรเมื่อต้องคำนึงถึงอาเซียน อาจเป็นสิ่งที่เราอยากให้เป็น

ร่วมแสดงความคิดเห็น

กลุ่ม 1 โครงสร้างประชากร

Health promotion

โรงพยาบาลที่บ้าน

ในอนาคตอาจต้องดูแลอยู่ที่บ้านเนื่องจากผู้สูงอายุเยอะ เน้นระบบป้องกันมากกว่ารักษา

กลุ่มที่ 2 พันธมิตร- สร้างสัมพันธ์กับเครือข่ายอื่น

International – ความเป็นสากล

High technology – มีเครื่องมือคุณภาพที่สำคัญ

กลุ่มที่ 3 แข่งขันสูง – การแข่งขันทางสุขภาพเป็นประเด็นที่ท้าทายอยู่

ความเป็นเลิศ- ควรได้ความเป็นเลิศในทุก ๆ ด้านได้มาตรฐานพยาบาล

มีความเท่าเทียมกัน

กลุ่มที่ 4 สูงวัย – โครงสร้างประชากรกำลังเปลี่ยนไป เด็กน้อยลง ผู้ใหญ่มากขึ้น คนสูงอายุมากขึ้น

การย้ายถิ่น – การจ้างงานบุคลากร และคนที่รับการรักษา

ความไม่แน่นอน – ทิศทางกำหนดยากมาก เงินจะเข้ามาแบบนิ่ง แต่คนที่จะรับการรักษา เงินที่ต้องใช้ขึ้นแบบ Exponential

อาจารย์ชเนฎฐวัลลภ มองว่าเป็นเชิงอุปสงค์ ที่ต้องเผชิญกับประชากรที่สูงวัย และเผชิญไม่เฉพาะประชากรหรือผู้บริโภคที่มีคุณลักษณะคล้ายกันมาก คือการย้ายถิ่น คนไข้ที่ตอบสนองต่อยาบำบัดไม่เหมือนกันความไม่แน่นอนที่เกิดโรคใหม่ขึ้นมาเรื่อย ๆ เช่น ซาร์ โรคที่เข้ามาทางอัฟริกา

กลุ่มที่ 5 นวัตกรรม – ทำให้องค์กรกระเด้ง

ทำให้อยู่นาน – ทำอย่างไรให้องค์กรสามารถสอดรับความเป็นอยู่ประชากรที่แก่ยากตายช้า

ความหลากหลาย – มี AEC ที่เข้ามาสู่ความหลากหลายเช่น AEC เราจะวางตัวอยู่ตรงจุดไหน

เราจำเป็นต้องหานวัตกรรมให้ได้

ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์ เสนอ

• 1.ย้ายการรักษาเป็นป้องกัน
• 2.ประชานิยมการเมือง
• 3.Private Finance / Public Finance
• ควรต้องมีการ Balance ระหว่างกลางและสูงให้ได้
• จัดคำในหมวด
• 1. อุปสงค์
• - สูงวัย
• - ย้ายถิน
• 2. อุปทาน
• - ความเป็นเลิศ
• - นวัตกรรม
• - เทคโนโลยีสูง
• - ไม่แน่นอน
• 3. การตลาด
• 4. Health Facilities
• สรุป ระบบสุขภาพของไทยต้องตอบสนองต่อชุมชนต่าง ๆรู้สากล ตอบสนองต่อสิ่งไม่แน่นอนคือประชากรสูงวัยและประชากรย้ายถิ่น และทันท่วงที
• ส่วนท้องถิ่นต้องเล่นบทบาทที่หนักมากเพื่อสามารถตอบสนองได้
• การมีประชากรหลากหลายเป็นเรื่องดี ใครสามารถจัดการปัญหาได้คนนั้นจะมีประสบการณ์มาก
• การสนองตอบสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ได้คือ People ,Strategy (ยุทธศาสตร์), Process
• ต้องจับให้ออกว่ายุทธศาสตร์คืออะไร ยุทธวิธีคืออะไร จะทำให้เห็นภาพชัดว่าอะไรคืออะไร
• เพื่อตอบสนองสิ่งที่ช่วยในพื้นที่สมรภูมิเป็นอย่างไร คงไม่สามารถพึ่งใครคนใดคนหนึ่งได้ หมอต้องยอมรับว่าตอบไม่ได้หมด
• Demand , Supply หมอตอบไม่ได้
• Teamwork เป็นเรื่องสำคัญ จะหวังให้หมอตอบคนเดียวทำไม่ได้
• The Change of things to come
• 1.Health ระบบสุขภาพของมนุษย์ปัจจุบัน มีทั้งที่ดีและแย่
• 2.Medicine ระบบสุขภาพเกี่ยวพันกับอะไร
• 3.Science วิทยาศาสตร์
• 4.Society สังคม
• 5.Politics การเมืองทำให้เราเจอกับคนไข้
• 6.Culture วัฒนธรรม
• 7.Technology เทคโนโลยี
• 8.Economy เศรษฐกิจ

ถ้าจัดลงหมวดหมู่จะได้ร่างกายEcology สังคมการเมืองและเศรษฐกิจ

สรุปคือ สังคมในอนาคตต้องได้คนรอบจัด หรือดีหมดทุกอย่าง ดังนั้น ผู้บริหารต้องไปเรียนเพิ่ม

ให้รู้หมดก่อนที่จะ refer ไปสู่ Specialize ตรงไหน

ในบริบทสุขภาพ ถ้าเล่นไม่ใช่การแพทย์ อย่างเดียว ต้องทำธรรมาภิบาล การเมือง เศรษฐกิจ สังคมให้ดี แล้วคนจะป่วยน้อยลง

อย่างเช่นจิตเวช คนที่ป่วยทางจิตคล้ายป่วยทางกาย ไม่ได้ต่างกับคนพิการอะไรทางร่างกาย เช่น คนเฮี้ยว รุนแรง ซึมเศร้า แก้ปัญหาไม่ได้

เราจะรักษาทาง Health Biosphereหรือ Medical Intervention

Health biosphere…

บุคลากรใช้หลายสาขา เช่น ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชนโรงเรียนแพทย์ใช้สังคมเวชศาสตร์ป้องกัน สิ่งสำคัญคือเราต้องเข้าใจชุมชนและเอาแพทย์มาใช้ หมอเข้ามาช่วยได้คือเข้าไปบำบัดต้องเข้าใจอาเซียนว่าไปเป็นอะไร สิ่งที่เห็นชัดมากเวลาเปิดประชาคมอาเซียน แล้วระหองระแหงมาก การใช้ท่าทีระแวงสงสัยเขาช่วยไม่ได้ ถ้าพูดในเชิงการเมืองการคลังระบบมีสิทธิล้มทั้งยืน

ดีมากในแง่ทางเลือกไม่ใช่สวัสดิการ คือมีทางเลือกหลายรูปแบบในสังคมไทย อย่าไปหลงหารายได้อย่างเดียว ใช้ประโยชน์เพื่อชุมชน ทำให้มีภาษีดีกว่าหมอที่อื่นหาทางเพื่อชุมชน

มองในแง่เศรษฐกิจการเมือง จะทำอย่างไรให้ตอบสนองต่อระบบได้

Medical Intervention

การบริหารจัดการภาวะเสี่ยงทางสุขภาพ อะไรเป็นภาวะเสี่ยงทางสุขภาพ เช่น แอลกอฮอล์ ยาเสพติด ยาเส้น สิ่งไม่ดีทั้งหลาย และเมื่อดูทั้งสามส่วนเมื่อเรานำสิ่งต่าง ๆ มาพิจารณาจะได้คำตอบที่ถูกต้องที่สุด หรือดีที่สุดหรือไม่ไม่มีทางที่ได้คำตอบที่ดีที่สุด แต่เป็นคำตอบที่ดีในสถานการณ์ขณะนั้น อย่าหวังว่าท่านจะได้สิ่งที่ดีที่สุดไม่มีทาง เราไม่มีทางทราบว่าสถานการณ์ต่าง ๆ จะเกิดขึ้นได้อย่างไร

วิกฤติครั้งนี้ไม่เหมือนครั้งก่อนแต่คล้ายกัน ทำให้สถานการณ์ทางการแพทย์มีพลวัตรตัวอย่าง เช่น มีเป้าหมายที่ WHO สร้างไว้ภายในปี 2000 คือสุขภาพดีทั่วหน้าภายในปี 2000 แต่วันนี้ปี 2014 ยังไม่ได้มีสุขภาพดีทั่วหน้าเลยเราไม่สามารถกำจัดโรคทั้งหมดได้ มีเพียงสร้างสุขภาวะที่ดี ให้มีความสุข

เราจะให้เป้าหมายสูงสุดหรือบรรลุไม่มีทาง เราต้องให้Technical Ethical Political ไปด้วยกัน

- Technical analysis

- Ethical analysis

- Political analysis

ทำไมเราถึงจำเป็นต้องพูดเรื่องคุณค่า ศีลธรรม จรรยาบรรณ

ปัญหาทางวิทยาศาสตร์เป็นปัญหา Descriptive บอกเพียงแค่ว่าเป็นอย่างไร แต่ในเรื่องศีลธรรม จรรยาบรรณ คุณค่าบอกว่ามันควรจะเป็นอย่างไร

ร่างกาย ตอบสนองต่อยา และวิธีบำบัดไม่เหมือนกัน กลไกเรื่องของการผิดพลาดและการรักษา เป็นประเด็นที่จะช่วยกันได้สถานการณ์จะหลากหลาย ไม่แน่นอน ดังนั้นสถิติเหล่านี้ค่อนข้างลำบาก ดังนั้นสาขาอื่นก็ต้องช่วยหมอเพื่อสามารถช่วยหมอได้ ในขณะเดียวกันหมอก็ควรเรียนด้านอื่นด้วย เพราะต้องไปทำงานด้านอื่นด้วยเช่นกัน

เราต้องหาให้ได้ว่าคุณค่า คุณธรรม จริยธรรมเป็นอย่างไร ไม่สามารถหาสถานการณ์ในอุดมคติเราไม่สามารถทำให้คนดีที่สุด แต่ให้ดูว่าในสภาพที่เป็นอยู่ดีที่สุดคืออะไรในจุดของเขา

เราต้องพยายามดูตรงนั้น

ระบบสุขภาพเป็นเหมือนภูเขาน้ำแข็ง กี่ส่วนอยู่ใต้น้ำ กี่ส่วนอยู่เหนือน้ำ

เหนือน้ำคือ 1ใน 9 คือสิ่งที่เรามองเห็น

ใต้น้ำคือ 8 ใน 9 คือสิ่งที่เรามองไม่เห็นเลย

ข้อสังเกต

ภาพที่ได้จากการจัดหมวดหมู่แล้วเป็นภาพวาดไม่ใช่ภาพถ่าย ไม่ต่างกับมนุษย์คิดเครื่องบิน มนุษย์มองเห็นคนใส่ปีก แต่วันนี้ที่เราบิน เราไม่ได้ใส่ปีก แต่บินได้ จึงอยากให้มองว่าให้ทุกคนมองหาเป้าหมายที่แท้จริงความผิดพลาดเป็นเรื่องปกติ แผนทุกแผนมีการล้มเหลวหมด

เมื่อใครที่ถูกประเมินแล้วอย่าไปถือว่าเขาว่าเรา ต้องมีวิธีการสื่อสารที่ดี เช่น Robustar Dialogue เป็นการคุยเพื่อเข้าใจว่าอะไรเป็นอะไร อย่างเช่น Strategy อยากให้เป็นอย่างนั้นแต่ไม่เป็น ทุกครั้งที่ผิดพลาด เพื่อช่วยให้พัฒนาตนเอง ทำไมหมอมีความผิดพลาดหลายครั้งก็เพื่อเป็นการช่วยในอนาคตหมอมีโอกาสเกิดผิดพลาดโดยสถิติอยู่แล้ว แต่บางส่วนเป็นการกระทำโดยไม่ดีของหมอ ผู้พิพากษาต้องมีความสามารถในการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรม ทุกฝ่ายต้องช่วยเหลือกัน สิ่งนี้คือประเด็นว่าทำไมต้องมีทีมเวอร์ก

Micro-economics of Health

เวลาขับรถ ขับเครื่องบินหรือนำร่องเรือ ต้องมีอะไรช่วย คำตอบคือต้องมีมาตรวัดต่าง ๆข้อมูลต่าง ๆ นั้นเป็นข้อมูลจุลภาค และยิ่งถ้าเป็นสิ่งที่สลับซับซ้อนเช่นยานอวกาศเอ็นเตอร์ไพรซ์ ข้อมูลส่วนย่อยมีมาก ต้องอ่านให้ได้ เพื่อสร้างภาพใหญ่

ในวงการการแพทย์ สถิติเป็นเรื่องสำคัญ ช่วยสร้างภาพประกอบว่าคนนั้นไปได้ดีหรือไปไม่ได้ดี จึงจำเป็นต้องมี Micro-economics of Health

ข้อมูลย่อยมีความหมายมากเพราะเป็นตัวบอกว่าความสุขเป็นอย่างไรเราจะสามารถตอบได้ว่ามีสุขภาวะหรือไม่เช่น คนนึงสูบบุหรี่ อีกคนไม่สูบบุหรี่ ขอถามว่าใครสุขกว่าใคร เช่นไปหาหมอดู หมอดูคือจิตแพทย์

Macro-economics of Health

ต้องสร้างมาตรใหญ่ให้ได้แล้วนำไปเปรียบเทียบ Ethics ของแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน เราต้องสามารถจับนัยยะให้หมด และต้องยอมรับว่าอาเซียนไม่ใช่ไทย ไม่ใช่สิงคโปร์ ไม่ใช่มาเลเซีย อาเซียนคืออาเซียน ยุโรปคือยุโรป

ดังนั้นโรงเรียนแพทย์ของไทยต้องรักษาคนอาเซียนที่จะเข้ามาไทย และจะทำอย่างไรให้แก้ปัญหาเรื่องเงินได้ ในอาเซียนเมื่อเปรียบเทียบแล้วไทยเป็นสุขภาพล่วงหน้า มากกว่าประเทศอื่น

Political-economics of Health

Stem cell ในไทยเริ่มใช้แล้ว แต่ไม่ทราบว่าข้อตกลงที่แท้จริงเป็นอย่างไร

Health System

ไม่มีคำตอบ เราต้องช่วยกัน

Economists for an answer to the economics growth

อย่าเอาข้อผิดพลาดเป็นเครื่องมือในการประณามกันหลายๆ สถานศึกษาต้องศึกษาด้านอื่นบ้าง ต้องรู้เรื่องอื่น

สรุปคือต้องโปร่งใส, Accountability หมายถึง ทุกอย่างถูกบันทึกไว้หมด จนสามารถตอบรับ ชำระความได้ (รายจ่ายทุกร่ายจ่ายเงินทุกก้อนไม่หาย หนี้ศูนย์ก็บันทึก ความดี ความเลวก็บันทึก) ไม่มีมาตรไหนที่เป็นที่สุด ทุกอย่างที่ทำต้องสามารถต่อว่ากันได้ ไม่ใช่เพื่อเอาผิด แต่เพื่อหาทางแก้ไข

ดร.จีระการเรียนรู้สมัยนี้ต้องข้ามศาสตร์ หลักสูตรนี้กระตุ้นให้ทุกคนได้รู้เรื่องแพทย์หรือพยาบาล Mindset เกี่ยวข้องกับแพทย์ไม่พอ เรื่องการเมือง Culture Globalization Diversity Management ต้องกระเด้งขึ้นไปรองรับสิ่งเหล่านี้

เอาเศรษฐศาสตร์ไปจับเรื่อง Health

คุณพิชญ์ภูรี

ประเด็นตอนเช้า เรื่อง AEC รวมเรื่องการแพทย์ด้วยคือ

เรื่องเสรี เป็นทั้งโอกาส อุปสรรค ปัญหา

เรื่องการเชื่อมโยง เป็นทั้งปัญหาและโอกาส และแบ่งปัน วิธีการจะทำอย่างไรไม่สามารถสรุปได้ทั้งหมด อะไรเป็นTrack&Trend แล้วเชื่อมโยงด้วยวงกลมที่สามที่ต้องระเบิดจากภายใน อาจทำให้กระบวนการทำงานหรือ Workshop ง่ายขึ้น

อาจารย์จีระเดช

ไม่ว่าใช้ระบบ System ต่าง ๆ เป็นเสมือนระบบการแสวงหาทางการตลาดมาใช้ในไทยบางครั้งไม่จำเป็นแต่เป็นเพียงเอาระบบต่าง ๆ มาอิงและเพิ่มมูลค่าขึ้นมา

ต้องคิดในแนวทางจะ Serve กับสิงคโปร์มากที่สุด

เรามี Uniqueness ของเรา ทำ มอ. ให้เป็น มอ. ให้มีแนวคิดของตนเอง การเพิ่มมูลค่าของโรงพยาบาลหรือรักษาให้แยกแนวคิดให้ชัดเจน

ความคิดเห็น 1

รู้ด้วยตัวเองว่าระบบสาธารณสุขของไทยยังไม่ดีเลย เช่น ถ้าผ่าตัดหัวใจ

เราจำเป็นต้องเป็น Medical Hub เพื่อดูแลต่างชาติไหมเพราะการรักษาคนไทยยังไม่ดีเลย เราตั้งโรงเรียนแพทย์ขึ้นมาไม่ได้หากินกับคนต่างชาติ เช่นมาเลเซียมารักษาที่ไทยจะ คูณ สองเนื่องจากไม่เสียภาษี จึงถามว่าควรมีจริงหรือไม่เรายังดูแลคนในชาติไม่ดีเลย

อาจารย์ชเนฏฐวัลลภ

การเงินกับการแพทย์ เราไม่ได้บอกว่า คนยุโรปเป็นคาทอลิก จะหนีไปใช้ระบบสุขภาพทั้งหมดของอังกฤษ เช่นทำแท้ง อังกฤษไม่ปฏิเสธที่จะดูแล แต่มีเงื่อนไขของเขา

ไม่ได้หมายถึงปฏิเสธ แต่เป็นการร่วมมือกันขบคิด จะทำให้โต้เถียงกันได้

ดร.จีระ

ให้ใช้เวลาที่เหลืออยู่ไปหาโปรเจคที่ Enhance Capacity ของเรา คนในห้องนี้คือผู้นำ ผู้นำไม่ได้มาจาก Authority Base แต่มาจาก Trust Base สิ่งสำคัญที่สุดถ้าเป็นผู้นำของประเทศจีน สามารถตอบโจทย์เหล่านี้ได้หรือไม่

1. ต้องจัดการกับ Speed & Complexity ให้ได้

2. ต้องจัดการกับสิ่งที่ไม่แน่นอนและคาดไม่ถึง Unexpected & Uncertainty

การใฝ่รู้ Curiosity นอกการแพทย์ ทำอย่างไรให้สำเร็จขึ้น

Steven Covey บอกว่าทำอะไรก็แล้วแต่ต้องมองจุด Final ทำอย่างไรให้การทำงานเป็นจุด ๆ เกิดการเชื่อมโยง และ Final ขึ้น

อย่ายึดมั่นกับสิ่งที่เราเชื่อเกินไป พยายามปรับเข้าหากันให้มีการคิดที่เป็นระบบ และสามารถ Apply IQ ได้ดูว่าจุดแข็ง จุดอ่อนอยู่ที่ไหน คำตอบคือไม่มี solution ที่ perfect ดังนั้นการเรียนรู้ยุคใหม่คือ Learn-Share-Care

วัฒนธรรมองค์กรเป็นแบบ Hierarchyบางคนมีโอกาสน้อยแต่มีแรงบันดาลใจก็เก่งได้ เขาต้อง Life long learning และแสวงหาความรู้ตลอดชีวิต ทางเศรษฐศาสตร์ไม่มีอะไรถูก