ผมเห็นด้วยกับความเห็นของคุณหมอวิจารณ์ว่าเราควรเอาประเด็นชุมชนหรือพื้นที่เป็นตัวตั้งในการจัดกลุ่มครับ โดยผมเห็นว่าในการแบ่งกลุ่มนั้น ควรนำกระบวนการที่ดำเนินการจริงในพื้นที่ที่เราได้เรียนรู้มาเป็นตัวกำหนดกลุ่มหรือแนวทางในการพูดคุย ลองยกตัวอย่างที่พอนึกได้เร็วๆ เช่น 1) โจทย์ร่วมของพื้นที่คืออะไร อะไรคือประเด็นปัญหาของชุมชนในมุมของชาวบ้านและอะไรคือประเด็นในมุมของนักวิชาการ 2) กระบวนการที่เราใช้หรือ approach หลักในการทำงานร่วมกับชุมชน เครื่องมือ วิธีการ 3) ปัญหาและอุปสรรคที่พบ การแก้ปัญหา การเรียนรู้ที่เกิดขึ้น 4) ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในด้านของชุมชน 5) การเปลี่ยนแปลงหรือการเรียนรู้ในด้านของนักวิชาการ 6)ผลที่เกิดขึ้นจากการทำงานที่เป็นรูปธรรม การเรียนรู้ร่วม และ outcome ที่สืบเนื่อง เช่น ผลต่อการเรียนรู้ ผู้คนที่เกี่ยวข้อง (นศ. stakeholders อื่นๆ)

ทั้งนี้ เห็นว่า เราควรให้แต่ละมหาวิทยาลัยจัดทำเป็นเอกสารสรุปย่อส่งให้ผู้จัดก่อน เพื่อให้ facilitator ได้วิเคราะห์ล่วงหน้า และสามารถในการอำนวยการประชุมได้อย่างชัดเจนขึ้น ด้วยวิธีนี้ จะเป็นการบังคับโดยอ้อมให้แต่ละมหาวิทยาลัยเตรียมคน (BAR) มาก่อนอย่างแท้จริง จะได้ทราบบทบาทของตนเองในการเข้าร่วม

 อนึ่ง หากมีคนที่อยากจะให้เข้ามาเรียนรู้ คนให้เป็นผู้สังเกตการณ์ไปก่อนครับ

 อนุชาติ  พวงสำลี