เห็นด้วยอย่างยิ่งกับปัจจัยที่กำหนดโครงสร้างอำนาจในการจัดการทรัพยากรทั้ง 3 ตัว  คือ กฎหมาย  ความรู้ และ เครือข่าย ค่ะ  

ขณะนี้  รัฐมีอำนาจสูงสุดด้วยกฎหมายที่ให้อำนาจรัฐอย่างเต็มที่  แม้จะมี "อดีต รธน." ที่พูดถึงสิทธิชุมชนแต่เมื่อไม่มีกฎหมายลูกรองรับ ก็ขาดผลจริงจังในทางปฎิบัติ

ชุมชน ใช้ความรู้กับเครือข่ายเป็นเครื่องหนุนอำนาจต่อรองของตนต่อรัฐ   ชุมชนเคยพยายามไปผลักดัน "การสร้าง กม." แต่ไม่สำเร็จ  จึงต้องลงมาที่ฐานเดิมที่ได้เปรียบรัฐอยู่  คือ ความรู้ระบบภูมินิเวศที่ดีกว่าเจ้าหน้าที่รัฐมาก  และ ใช้เครือข่ายเป็นตัวหนุน

ตลาดแม้จะเหมือนลอยอยู่ หรืออยู่ใต้สำนึก แต่ ตลาดโดยปัจเจก ก็มีกฎหมายรองรับ ผ่านการเป็นเจ้าของ  (เช่น  ใครบุกรุกป่าของนายสมศักดิ์ก็ถูกจับ แต่ถ้าบุกรุกป่าชุมชน ชุมชนจะไปฟ้องตำรวจจับก็ไม่ได้)

คิดว่า  ประเด็นการเป็นเจ้าของความรู้น่าจะเป็นจุดแข็งที่สุดของชุมชน     (แต่เป็นจุดอ่อนที่สุดของรัฐ) การขาดการรับรองโดย กม.เป็นจุดอ่อนที่สุด ค่ะ