สรุปการประชุม Focus Group (กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)
โครงการศึกษาวิจัยแนวทางการกำกับดูแล
กิจการวิทยุกระจายเสียงบริการชุมชนในประเทศไทยให้เป็นไปตามกฎหมาย
วันอังคารที่ 18 กุมภาพันธ์ 2557
ณ ห้องประชุมราชพฤกษ์ โรงแรมสยามแกรนด์ จ.อุดรธานี
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
วัตถุประสงค์
การวิจัยนี้คือการผนึกกำลังร่วมกัน และนำความหลากหลายของตัวละครแต่ละภาคส่วนมารวมกันเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด
การวิจัยครั้งนี้คือการวิจัยเพื่ออนาคตของประเทศ สื่อวิทยุเป็นสื่อเข้าสู่ประชาชนได้รวดเร็วและต้นทุนถูก นอกจากให้ความรู้บันเทิง และเพลิดเพลินแล้วยังได้แนวคิดใหม่ให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต ใช้ความรู้เหล่านี้ผสมกับภาคอีสานจะเกิดเป็น Value เกิดขึ้น อาจมีความร่วมมือกันระหว่างกสทช.กับสื่อต่าง ๆ และป้องกันความเสี่ยงกับภัยธรรมชาติ การปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน งานวิจัยครั้งนี้จึงควรย้อนทั้งอดีต ดูถึงปัจจุบัน และคำนึงถึงอนาคต ตัวอย่างเช่น สวีเดนเน้นการสร้างพลเมืองให้มีความฉลาดเฉลียว และทันการเรียนรู้
คำถามคือประโยชน์วิทยุได้กระจายไปให้คนทุกฝ่ายจริงหรือไม่ และเกิดผลต่อประชาชนจริงหรือไม่
การที่กสทช.รวมกันและมี รัฐธรรมนูญปี 40 จะสามารถช่วยได้
ปัญหาที่พบคือ การขาดคุณธรรม จริยธรรม เน้นการโฆษณาเกินจริง และปลุกระดมทางการเมือง ดังนั้นการสร้างค่านิยมผิด ๆ มอมเมาประชาชนเป็นสิ่งที่กสทช.ควรดูเพื่อทำให้มีประโยชน์แท้จริงกับประชาชน ถ้าใช้สิ่งเหล่านี้ให้เกิดปัญญาขึ้นอย่างแท้จริง เป้าหมายจะเพื่อการพัฒนาสิ่งเหล่านี้ได้
Methodology
1. สำรวจวรรณกรรม
2. Focus Group เรียนรู้มาก ๆ จาก Stakeholder
3. มี Indepth Interview หรือ Expert Opinion Servey
4. Questionaire
5. ดูงานต่างประเทศ
โดยสรุป โจทย์หรือ TOR มี 4 อย่าง +
1. การปฏิบัติตามกฎหมาย หน้าที่ต้องทำเรื่องกฎหมายให้ดี
2. เรื่องเทคโนโลยี เช่นดิจิตอลเรดิโอที่นอร์เวย์เข้มแข็งมาก แต่ขณะที่ยังไม่มีก็ดูที่ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นด้วย
3. ผลกระทบทางเศรษฐกิจ ความเหลื่อมล้ำทางรายได้คนจะเป็นจุดอ่อน เช่นคนดีอยากทำวิทยุแต่ไม่มีกำลังพอ ก็อาจถูกซื้อไป การมีกองทุนอาจช่วยแบ่งปันผลประโยชน์ให้ครบถ้วน
4. ผลกระทบทางสังคม เช่นวัฒนธรรม ตัวอย่างที่สวีเดน และนอร์เวย์ให้สิทธิชุมชนใช้ภาษาเปอร์เซีย ดังนั้นวิทยุชุมชนคือการรักษาภูมิปัญญาไว้
ตอนจบจะเสนอแผนพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของวงการวิทยุเสนอไปที่ กสทช.
คุณพิชญ์ภูรี พึ่งสำราญ
การกำกับดูแลมี 3 ระดับ
1. ดูแลตัวเอง ดูแลกันเอง
2. จัดตั้งสมาคม เขียนกติกามารยาท
3. การกำกับดูแลให้เป็นไปตามกฎหมาย หรือ กสทช.
ที่มาคุยวันนี้เพื่อให้ได้เห็นถึงปัญหา ทุกภาคเจอมาคือมีการทับซ้อนอยู่ ก่อนปี 40 สถานีวิทยุอยู่ในมือของรัฐ แต่เวลาไม่ได้ทำเอง มีช่องเปิดเหมาเช่าเวลาได้ เงินไม่ได้เข้ารัฐ ตกอยู่เบี้ยบ้ายรายทาง ปี 40 มีการปฏิรูปสื่อเป็นของชาติและประโยชน์สาธารณะ กิจการวิทยุชุมชนมีสิทธิใช้และเท่าเทียมกัน ประชาชนมีสิทธิเสรีภาพแสดงออกมากขึ้น เอกชนต้องรับผิดชอบเนื้อหาสาระรายการด้วย
กสทช.ได้วางหลักเกณฑ์ ส่งเสริมผู้ประกอบการรายย่อยให้ตามแผน เป็นสิ่งที่ต้องหาข้อมูลเพิ่มเติม มีแผนการพัฒนาทุนมนุษย์ซ่อนอยู่
สถานีวิทยุกระจายเสียงถูกแบ่งเป็น 3 ส่วนหลัก ๆ
1. สื่อสาธารณะ เป็นของรัฐ
2. สื่อของธุรกิจเอกชน
3. สื่อชุมชนแท้ ๆ ไม่หวังกำไร มีการจัดสรรกองทุนไปให้แต่ยังไม่เกิด ซึ่งมีการขยายช่องเพิ่มจำนวนมาก
ทางเลือกอีกด้านหนึ่งคือดิจิตอล แต่อย่างไรก็ตามคิดว่าระบบอนาล็อกยังคงอยู่ ในอนาคตอยากให้มีการวางแผนอย่างถูกต้องและตรงใจ ในความเป็นจริง สถานีวิทยุไปรวมกับคลื่นและใช้ได้ตามใจ
ประเด็นจะพูดถึงปัญหา จุดเด่น จุดอ่อน คำแนะนำที่อยากนำเสนอด้วย อะไรจะอยู่ในกรอบคุณธรรม จริยธรรม และสิทธิ ข้อเท็จจริง เป็นอย่างไร รวมถึงการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ รวมถึงเทคนิคของคลื่น
พระฐนกรทษฌพร กนตสีโล วัดป่าหนองสนุ่น อ.ด่านซ้าย จ.เลย
ถือว่าดีมาก ๆ เนื่องจากได้เป็นวิทยากรมาหลาย 10 ปี ถ้าเปิดโอกาสให้ได้อยากให้เป็นศูนย์กลาง คือให้วัดแบ่งปันกันให้แต่ละวัดมีโอกาสพูดธรรมะดี ๆ เสนอแนะสิ่งที่เป็นประโยชน์ แบ่งให้ชุมชน ประชาชน มีการจัดเป็นสัดส่วน และดูแลอย่างเป็นระดับ ๆ องค์กร ภาค จังหวัด ชุมชน แล้วชุมชนที่มีสมาชิกจะให้ข่าว และมีข้อมูลส่งให้อีกด้าน แต่ถ้าไม่มีตรงนี้เราจะได้เฉพาะกลุ่มเรา ไม่ได้กลุ่มเขา เราต้องมองกลุ่มเขามากกว่ากลุ่มเรา ต้องสื่อให้กับสังคม เยาวชน การพัฒนา การเกษตร ศาสนา ชุมชน พระพุทธศาสนา เราต้องแยกให้ ต้องแบ่งเวลาให้ ใครที่ทำถูกกติกา ก็สามารถทำต่อได้เลย ใครที่ผิดพลาดก็แก้ไขและยุบได้เลย สื่อถ้าทำผิดประเภทก็ควรมีการกำกับดูแล และทำให้ทั่วถึง ข่าวไม่ต้องไปหา มีแต่ข่าววิ่งมาหาเรา แต่ทุกวันนี้เรามัววิ่งไปหาข่าว เสียงบ เสียเวลา
ถ้า กสทช.แบ่งคณะกิจกรรมเป็นกลุ่ม ๆ คือ กลุ่มจัดการ กลุ่มทำงานเช่น ดีเจ กับกลุ่มปฏิบัติงาน ตรวจสอบ ดูแล ช่วยเหลือ และการรวมกลุ่มทุกวันนี้เป็นกลุ่มอิสระหรือยัง ถ้ายัง เขาสามารถครอบงำได้แต่ละจุด ๆ ถ้าเป็นอิสระจะก้าวก่ายไม่ได้ ดูแลกันได้ชาวบ้านคือเกาะป้องกันเรา และการจัดเป็นกลุ่ม ๆ ไม่ต้องดูแลไกล แต่ปัจจุบันนี้ต้องส่งถึงองค์กรก่อน ทำให้มีระยะเวลานาน บางเรื่องไปไม่ถึง ไปไม่ทัน เรื่องช้า สรุปคือจัดเป็นแบบกลุ่ม องค์กรที่ถูกต้อง ตรงไหนควรช่วยเหลือ ช่วยเหลือได้
คุณวิชาญ นิยมสัตย์ ผอ. สถานีอินโดจีนเรดิโอคลื่น 88.50 MHz จ.สกลนคร
สื่อต้องเป็นตัวช่วย เราคือครูผู้กว้างขวาง ชี้แนะสิ่งที่ดีงามให้กับสังคม เพราะทุกวันนี้สื่อวุ่นวายมาก บทบาทคืออะไร หน้าที่เราคืออะไร หลายคนไม่รู้บทบาทหน้าที่ของตนเองเท่าไหร่ สื่อต้องช่วยกัน
คุณอัศวิน มุงคุณคำชาว ผอ. สำนักงาน กสทช. เขต 6 ขอนแก่น
ภาระหน้าที่ค่อนข้างกว้างเนื่องจากรับทั้งโทรคมนาคม และกระจายเสียงวิทยุโทรทัศน์ งานที่ทำเป็นแขนงหนึ่งของ กสทช.ภูมิภาค
หลักวิทยุกระจายเสียงมาจากคลื่นความถี่วิทยุเป็นคลื่นใหญ่ แต่ทั้งหมดเหมือนกันทั้งหมด ถูกกำหนดโดย ITU องค์กรระดับโลก ถูกจัดสรรแบ่งปันเป็นช่วง ๆ คือ 87.5 – 108 MHz. จะซอยได้ 81 สถานี แต่ปัจจุบันที่เกิดมาที่ขอนแก่นจังหวัดเดียวประมาณเกือบ 200 แสดงถึงไม่ได้เข้าสู่การจัดสรรจริง ๆ เราเอา Gap ช่องว่างไปใช้งานหมด ปัญหาเกิดเยอะมาก รบกวนกัน เกิดการผสมคลื่นทางเทคนิค ไม่สมบูรณ์ เนื่องจากส่งในความถี่เดียว เกิดการรบกวนคลื่น จึงเกิดการตรวจสอบและกำกับโดย กสทช. แก้ไข ทักท้วง ปรับปรุงและนำไปปฏิบัติ อยากฝากว่านโยบายหรือกฎกติกาที่ทำอยู่ ถ้านัดทางเทคนิค จับหลักทางเทคนิคมาวิเคราะห์ทำอยู่ จะเพี้ยนไปหมดแล้ว
จุดอ่อนคือทางเทคนิคไม่ผ่านการ Screen คลื่นความถี่ ถ้าทำโดยช่างไม่มีการดำเนินงานความเข้าใจ สายไฟต่าง ๆ ถ้ามองเห็นด้วยการกระจายคลื่นจะเห็นเป็นลำ ทุกแห่งที่ไฟฟ้าวิ่งผ่านจะมีสนามแม่เหล็กควบคู่ไปด้วย
การทำงานนี้อยากเห็นทุกส่วนเดินในเส้นทางที่ฟังซึ่งกันและกันอย่าคิดว่าเป็นคนห้าม หรือกรรมการ อยากให้ปรับความคิดในส่วนที่แก้ไขได้และไม่ได้
คุณฉลาด อาสายุทธ์ ผอ. สำนักงาน กสทช. เขต 8 อุดรธานี
การปฏิบัติงานของภาคตอ./น. มีอะไรที่รับผิดชอบทั้งง่ายและยาก ทำอย่าไรให้ผู้ประกอบการตระหนักถึงโหมดกติกาที่ต้องเดิน เมื่อไรก็ตามที่ดำเนินการตามกติกา การปฏิบัติงานน่าจะอยู่ที่ทางบวกมากกว่าทางลบ
ผลกระทบที่ลงสู่ระดับท้องถิ่น ชุมชน หมู่บ้าน ประชาชนเท่านั้นที่จะต้องช่วยกัน เราจะต้องดำเนินการอย่างไร การบังคับใช้กฎหมายเป็นหน้าที่หนึ่งที่ต้องทำ ไม่เลือกปฏิบัติ ขอให้เข้าใจซึ่งกันและกัน มีหลักเกณฑ์กติกาภายใต้ความเป็นอยู่ที่เอื้อต่อกัน จะเอื้อต่อประโยชน์ของสังคมและครอบครัว
เจตนาในการดำเนินการไม่ว่าออกอากาศภายใต้กฎเกณฑ์ การส่งเครื่องตรวจสอบทางเทคนิค และสิ่งต่าง ๆ เช่นการรบกวนคลื่น จะแสดงให้เห็นถึงการดำเนินงานและเป็นไปอย่างถูกต้อง อาทิ การรบกวนคลื่นน่านฟ้าของลาว ต้องมีการตรวจสอบและกำกับ นักบินลาวค่อนข้างหนักใจเมื่อผ่านร้อยเอ็ดและยโสธร ผ่านคลื่นรบกวนเยอะมาก ในฐานะผู้ดูแลกฎหมาย ไม่ว่าอยู่ชุมชน ธุรกิจ สาธารณะ ปัญหาคือการรบกวน ซึ่งทุกคนมองแค่ว่าจะเสียอะไรหรือไม่ถ้าส่งเครื่องตรวจ เช่น ลดหลักเกณฑ์กำลังส่งมา 500 วัตต์ อาจมีการรวมกลุ่มกัน ไม่ต้องแข่งขันกัน อาจมีอนุกรรมการในท้องถิ่น กำกับดูแลในชุมชน ท้องถิ่น พื้นที่ดูแลกันเองจะทำให้ลดปัญหาตรงนี้เพิ่มขึ้น ต้องไม่ปฏิเสธว่ามีกลุ่มที่ไม่เข้าสู่กระบวนการแต่ทำให้ผู้ที่เข้าสู่กระบวนการเจ็บใจ ถูกรังแก แล้วเป็นเหตุผลว่าทำไมต้องเดินตามกรอบ และถูกเอาเปรียบจากการทำสิ่งที่ถูกต้อง
อยากให้พัฒนาทั้งในด้านรูปแบบ และเส้นทางการประกอบอาชีพ ปฏิบัติตามกฎเกณฑ์และไม่เอารัดเอาเปรียบ
คุณพิชญ์ภูรี พึ่งสำราญ
บางครั้งปัญหาไม่ได้เกิดจากคลื่นรบกวนอย่างเดียว มีคลื่นแทรก จนบางครั้งไม่สามารถใช้คลื่นไหนเป็นคลื่นไหน
คุณศุภกร มอบมิตร วิศวกรบริหารระบบ ศูนย์ควบคุมการบินอุดรธานี บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด
เมื่อระบบดิจิตอลเข้ามาอีกไม่นาน ระบบอนาล็อกจะเป็นเหมือนอนุสาวรีย์แทน เช่นจากที่ผ่านมา โทรศัพท์ ทีวี เทปคาสเซ็ท ในอนาล็อกอาจสงวนไว้ใช้ในเรื่องอื่น ๆ
ก่อนปี 40 สถิติการรบกวนน้อยมาก แต่พอหลังปี 40 มีการรบกวนมาก 50-60 ครั้งต่อปี แต่หลังปี 50 ดีขึ้นมากตั้งแต่ กสทช.เข้ามาช่วยกำกับดูแล
คลื่น V ใช้ควบคุมการจราจรทางอากาศเป็นหลัก จะถูกรบกวนเป็นประจำและตลอด ออกอากาศแบบ AM. แต่ FM.เข้ามาได้ตลอด แต่คลื่น U ไม่ค่อยรบกวน
การกวนดูได้จาก Youtube พิมพ์ว่าวิทยุชุมชนรบกวนวิทยุการบิน คราวนี้นักบินอาจขาดสมาธิว่าตกลงหอเรียกหรือดีเจกำลังพูด และที่ร้ายกว่านั้นคือรบกวนวิทยุนำร่อง ซึ่งจะมีร่อง มีเข็มทิศของเขา แต่วิทยุ FM. ไปเบียดจนวิทยุนำร่องเปลี่ยนไป ทำให้บินออกนอกเส้นทางและหลังไปในเขตที่ห้ามบินเป็นต้น
คุณอภิวัน รัชนีกรกานต์ ผอ.สถานีวิทยุบ้านสันติสุข จ.ร้อยเอ็ด
รู้สึกไม่สบายใจที่มีคลื่นรบกวนวิทยุการบินทำให้มีผลกระทบอยากให้รีบบอก กสทช. ให้รีบจัดการได้เลย ไม่เช่นนั้นจะมีผลเสีย
คุณวชิระ พลตื้อ ผอ. สถานีวิทยุทีน เอฟ เอ็ม F.M.89.50 MHzจ.กาฬสินธุ์
การที่บางสถานีส่งเกิน 500 วัตต์ กสทช.จะจัดการอย่างไร และคำว่าเท่าเทียมเช่น อสมท.ใด อสมท.ส่งเป็น 1,000 วัตต์ จะทำอย่างไร และถ้ามีกลุ่มหลุมดำไม่สนใจคลื่น คน เครื่องอะไรใด ๆ ทั้งสิ้น กสทช.มีวิธีการจัดการอย่างไร
อยากให้กสทช.ช่วยตรวจสอบคลื่นที่มีปัญหาตามมาตรฐาน 5 ข้อ และให้ช่วยแก้ตามรายลักษณ์อักษร
คลื่นไหนมีปัญหาทางเทคนิคให้ช่วยตรวจและช่วยเตือนจะดีมาก
คุณกรกช พงศ์เกตุ ผอ.สถานีวิทยุคนเมืองไทยกันทรารมย์ F.M.103.50 MHz จ.ศรีสะเกษ
คำถามคือ กสทช. สำรวจหรือยังเรื่องคลื่นวิทยุและความเสมอภาคเท่าเทียมกัน จากสถานการณ์ปัจจุบัน และการใช้เสาสูงเกิน 100 ม.ขึ้นไป การส่งออกอากาศใช้เครื่อง 3,000 วัตต์ แต่ กสทช. ใช้ 5,000 วัตต์
อยากให้คลื่นการบินตรวจเช็คและลงรายละเอียดแจ้งกสทช.เพื่อเตือนวิทยุที่รบกวน และให้มีการแก้ไขเป็นครั้งที่ 1 ว่าคลื่นรบกวนคลื่นการบิน รีบแก้ไข ถ้าไม่แก้ไข มาตรการขั้นต่อไปจะดำเนินการอย่างไรได้เลย ต้องแจ้งชาวบ้านให้รู้ เพราะเขาไม่รู้จริง ๆ
กสทช.ต้องทำสำรวจว่ามีกี่สถานีออกอากาศ กี่สถานีที่แจ้งไว้
และใบอนุญาตทดลองออกอากาศจะได้ตอนไหน
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
ให้หาช่องทางที่เป็นไปได้ เส้นทางแก้ปัญหาไทยมีอุปสรรคเยอะ
คุณอัศวิน มุงคุณคำชาว ผอ. สำนักงาน กสทช. เขต 6 ขอนแก่น
กำลังส่งเกิน 500 วัตต์ กระบวนการคือต้องส่งเอาเครื่องตรวจ ที่เกินคือไม่ได้ตรวจ จริง ๆ แล้วดูแล้วทุกเรื่อง มีหมด การส่งทุกอย่าง กสทช. รับได้ทุกคลื่น อันไหนเถื่อนหรือไม่เถื่อนรับได้หมด
มาตรการที่ทำอยู่ ทุกเรื่องในประเทศไทย ค่อย ๆ เดิน ไม่ใช่สามารถฟันธงได้ และกสทช.จะช่วยพิจารณาทีละเรื่อง ๆ จะพิจารณาว่าจะให้ใครบ้าง และไม่ให้ใครบ้าง ประกอบด้วยหลักเกณฑ์ที่ทำให้ การให้ต้องค่อย ๆ ทำ ถ้าทำแรงจะกระทบคนดี ดีบ้างหรือดีน้อย
ความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับคลื่นความถี่ เสาอากาศ
การรบกวนคลื่นการบินเป็นเรื่องร้ายแรงมาก ค่อนข้างเครียด นโยบายโดยตรงหลุมดำที่ไม่ลงทะเบียนและทำอยู่ตอนนี้ถูกสั่งให้ดำเนินการแล้ว ยิ่งรบกวนคลื่นการบินไม่ต้องรอเลย แต่อาจอยู่ระหว่างการดำเนินการก็ได้ และเมื่อไรที่กระทบต่างประเทศ ไปกวนเครื่องบินเขาเมื่อไร ก็จะจับเลย
การตรวจสอบว่าสถานีใดกวนบ้างแปลกบ้าง กสทช.ออกตรวจทุกอาทิตย์ และมีหนังสือแจ้ง เมื่อไรที่ Error ไม่ค่อยปรับจูนเข้ามา สาเหตุที่อื่น ๆ ไม่กวนเพราะไม่ได้อยู่ในเส้นทางการบิน ไม่ใช่ไม่กวน แต่เห็นกวนจะแจ้งให้รีบปิด รีบจับ แต่คนที่เป็นหลุมดำจะไม่แจ้งแต่จะดำเนินการเลย
คุณพิชญ์ภูรี พึ่งสำราญ
มีคนตั้งใจทำดีแต่ยังไม่ถูกต้อง อยากปรับปรุงตัวเองให้ดีขึ้นให้มีความเข้าใจมากขึ้น ใช้คำว่าหุ้นส่วนประเทศไทย วิทยุกระจายเสียง อย่างที่พระคุณเจ้าแนะนำ ทำอย่างไรที่จะเป็นปากเป็นเสียง
เชื่อว่า กสทช. ถ้าจัดการตามกฎหมายจะง่ายอยู่แล้ว มีคนทำดีแต่ยังไม่ถูกต้องที่จะต้องค่อย ๆ จูงกันไป
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
นโยบายนี้เป็นการพัฒนาประเทศและนำไปสู่ความยั่งยืน แล้วจะเหลืออะไรถ้าพลเมืองเป็นคนดี ขอให้เป็นบรรยากาศของคนหวังดีต่อประเทศร่วมกัน ไม่ใช่ประชุมของกสทช.แต่เป็นเรื่องการวิจัย ช่วยให้เสนอแนะสิ่งที่เป็นทางออก ไม่ใช่คนนั้นผิด คนนี้ถูก