ขอตอบคุณโยมเช่นนี้

ในพุทธภาษิตต่าง ๆ ที่ปรากฎได้กล่าวถึงผู้เป็นบัณฑิต คื ผู้มีปัญญา ผู้ดำิเนินชีวิตด้วยปัญญา ฉะนั้นการที่จะเป็นมนุษย์ประเสริฐจึงได้กล่าวว่าต้องผ่านการฝึกฝน โดยกระบวนการต่าง ๆ เช่นฝึกความอดทน อดกลั้น ต่อความอยาก ต่อความลุ่มหลงในตน ฉะันั้นจึงกล่าวได้ว่า ไม่ว่าบุคคลใดก็ตามตั้งแต่เกิดมาก็ผ่านกระบวนการฝึกแล้ว แต่ฝึกแบบตนเอง พัฒนาตนเองในรูปแบบเช่นไร แต่ถ้าในทางศาสนานั้นเน้นการทำตนให้หลุดพ้นจากเครื่องหมักดอง คือ กิเลส แสวงหาโมกขธรรมถึงความบริสุทธิ์ ในส่วนตัวบุคคลก็คือ การยอมรับฟังผู้อื่นเพื่อปรับปรุงแก้ไข หรือพัฒนาให้เจริญขึ้นตามกฎระเบียบและจารีตของสถานที่นั่น ๆ ถ้าไม่ให้ใครฝึก เขาก็เรียกว่า อวดดื้อ ถือดี บุคคลเช่นนี้ก็ต้องไปดูเรื่องจริตเพื่อแก้ไขละ

ศาสนสุภาษิตธรรมบทที่สนุบสนุนการเป็นผู้ฝึกในคำว่ามนุษย์ผู้ประเสริฐ ได้แก่

ทนฺโต เสฏฺโฐ มนุสฺเสสุ ทันโต เสฏโฐ มะนุสเสสุ,

ในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย ผู้ฝึกตนดีแล้วเป็นผู้ประเสริฐสุด

(ขุ.ธ.๒๕/๕๗)