ความเห็น: ศึกษาสติปัฎฐาน๔ จากคัมภีร์

ปรารภความเพียรย่อมประคองตั้งจิตไว้เพื่อจะละอกุศลธรรมอันเป็นบาป

ที่เกิดขึ้นแล้วย่อมยังความพอใจให้บังเกิดย่อมพยายามย่อมปรารภความ

เพียรย่อมประคองตั้งจิตไว้เพื่อจะยังกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นให้เกิดขึ้น

ย่อมยังความพอใจให้บังเกิดย่อมพยายามย่อมปรารภความเพียรย่อมประคอง

ตั้งจิตไว้เพื่อความตั้งอยู่ไม่ใช่สาบศูนย์เจริญยิ่งไพบูลย์มีขึ้นเต็มเปี่ยม

แห่งกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมยังความพอใจให้เกิดขึ้นย่อมพยายามย่อม

ปรารภความเพียรย่อมประคองตั้งจิตไว้. ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอันนี้กล่าวว่า

สัมมาวายามะ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายสัมมาสติ (ความระลึกชอบ) เป็นอย่างไร.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเป็นผู้พิจารณาเห็นกายในกาย

เนืองๆอยู่มีความเพียรให้กิเลสเร่าร้อนมีสัมปชัญญะมีสตินำอภิชฌา

และโทมนัส (ความยินดีและความยินร้าย) ในโลกเสียให้พินาศย่อมเป็น

ผู้พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาเนืองๆอยู่มีความเพียรให้กิเลสเร่าร้อนมี

สัมปชัญญะมีสตินำอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียให้พินาศย่อมเป็นผู้พิจารณา

เห็นจิตในจิตเนืองๆอยู่มีความเพียรให้กิเลสเร่าร้อนมีสัมปชัญญะมีสติ

นำอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียให้พินาศย่อมเป็นผู้พิจารณาเห็นธรรมใน

ธรรมเนืองๆอยู่มีความเพียรให้กิเลสเร่าร้อนมีสัมปชัญญะมีสตินำอภิชฌา

และโทมนัสในโลกเสียให้พินาศดูก่อนภิกษุทั้งหลายอันนี้กล่าวว่าสัมมาสติ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายสัมมาสมาธิ (ความตั้งจิตมั่นชอบ) เป็นอย่างไร.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกามารมณ์สงัดแล้ว

จากธรรมที่เป็นอกุศลเข้าถึงปฐมฌาน (ความเพ่งที่๑) ประกอบด้วยวิตก

และวิจารมีปีติและสุขอันเกิดจากวิเวกเพราะความที่วิตกและวิจาร (ทั้ง๒)

ระงับลงเข้าถึงทุติฌาน (ความเพ่งที่๒) เป็นเครื่องผ่องใสใจณภายใน

ให้สมาธิเป็นธรรมอันเอกผุดมีขึ้นไม่มีวิตกไม่มีวิจารมีแต่ปีติและสุขที่

เกิดจากสมาธิอนึ่งเพราะความที่ปีติปราศไปย่อมเป็นผู้เพิกเฉยอยู่

และมีสติสัมปชัญญะและเสวยความสุขด้วยกายอาศัยคุณคืออุเบกขาสติ

สัมปชัญญะและเสวยสุขอันใดเล่าเป็นเหตุพระอริยเจ้าทั้งหลายย่อมกล่าว

สรรเสริญผู้นั้นว่าเป็นผู้อุเบกขามีสติอยู่เป็นสุขเข้าถึงตติยฌาน(ความเพ่ง

ที่๓) เพราะละสุขเสียได้เพราะละทุกข์เสียได้เพราะความที่โสมนัสและ

โทมนัส (ทั้ง๒) ในกาลก่อนอัสดงดับไปเข้าถึงจตุตถฌาน (ความเพ่งที่๔)

ไม่มีทุกข์ไม่มีสุขมีแต่ความที่สติเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาดูก่อน

ภิกษุทั้งหลายอันนี้กล่าวว่าสัมมาสมาธิ. ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอันนี้กล่าวว่า

อริยสัจคือทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาดังนี้.

ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมเป็นภายในบ้างย่อมพิจารณา

เห็นธรรมในธรรมเป็นภายนอกบ้างย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งภายใน

ทั้งภายนอกบ้างย่อมพิจารณาเห็นธรรมดาคือความเกิดขึ้นในธรรมบ้างย่อม

พิจารณาเห็นธรรมดาคือความเสื่อมไปในธรรมบ้างย่อมพิจารณาเห็น

ธรรมดาคือทั้งความเกิดขึ้นทั้งความเสื่อมไปในธรรมบ้าง. ก็หรือสติของ

เธอที่ตั้งอยู่ว่าธรรมมีอยู่แต่เพียงสักว่าเป็นที่รู้แต่เพียงสักว่าเป็นที่อาศัยระลึก.

เธอย่อมเป็นผู้อันตัณหาและทิฏฐิไม่อาศัยอยู่ด้วยย่อมไม่ยึดถืออะไรๆในโลก

ด้วย. ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมคืออริยสัจ

๔อย่างนี้แล.

อานิสงส์การเจริญสติปัฏฐาน๔.

[๓๐๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งพึงเจริญสติปัฏฐาน๔นี้

ว่าอย่างนั้นตลอด๗ปีผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒ผลอันใดอันหนึ่งคือพระอรหัตตผลในปัจจุบันชาตินี้๑หรือเมื่ออุปาทิยังเหลืออยู่ก็เป็นพระอนาคามี๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย๗ปียกไว้ดูก่อนภิกษุทั้งหลายพึงเจริญสติ

ปัฏฐานทั้ง๔นี้อย่างนั้นตลอด๖ปีผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒ผลอันใดอันหนึ่ง

คือพระอรหัตผลในปัจจุบันชาตินี้๑หรือเมื่ออุปาทิยังเหลืออยู่ก็เป็นพระ-

อนาคามี๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย๖เปียกไว้ดูก่อนภิกษุทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งพึง

เจริญสติปัฏฐานทั้ง๔นี้อย่างนั้นตลอด๕ปีผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒ผล

อันใดอันหนึ่งคือพระอรหัตผลในปัจจุบันชาตินี้๑หรือเมื่ออุปาทิยัง

เหลืออยู่ก็เป็นพระอนาคามี๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย๕ปียกไว้ดูก่อนภิกษุทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่ง

พึงเจริญสติปัฏฐานทั้ง๔นี้อย่างนั้นตลอด๔ปีผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒ผล

อันใดอันหนึ่งคือพระอรหัตผลในปัจจุบันชาตินี้๑หรือเมื่ออุปาทิยัง

เหลืออยู่ก็เป็นพระอนาคามี๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย๔ปียกไว้ดูก่อนภิกษุทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งพึง

เจริญสติปัฏฐานทั้ง๔นี้อย่างนั้นตลอด๓ปีผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒ผล

อันใดอันหนึ่งคือพระอรหัตผลในปัจจุบันชาตินี้๑หรือเมื่ออุปาทิยัง

เหลืออยู่ก็เป็นพระอนาคามี๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย๓ปียกไว้ดูก่อนภิกษุทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งพึงเจริญสติปัฏฐานทั้ง๔นี้อย่างนั้นตลอด๒ปีผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒ผลอันใดอันหนึ่งคือพระอรหัตผลในปัจจุบันชาตินี้๑หรือเมื่ออุปาทิยังเหลืออยู่ก็เป็นพระอนาคามี๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย๒ปียกไว้. ดูก่อนภิกษุทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งพึงเจริญสติปัฏฐานทั้ง๔นี้อย่างนั้นตลอด๑ปีผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒ผลอันใดอันหนึ่งคือพระอรหัตผลในปัจจุบันชาตินี้๑หรือเมื่ออุปาทิยังเหลืออยู่ก็เป็นพระอนาคามี๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายปีหนึ่งยกไว้.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่ง

พึงเจริญสติปัฏฐานทั้ง๔นี้อย่างนั้นตลอด๗เดือนผู้นั้นพึงหวังผลทั้ง๒