^๑อังคุตรนิกาย สัตตกนิบาต ข้อ ๕๐ หน้า ๖๐บาลีฉบับสยามรัฐ^๒อังคุตรนิกาย อัฎฐกนิกาย ข้อ ๑๒๖ หน้า ๒๔๕บาลีฉบับสยามรัฐ^๓ฑีฆนิกาย ปาฏิกวรรค ข้อ ๓๔๖ หน้า ๒๗๖บาลีฉบับสยามรัฐ

สวรรค์ชั้นที่๒ตาวติงสเทวภูมิ

 เทวภูมิอันดับที่ ๒ นี้เป็นแดนแห่งความสุข ซึ่งเป็นที่สถิตอยู่แห่งปวงเทพยดาชาวฟ้าผู้อุปบัติเทพมีเทพผู้เป็นอธิบดีมเหศักดิ์รวม ๓๓ องค์ อันมีท่านท้าวสักเทวาธิราชเป็นประธานาธิบดี เพราะฉะนั้นสรวงสวรรค์ชั้นนี้จึงมีนามว่าตาวติงสเทวภูมิภูมิเป็นที่อยู่แห่งทวยเทพอันมีเทพสามสิบองค์ทรงเป็นอธิบดี
 แดนสุขาวดีเมืองสวรรค์ชั้นฟ้าอันมีนามว่าตาวติงสเทวภูมิ หรือที่เรียกให้ฟังกันง่าย ๆในหมู่ชาวเราว่าสวรรค์ชั้นดาวดึงส์สวรรค์ชั้นนี้ ตั้งอยู่เหนือจอมเขาสิเนรุราชบรรพตปรากฏเป็นเทพนครใหญ่กว้างขวางนักหนาปรางค์ปราสาทล้วนแล้วไปด้วยแก้วอันเป็นทิพย์แวดล้อมรอบพระนครด้วยปราการกำแพงแก้วทิพย์อีกเช่นกันเพราะความมโหฬารกว้างใหญ่ของเทพนครแห่งนี้ จึงปรากฏว่ามีประตูกำแพงแก้วถึง ๑,๐๐๐ประตู และมีปราสาทยอดอันทรงรัศมีเลื่อมพรรณราย สวยสดงดงามอยู่เหนือประตูทุก ๆ ประตูเมื่อประตูเหล่านั้นเปิดออกแต่ละครั้ง ย่อมปรากฏมีเสียงดังไพเราะเป็นยิ่งนักก็ในท่ามกลางพระนครไตรตรึงษ์นั้นมีปราสาทพิมานอันมีชื่อเสียงปรากฏเลื่องลืออยู่วิมานหนึ่ง นั่นคือ "ไพชยนตปราสาทพิมาน" ก็ไพชยนตปราสาทพิมานนี้ มีรูปทรงสูงเยี่ยมเอี่ยมอ่องไปด้วยรัศมีสัตตรัตน์ เพราะประดับไปด้วยแก้ว ๗ ประการอันมีความงามสุดจะพรรณนา ด้วยว่าเป็นปราสาทพิมานอันเป็นที่ประทับอยู่แห่งองค์เทพผู้เป็นเทวาธิราช ซึ่งมีนามปรากฏเป็นที่ทราบกันอยู่โดยมากว่าสมเด็จพระอมรินทราธิราช พระองค์ผู้ทรงเป็นอธิบดีมีมเหศักดิ์สูงสุด ณสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์นี้ได้เคยมีพระพุทธสาวกผู้ทรงฤทธิ์เข้าไปยังไพชยนตปราสาทพิมานนี้เหมือนกันดังเรื่องที่ปรากฏในจูฬตัณหาสังขยสูตร^๑มีว่า
 คราวหนึ่ง สมเด็จพระอมรินทราธิราชได้เสด็จลงมาสดับพระธรรมเทศนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ณ มนุษย์โลกเรานี้พอสดับพระธรรมเทศนาจบลงแล้วก็ทรงสำแดงพระอาการชื่นชมยินดีในภาษิตขององค์พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วก็ทรงถวายอภิวาททำประทักษิณ รับอันตรธานเสด็จกลับไป ฝ่ายพระมหาโมคคัลลานเถรเจ้าองค์อัครสาวกเบื้องซ้ายผู้ทรงฤทธิ์ของสมเด็จพระพิชิตมารซึ่งนั่งอยู่ไม่ไกลและเห็นพระอาการของท่านท้าวสักกะจอมเทพที่รีบเสด็จกลับเช่นนั้นท่านจึงมีความดำริว่า
 "ท้าวสักกะจอมเทพนั้นทรงเข้าพระทัยเนื้อความพระธรรมเทศนาของสมเด็จพระบรมครู เจ้าแล้วจึงทรงสำแดงอาการชื่นชมยินดีหรือว่าทรงสำแดงอาการยินดีแต่สักว่าโดยไม่ทรงเข้าพระทัยความหมายในพระธรรมเทศนานั้นเลย"
 ครั้นดำริดังนี้แล้วสาวกขององค์พระประทีปแก้ว ก็เหาะขึ้นไปด้วยอริยฤทธิ์ เพื่อจักพิสูจน์ความจริงไปปรากฏในหมู่เทวดาชั้นดาวดึงส์ ปานประหนึ่งว่าบุรุษที่มีกำลังเหยียดแขนที่คู้ออกไปหรือคู้แขนที่เหยียดเข้ามา ชั่วเวลาเพียงนี้เท่านั้น ครั้งท่านไปถึงแล้วก็เข้าไปหาท่านท้าวสักกะจอมเทพ ในขณะนั้นท่านท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กำลังทรงอิ่มเอิบพรั่งพร้อมมีพระทัยเบิกบานอยู่ด้วยความสุขเพราะเสียงทิพยดนตรีอันเหล่าเทพนารีรับบรรเลงบำเรออยู่หลายร้อย ในสวนดอกปุณฑริกล้วนเมื่อท้าวเธอได้ทอดพระเนตรเห็นท่านพระมหาโมคคัลลานะผู้ซึ่งพระองค์ทรงเคารพเลื่อมใสมาแต่ไกลจึงทรงให้หยุดการบรรเลงทิพยดนตรีนั้นเสียแล้วเสด็จออกต้อนรับพระเถรเจ้าตรัสปราศรัยขึ้นว่า
 "ข้าแต่พระโมคคัลลานะผู้นฤทุกข์ ! นิมนต์มาเถิด พระผู้เป็นเจ้ามาก็ดีแล้ว นานแล้วที่พระผู้เป็นเจ้าปริยาย เพื่อจะมาณ ที่นี่ นิมนต์นั่งเถิดอาสนะนี้แต่งตั้งไว้เพื่อพระผู้เป็นเจ้า"
 ท่านพระมหาโมคคัลลานเถรเจ้านั่งบนอาสนะตามพระดำรัสแห่งท่านท้าวสักเทวราชแล้วจึงมีเถรวาทีไต่ถามว่า
 "ขอถวายพระบรมพิตรพระราชสมภารสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสถึงความน้อมไปในธรรมเป็นที่สิ้นไปแห่งตัณหาแก่มหาบพิตร เมื่อสักครู่นี้ความว่าอย่างไร ขอโอกาสเถิดตัวอาตมภาพใคร่จักขอมีส่วนเพื่อจะรู้ธรรมีกถาที่มหาบพิตรได้สดับมานั้นบ้างท่านยังจะพอกล่าวให้อาตมภาพทราบได้บ้างหรือไม่"
 ท่านท่าวสหัสนัยน์ผู้จำธรรมีกถามิใคร่จะได้ จึงทรงสารภาพตามตรงว่า
 "ข้าแต่ท่านโมคคัลลาน์ ! โยมนี้มีกิจมาก มีภารธุระที่จะต้องทำเป็นอันมากไหนจะธุระส่วนตัวของโยมไหนจะธุระของพวกเทพยดาในดาวดึงส์นี้ ธรรมีกถาที่ได้ฟังแล้วก็มักจะหลงลืมเสียเร็วพลัน ก็ภาษิตธรรมีกถานั้น พระผู้เป็นเจ้าก็ฟังดีแล้วเรียนดีแล้ว ทำไว้ในใจดีแล้ว ทรงไว้ดีแล้วจะกลับมาถามโยมผู้มีสติปัญญาน้อยไปทำไมกัน ข้าแต่ท่านโมคคัลลาน์เรามาปราศรัยสนทนาถึงเรื่องอื่นกันดีกว่าคือว่า
 เมื่อสงครามระหว่างเทวดากับอสูรได้ประชิดกันแล้วในสงครามคราวนั้นปรากฏว่า พวกเทวดาชนะ พวกอสูรแพ้ครั้งเทวดาสุรสงครามเสร็จสิ้นลงแล้วโยมนี้กลับจากสงครามแล้วได้จัดการสร้างไพชยนตปราสาท ก็ไพชยนตปราสาทนั้นมี ๑๐๐ ชั้น ในชั้นหนึ่ง ๆมีกูฎาคารคือเรือนยอด ๗๐๐ ในเรือนยอดแห่งหนึ่ง ๆ มีนางอัปสร ๗๐๐ นาง อัปสรผู้หนึ่งๆ มีเทพธิดาผู้บำเรอ ๗๐๐ ข้าแต่ท่านโมคคัลลาน์ท่านปรารถนาเพื่อจะชมสถานที่น่ารื่นรมย์ แห่งไพชยนตปราสาทของโยมหรือไม่เล่าโยมจักพาไป"
 ท่านพระมหาโมคคัลลานะองค์อรหันต์ก็รับด้วยดุษณีภาพลำดับนั้นท่านท้าวสักเทวาธิราชพร้อมกับท่านท้าวเสสุวัณมหาราชผู้เป็นอาคันตุะมาแต่สรวงสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกาซึ่งนั่งอยู่ในที่นั่นด้วย ได้นิมนต์พระมหาโมคคัลลานะออกหน้าแล้วพากันเข้ายังไพชยนตปราสาทพิมาน เหล่าเทพธิดาผู้บำเรอแห่งท่านท้าวสักกะเมื่อแลเห็นพระมหาโมคคัลลานะมาแต่ไกล ก็มีความเกรงกลัวระคนความละอายจึงพากันเข้าไปแอบอยู่ในห้องเล็กของตน ๆ ประดุจหญิงสะใภ้เห็นพ่อผัวเข้าก็เกรงกลัวละอายอยู่ฉะนั้น ขณะที่พาเที่ยวเดินชมไพชยนตปราสาทอยู่นั้นท่านท้าวสักเทวราช ก็ตรัสบอกอยู่ด้วยความกระหยิ่มในพระทัยมิขาดระยะว่า "ข้าแต่ท่านโมคคัลลาน์ผู้เป็นเจ้าขอท่านจงดูสถานที่รื่นรมย์แห่งไพชยนตปราสาทแม้นี้"ท่านพระมหาโมคคัลานะก็มีเถรวาทีรับสมอ้างว่า "ท่านท้าวโกสีย์ไพชยนตปราสาทของท่านเป็นสถานที่น่ารื่นรมย์ ย่อมงดงามเหมือนสถานที่ของผู้ที่ได้ทำบุญไว้แต่ปางก่อนแม้แต่ผู้ได้ชมทั้งหลาย เห็นสถานที่น่ารื่นรมย์ไหน ๆ เข้าแล้ว ก็กล่าวกันว่างามจริงดุจสถานที่ของพวกเทวดาชั้นดาวดึงส์" เมื่อเที่ยวเดินชมไพชนตปราสาทจนทั่วโดยมีองค์สมเด็จพระอมรินทราธิราชเป็นผู้ชี้เชิญชมอธิบายความวิเศษแห่งปราสาทอยู่มิขาดปากด้วยความภาคภูมิใจเป็นนักหนา คราทีนั้น องค์อรหันต์ท่านพระมหาโมคคัลลานเถรเจ้าจึงมีความดำริว่า
 "ท่านท้าวสักกะผู้นี้ เป็นผู้มีความประมาทอยู่มากนักด้วยความรักใคร่พอใจในไพชยนตปราสาทอันเป็นสมบัติแห่งตน ถ้ากระไร ในบัดนี้เราควรจะให้ท่านท้าวสักกะบังเกิดความสังเวชบ้างเถิด"
 ครั้นดำริฉะนี้สาวกสมเด็จพระชินสีห์สัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงฤทธิ์ก็บันดาลอิทธาภิสังขาร
 เอาหัวแม่เท้ากดไพชยนตปราสาทเขย่าให้สะท้านหวั่นไหวในทันใดนั้นเป็นอัศจรรย์ ท่านท้าวสักกะจอมเทพเจ้าของปราสาทพิมานและท่านท้าวเวสสุวัณมหาราช พร้อมกับมวลเทพยดาชาวดาวดึงส์เมื่อเห็นไพชยนตปราสาทอันมั่นคงใหญ่โตบังเกิดความหวั่นไหวด้วยอำนาจฤทธิ์ของพระผู้เป็นเจ้าเช่นนั้นก็พลันเกิดความประหลาดมหัศจรรย์จิตกล่าวแก่กันว่า
 "นี่เป็นความประหลาดมหัศจรรย์ท่านพระมหาโมคคัลลานะผู้เป็นเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก เพียงเอาหัวเท้ากดเท่านั้นปราสาททิพยพิมาน ก็สั่นสะท้านหวั่นไหวได้ โอ ไพชยนตปราสาท ตกอยู่ในความแปรปรวนไม่วิเศษเที่ยงแท้ยั่งยืนหนอ"
 ครั้นเห็นสมเด็จท้าวโกสีย์มีความสลดจิตขนลุก เกิดความสังเวชสมเจตนาแล้วองค์อรหันต์ผู้วิเศษก็เริ่มกล่าวธรรมีกถากับพระองค์อยู่ชั่วครู่แล้วก็ถวายพระพรอำลากลับมายังมนุษย์โลกเรานี้ตามเดิมเมื่อท่านพระมหาโมคคัลลานะกลับมาแล้วเหล่าเทพธิดาผู้เป็นบริวารของท่านท้าวสักกะในไพชยนตปราสาทนั้นได้ทูลถามพระองค์ขึ้นว่า
 "ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ ! พระสมณะนั้น เป็นองค์พระโลกุตมาจารย์ผู้เป็นพระอรหันต์สัมมาสัมพุทธเจ้าที่พระองค์ทรงเคารพบูชาใช่หรือไม่"
 "มิใช่"ท้าวสหัสนัยน์ตรัสตอบ "พระสมณะรูปนั้นมิใช่สมเด็จพระผู้มีพระภาคผู้เป็นพระบรมศาสดาของเราแต่ท่านมีนามว่าพระมหาโมคัลลานะองค์อรหันต์สาวกของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นซึ่งเป็นที่เคารพเลื่อมใสเป็นอย่างมากแห่งเราเหมือนกัน"
 เทพธิดาเหล่านั้นจึงพากันกล่าวสรรเสริญว่า
 "ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ !เป็นลาภของพระองค์นักที่ได้เคารพบูชาพระสมณะผู้มีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากอย่างนี้และสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เป็นจอมมุนี คงจักทรงมีฤทธิ์มากมีอานุภาพมากเป็นอัศจรรย์กว่านี้เป็นแน่"
 กล่าวสรรเสริญดังนี้แล้วก็มีใจผ่องแผ้วระลึกถึงคุณแห่งพระรัตนตรัยแล้วก็พากันไปเที่ยวเล่นสนุกในสวนสวรรค์พอควรแก่การแล้วก็กลับมาเสวยสุขอยู่ ณ ไพชยนตปราสาทนั้นอย่างแสนจะสำราญเป็นนักหนา