บทความของอาจารย์ทำให้ประเด็นต่างๆ ผูดขึ้นมาในหัวผม อาจจะไม่เกี่ยวกันก็ได้ หรืออาจจะเกี่ยวแบบปลายๆ ประเด็น ทั้งนี้ก็ไม่มีเจตนาจะแย้งอาจารย์นะครับ แค่มาคุยเสริมประเด็น

"การปกครองที่ดี" ขึ้นกับว่า นิยามว่า "ดี" คืออะไร ในทางสุดโต่งปลายหนึ่ง นักคิดตะวันตกบางสายบอกว่า ไม่ต้องมีการปกครองก็ยังได้

แนวคิดการปกครอง ขึ้นกับหลักนิยมทางปรัชญา ส่วนมากก็คงทางตะวันตก ซึ่งโดยพื้นฐานแล้ว ชาวพุทธไม่ได้เชื่อถือไปทุกแนวตรรกะ คำว่าดีตามปรัชญาฝรั่งคงไม่จำเป็นต้องดีในความรู้สึกลึกๆ ของคนไทยที่ส่วนมากคงถือปรัชญาพุทธ

คำว่า ธรรมรัฐ เห็นมักใช้ในบริบทแปลมาจากคำว่า good governance คงจะหมายความต่างจาก ธรรมสังคม ที่ดูเหมือนท่านพุทธทาสเสนอ (ถ้าจำไม่ผิด) แต่ชื่อไทยคล้ายๆ กัน ผมว่าน่ากลับไปดูว่าต่างกันอย่างไร (หนังสือผมอยู่ในกล่องที่แพ็คปีที่แล้วแยะมาก ยังไม่มีเวลาไปค้น)

นักรัฐศาสตร์เคยเชื่อกันฝังหัวมาหลายสิบปีว่า สังคมยุคปัจจุบันใหญ่และซับซ้อนเกินกว่าจะใช้ระบอบประชาธิปไตยโดยตรงเยี่ยงสมัยนครรัฐของกรีก แต่ผมเห็นว่า เทคโนโลยี IT ปัจจุบันนี้ ทำให้ระบอบประชาธิปไตยโดยตรงเป็นไปได้ ถ้าเป็นไปได้ และนักการเมืองยอมตัดอำนาจตัวเองไปใช้ระบอบนั้น ถามว่า ระบอบประชาธิปไตยโดยตรงถือว่าเป็นการปกครองที่ดีหรือไม่ ?